Sabah Bulantısı Nedir? Neden Olur? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Sabah Bulantısı Nedir? Neden Olur? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Kadınların yaklaşık %70’inde sabah bulantısı görülür. Adına rağmen, sabah bulantısı ve kusma günün herhangi bir saatinde meydana gelebilir. Beslenme düzeninde ve yaşam tarzında yapılan değişiklikler, sabah bulantısı geçene kadar belirtilerin hafifletilmesine yardımcı olabilir. Sabah bulantısı şiddetliyse kadın doğum uzmanı ilaç veya intravenöz sıvı tedavisi uygulamak isteyebilir.

Sabah Bulantısı Nedir?

Sabah bulantısı, gebelik sırasında görülen bulantı ve kusmadır. Gebeliğin ilk trimesterindeki, yani ilk üç ayındaki kadınların %70’e varan bölümünü etkileyen yaygın bir durumdur. Adına rağmen “sabah” bulantısı günün herhangi bir saatinde ortaya çıkabilir. Sabah bulantısı için beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleri de dahil olmak üzere evde uygulanabilecek çeşitli tedaviler vardır. Bazı kadın doğum uzmanları bulantı için reçetesiz satılan ilaçları önerir. Belirtiler genellikle ikinci trimesterde, yani 14. haftadan itibaren iyileşme eğilimi gösterir.

Sabah Bulantısı Ne Kadar Erken Başlayabilir?

Sabah bulantısı gebeliğin altıncı haftası kadar erken bir dönemde başlayabilir ancak başlangıç zamanı kişiden kişiye değişir. Çoğu kadın, gebeliğin dokuzuncu haftasından önce sabah bulantısı belirtileri yaşar.

Sabah Bulantısı Ne Zaman Zirveye Ulaşır?

Sabah bulantısı çoğu kadında gebeliğin yaklaşık sekizinci ila onuncu haftalarında en şiddetli düzeyde hissedilir. Ancak bu zamanlama değişiklik gösterir ve herkesin belirtileri aynı zamanda “zirveye” ulaşmaz.

Sabah Bulantısı Ne Kadar Sürer?

Sabah bulantısı genellikle gebeliğin 13. haftası civarında, yani ilk trimesterin sonunda hafifler veya ortadan kalkar. Ancak bazı kadınlarda belirtiler ikinci trimesterin başlangıcına, yani gebeliğin 14 ila 27. haftalarına kadar devam edebilir. Nadir durumlarda sabah bulantısı gebeliğin sonuna kadar sürer.

Sabah Bulantısının Belirtileri Nelerdir?

Sabah bulantısının yaygın belirti ve bulguları mide rahatsızlığı, yani bulantı, iştah kaybı ve kusmadır.

Bazı kadınlar sabah bulantısını şu hislere benzetir:

• Mide ekşimesi veya reflü.
• Deniz veya yol/taşıt tutması.
• Boğazda bir şey takılı kalmış hissi.
• Mide kazınması.

Sabah Bulantısının Sebepleri Nelerdir?

Sabah bulantısının nedeni tam olarak bilinmemektedir ancak doktorlar bunun fiziksel ve kimyasal değişikliklerin bir birleşiminden kaynaklandığını düşünür.

Sabah bulantısına şu durumlar neden olabilir:

• Düşük kan şekeri.
• İnsan koryonik gonadotropini (HCG) veya östrojen gibi gebelik hormonlarının artması.
• Kan basıncındaki dalgalanmalar.
• Metabolizmadaki değişiklikler.

Sabah bulantısı şu durumlarda kötüleşebilir:

• Stres ve kaygı.
• Aşırı yorgunluk.
• Belirli yiyecekleri yemek veya koklamak.
• Yol ya da taşıt tutması.
• Sıcak veya ılık hava.

Sabah Bulantısı Şiddetli Hale Gelebilir mi?

Sabah bulantısı yaşayan kadınların çoğu her gün kısa bir süre bulantı hisseder ve bir veya iki kez kusabilir. Daha şiddetli sabah bulantısı vakalarında bulantı her gün birkaç saat sürebilir ve kusma günde dörtten fazla gerçekleşebilir. Bu durum hiperemezis gravidarum olarak adlandırılır.

Hiperemezis Gravidarumun Belirtileri Nelerdir?

Hiperemezis gravidarumun belirtileri şunlardır:

• Günde üçten fazla kusma.
• Şiddetli dehidratasyon gelişmesi. Bunun belirtileri arasında çok az idrar üretimi veya hiç idrar üretilmemesi, koyu renkli idrar ve ayağa kalkınca baş dönmesi bulunur.
• Yaklaşık 4,5 kilogram veya daha fazla kilo kaybı.

