Ataklarla Seyreden Multipl Skleroz (RRMS) Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Ataklarla Seyreden Multipl Skleroz (RRMS) Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Ataklarla seyreden multipl skleroz (RRMS), multipl sklerozun en yaygın biçimidir. RRMS semptomları alevlenme dönemleri şeklinde ortaya çıkar. Bu ataklar, çok az belirti görülen ya da hiç belirti görülmeyen dönemlerin arasında gerçekleşir. İlaçlar alevlenmeleri yönetmeye yardımcı olur, böylece kişi kendini daha iyi hissedebilir.

Ataklarla Seyreden Multipl Skleroz (RRMS) Nedir?

RRMS ya da ataklarla seyreden multipl skleroz, belirtilerin alevlenmeleri (nüks ya da alevlenme atakları olarak da adlandırılır) ile kısmi ya da tam iyileşme dönemlerinin (remisyon) birbirini izlediği bir multipl skleroz (MS) türüdür. Nüksler, yeni belirtilerin ortaya çıktığı ya da mevcut belirtilerin kötüleştiği dönemlerdir. Belirtiler birkaç gün ile birkaç hafta arasında sürebilir.

Ataklarla Seyreden Multipl Skleroz (RRMS) ile Multipl Skleroz (MS) Aynı Şey midir?

RRMS, multipl sklerozun bir türüdür. Multipl skleroz (MS), merkezi sinir sistemini etkileyen otoimmün bir durumdur. Her MS türünde belirtiler benzerdir ancak belirtilerin başlangıcı türe göre değişebilir.

Ataklarla seyreden tanımı, hastalığın seyri boyunca nelerin beklenebileceğini anlamaya yardımcı olur. Bu sınıflama ayrıca kişi ve doktorun hangi tedavi türünün en uygun olabileceğini belirlemesine de yardım eder.

Ataklarla Seyreden Multipl Skleroz (RRMS) Ne Kadar Yaygındır?

Amerika Birleşik Devletleri’nde yaklaşık 1 milyon kişi multipl skleroz ile yaşamaktadır. MS tanısı alan kişilerin tahminen %80 ila %85’inde ataklarla seyreden multipl skleroz (RRMS)vardır, bu da onu MS’in en yaygın biçimi haline getirir.

Ataklarla Seyreden Multipl Skleroz’un (RRMS) En Yaygın Belirtiler Nelerdir?

Ataklarla seyreden multipl skleroz (RRMS) belirtileri kişiden kişiye değişir ancak şunları içerebilir:

• Bulanık görme, renk görmede bozulma, göz hareketiyle ağrı ya da çift görme dahil olmak üzere görme değişiklikleri.
• Vücudun çeşitli bölümlerinde karıncalanma ya da uyuşma.
• Göğüs ya da karın çevresinde sarılma hissi veren sıkıştırıcı bir his.
• Yorgunluk.
• İdrar yapmaya çalışırken güçlük ya da tereddüt yaşama ya da ani sıkışma hissi dahil olmak üzere mesane ya da bağırsak sorunları.
• Boyun öne eğildiğinde sırttan aşağı doğru yayılan elektriklenme ya da şok hissi.
• Yürüme güçlüğü.
• Kas güçsüzlüğü ya da sertliği.
• Bazı kişilerin hafıza ve konsantrasyon güçlüğü olarak tanımladığı bilişsel güçlükler (beyin sisi).

Bir nüks ya da atak sırasında belirtilerin bir arada görülmesi yaygındır. Tam iyileşme yaşayan bazı kişilerde hiçbir belirti kalmaz. Bazılarında ise iyileşme tam olmaz ve belirtiler kalıcı hale gelir. Bunlar genellikle doktor yardımıyla yönetilebilir. Örneğin, şiddetli sertlik ya da spastisite yaşayan bir kişi çoğu zaman günlük germe programı ile rahatlama sağlar (bu program bir fizyoterapist tarafından yönetilir) ve buna ek ilaçlar ya da Botox enjeksiyonları eklenebilir.

Ataklarla Seyreden Multipl Skleroz (RRMS) Belirtilerini Neler Kötüleştirebilir?

Çevredeki bazı etkenlerin ataklarla seyreden multipl skleroz (RRMS) belirtilerini tetiklediği fark edilebilir.

Bunlar aşağıdakileri içerebilir:

• Stres.
• Isı ya da belirli sıcaklıklar.
• Enfeksiyonlar (hafif bir sinüs enfeksiyonu ya da idrar yolu enfeksiyonu bile eski MS belirtilerinin yeniden ortaya çıkmasına neden olabilir).
• Tütün ürünleri kullanmak.
• D vitamini eksikliği.

Ataklarla seyreden multipl skleroz (RRMS) tanısı olan bir kişide tetikleyici olan şeyler, aynı duruma sahip başka bir kişiyi etkilemeyebilir.

Multipl Skleroz’un Sebepleri Nelerdir?

Multipl skleroz’un (MS) kesin nedeni bilinmemektedir. Araştırmalar, bunun kişiyi MS gibi bir otoimmün duruma daha yatkın hale getiren genetik bir yatkınlıkla (DNA’daki değişiklikler) ilişkili olduğunu düşündürmektedir. Çoğu otoimmün durumda olduğu gibi genetik, MS’te yalnızca küçük bir rol oynar. Bu nedenle durumun çocuklara geçme riski göreceli olarak düşüktür.

Çevresel etkenler de MS’e neden olabilir. Buna Epstein-Barr virüsü gibi bakteri ya da virüslere maruz kalma dahildir.

Multipl skleroz olduğunda, bağışıklık sistemi yanlışlıkla merkezi sinir sistemindeki sağlıklı alanlara saldırır. Özellikle MS, beyindeki ve omurilikteki sinirlerin çevresindeki koruyucu tabaka olan miyeline saldırır. Bağışıklık sistemi bu alana saldırdığında belirtilerde alevlenme yaşanır.

Ataklarla Seyreden Multipl Skleroz’un (RRMS) Komplikasyonları Nelerdir?

Ataklarla seyreden multipl skleroz’un (RRMS) komplikasyonları, kötüleşen belirtilerin şu sorunlara yol açmasıdır:

• Spastisite ya da kas gerginliği.
• Görme kaybı ya da odaklanma güçlüğü.
• Mesane ya da bağırsak işlevlerini kontrol etmede güçlük.
• Cinsel işlev bozukluğu.
• Bilişsel işlevle ilgili sorunlar.
• Anksiyete ve/veya depresyon gibi duygu durum değişiklikleri.

Ataklarla Seyreden Multipl Skleroz (RRMS) Nasıl Teşhis Edilir?

MS tanısı zordur çünkü durumu doğrulayabilecek ya da dışlayabilecek tek bir test ya da işlem yoktur. Tıbbi öykü, fiziki muayene ve test sonuçları dahil olmak üzere çeşitli kaynaklardan bilgi toplanması gerekir. Bunlar şunları içerebilir:

• Beyin ve omurilikte hasar olup olmadığını değerlendirmek için MR.
• Oligoklonal bantlar dahil olmak üzere MS özelliklerini saptamak için lomber ponksiyon (belden sıvı alma). Oligoklonal bantlar MS’te sık görülür ancak başka durumlarda da görülebilir. Beyin ve/veya omuriliği ilgilendiren inflamasyonun kanıtı olabilirler.
• Benzer belirtilere sahip durumları dışlamak için kan testleri.
• Gözün arka kısmındaki sinirleri (retina) tarayarak, olasılıkla MS’in neden olduğu hasarı saptayan ağrısız bir test olan optik koherens tomografi (OCT).

Ataklarla Seyreden Multipl Skleroz (RRMS) Tanısı Ne Zaman Konur?

MS tanısının 20’li ile 40’lı yaşlar arasında konması yaygındır ancak ataklarla seyreden multipl skleroz (RRMS) her yaşta bulunabilir.

Ataklarla Seyreden Multipl Skleroz (RRMS) Nasıl Tedavi Edilir?

Ataklarla seyreden multipl skleroz (RRMS) tedavisi genellikle durumun seyrini değiştirmeye yönelik ilaçların kullanılmasını içerir.

Bu ilaçlar farklı biçimlerde olabilir:

• Enjeksiyon: Küçük bir iğne, ilacın bir dozunu vermek için deriden geçer.
• Ağızdan alınan ilaçlar: Bu, ağızdan alınan ve bir bardak suyla bütün olarak yutulan bir haptır.
• İnfüzyon: Doktor, koldaki bir toplardamara küçük bir iğne yerleştirir ve ilaç yavaşça kan dolaşımına geçer.

Amerika Birleşik Devletleri Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından onaylanmış, RRMS için kullanılan birkaç ilaç vardır ve bunlar şu hedeflere odaklanır:

• Nüks sayısını azaltmak.
• Merkezi sinir sistemindeki hasarı (skar oluşumunu) azaltmak.
• Belirtilerin ilerlemesini yavaşlatmak.

Mevcut tedavilerin, daha önce oluşmuş hasar alanlarını (demiyelinizasyonu) ortadan kaldıramayacağı ya da onaramayacağı unutulmamalıdır ancak bunun yollarını bulmak için araştırmalar sürmektedir. Bununla birlikte, sinir sisteminde daha fazla hasarı önlemeye yardımcı olabilecek bu ilaçlara (hastalık modifiye edici tedaviler ya da DMT’ler) erken başlamak önemlidir.

Ataklarla Seyreden Multipl Skleroz’u (RRMS) Hangi İlaçlar Tedavi Eder?

Ataklarla seyreden multipl skleroz’u (RRMS) tedavi eden ilaçlar sürekli değişmektedir. Belirtileri tedavi etmek için şu anda mevcut olan ilaçlar hakkında doktorla konuşulmalıdır. Doktor ayrıca ilaçların olası yan etkilerini de açıklayabilir.

RRMS vücutta çok fazla inflamasyona neden olmaz. Bu nedenle esas olarak antiinflamatuvar ilaçlar olan tedaviler, durumun bu evresinde daha az etkili görünmektedir.

Ataklarla Seyreden Multipl Skleroz (RRMS) Zamanla İyileşir mi?

Ataklarla seyreden multipl skleroz (RRMS) için henüz bilinen bir tedavi yoktur. Durum hakkında daha fazla bilgi edinmek için araştırmalar sürmektedir. Tedavi seçenekleri, durumun ilerlemesini geciktirebilir ve nüksleri önleyebilir.

Multipl Skleroz’da (MS)Yaşam Beklentisi Nedir?

MS tanısı alan kişiler uzun ve doyurucu bir yaşam sürebilir. Bazı nadir durumlarda ya MS nedeniyle ya da diğer tıbbi durumlarla ilişkili komplikasyonlar nedeniyle, bazı kişilerde yaşam beklentisi kısalabilir. Ancak bu komplikasyonların birçoğu önlenebilir ya da yönetilebilir. Örneğin, kalp hastalığı ve inme gibi eşlik eden durumların birinci basamak sağlık ekibiyle yönetilmesi önemlidir.

Ataklarla Seyreden Multipl Skleroz’un (RRMS) Seyri Nasıldır?

Hastalığın seyri RRMS’te oldukça geniş ölçüde değişir. Bazı kişiler nadiren atak geçirir ve yıllarca yeni belirti yaşamayabilir. Bazılarında ise sık ataklar görülebilir ve daha yoğun tedavi gerekebilir. Mevcut tedavilerdeki hızlı gelişmeler göz önüne alındığında, MS’in seyri zaman içinde belirgin ölçüde iyileşmiştir.

Multipl Skleroz Önlenebilir mi?

MS’i önlemenin bilinen bir yolu yoktur. Belirti nükslerini azaltmak için tedavi önerildiği şekilde ve çevredeki tetikleyicilerden kaçınılmalıdır.

Ataklarla Seyreden Multipl Skleroz (RRMS), Multipl Skleroz’un (MS) Başka Türlerine Yol Açar mı?

RRMS tanısı alan birçok kişide daha sonra sekonder progresif multipl skleroz (SPMS) adı verilen başka bir multipl skleroz türü gelişir. SPMS, ataklarla seyreden multipl sklerozdan (RRMS) sonra ortaya çıkar. Bu evrede belirtiler giderek kötüleşir ancak nüks riski azalmış görünür. SPMS’in kesin nedeni açık değildir. Erken ve etkili tedavi, SPMS’in başlamasını azaltabilir ya da önleyebilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Ataklarla seyreden multipl skleroz’a (RRMS) ait yeni ya da kötüleşen belirtiler varsa doktora başvurulmalıdır. Tedavinin yan etkileri yaşanıyorsa doktorla konuşulmalıdır.

Doktora Hangi Sorular Sorulmalıdır?

Muayene randevusu sırasında doktora aşağıdakileri sormak faydalı olabilir:

• Hangi MS türüne sahibim?
• Hangi tedavi türünü öneriyorsunuz?
• Tedavinin yan etkileri var mıdır?
• Belirtiler nüks yaptığında nasıl yönetilmelidir?
• Tetikleyiciler nasıl tanınır?

Ataklarla seyreden multipl skleroz (RRMS), yaşam üzerinde önemli bir etkiye sahip olabilir. Doktor, atakları önlemek ya da azaltmak için tedavi sürecinde yol göstermeye yardımcı olabilir. Kronik bir durumla yaşamak zor olabilir ve birçok kişi bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşarak rahatlama bulur. Bakım ekibi soruları yanıtlamak ve ataklarla seyreden multipl skleroz (RRMS) tanısıyla daha iyi hissedilmesine yardımcı olmak için her zaman hazırdır.