Şiddetli sabah bulantısı yaşayan kadınların, sıvı kaybını gidermek amacıyla intravenöz sıvı ve bulantıyı hafifletmek amacıyla ilaç tedavisi almak için hastaneye yatırılması gerekebilir.

Sabah Bulantısı Nasıl Teşhis Edilir?

Sabah bulantısı belirtileri hissediliyorsa kadın doğum uzmanına bilgi verilmelidir. Kadın doğum uzmanı hiperemezis gravidarumdan şüphelenirse idrar veya kan testleri isteyebilir.

Sabah Bulantısını Azaltmak İçin Neler Yapılabilir?

Kişinin kendisini daha iyi hissetmesine yardımcı olabilecek bazı uygulamalar vardır. Beslenme düzeninde ve yaşam tarzında yapılacak küçük değişiklikler bulantının azaltılmasında önemli ölçüde etkili olabilir.

Sabah Bulantısını Azaltmak İçin Yapılabilecek Beslenme Değişiklikleri Nelerdir?

• Midenin yatışmasına yardımcı olmak için sabahları birkaç kraker veya kızarmış ekmek yenmelidir. Yatağın yanında birkaç kraker bulundurulmalı ve yataktan kalkmadan önce birkaç tane yenmelidir.
• Günde üç büyük öğün yerine birkaç küçük öğün yenmelidir. Öğün atlanmamalıdır.
• Baharatlı ve yağlı yiyeceklerden kaçınılmalıdır. Muz, pirinç, kuru kızarmış ekmek, fırında sade patates, yumurta veya elma püresi gibi sade yiyecekler tüketilmelidir.
• Öğünler arasında yoğurt, elma dilimleri veya kereviz üzerine sürülmüş fıstık ezmesi, peynir ya da kuruyemiş gibi besleyici ve protein açısından zengin atıştırmalıklar tüketilmelidir.
• Gün boyunca, özellikle su olmak üzere bol miktarda sıvı tüketilmelidir. Kafeinli içeceklerden kaçınılmalıdır.
• Ev dışında bulunulacağı zaman kişinin yanında her zaman bir atıştırmalık çantası taşıması önerilir.
• Gerçek rendelenmiş zencefille çay hazırlanabilir veya zencefilli şekerler denenebilir.

Sabah Bulantısını Azaltmak İçin Hangi Yaşam Tarzı Değişiklikleri Yapılabilir?

• Doğum öncesi vitaminler bir atıştırmalıkla birlikte alınmalıdır. Doğum öncesi vitamininde demir bulunuyorsa vitamini yatmadan önce almak denenebilir. Diğer vitamin seçenekleri hakkında doktorla görüşülmelidir.
• Kişiyi rahatsız eden ve bulantıyı tetikleyen kokulardan, titreyen ışıklardan ve diğer durumlardan kaçınılmalıdır.
• Yeterince dinlenilmelidir.
• Odalar iyi havalandırılmalı, vantilatör çalıştırılmalı veya zaman zaman temiz hava almak için dışarı çıkılmalıdır.
• Limon, portakal veya nane gibi taze ve hoş kokular koklanmalıdır.
• Yemekten sonra uzanılmamalıdır.
• Kusmanın ardından ağız çalkalanmalıdır. Bu uygulama, dişlerin kusmukta bulunan asitten korunmasına yardımcı olabilir.

Gebelikte Bulantıyı Azaltmak İçin Alternatif Yöntemler Nelerdir?

Diğer yöntemler de bulantının azaltılmasına yardımcı olabilir. Bu yöntemler denenmeden önce doktorla görüşülmelidir:

• Akupresür bilekliği: Bu bileklikler bilekteki belirli noktalara basınç uygular.
• Akupunktur: Akupunktur tedavisi sırasında cildin belirli bölgelerine ince iğneler yerleştirilir.

Sabah Bulantısına Hangi Yiyecekler İyi Gelir?

Protein, tam tahıllar, sebzeler ve meyveler açısından zengin bir beslenme düzeni hem kişi hem de fetüs için faydalıdır. Yüksek oranda işlenmiş ve şekerle dolu yiyecekler tüketmek kişinin kendisini daha kötü hissetmesine neden olabilir. Doktorlar sabah bulantısı yaşayan kadınlara genellikle şu yiyecekleri önerir:

• Kraker, kızarmış ekmek, çubuk kraker veya elma püresi gibi sade yiyecekler.
• Meyveli smoothieler ve yoğurt.
• Su veya çay. Çaydaki kafein düzeyine dikkat edilmelidir.
• Karpuz, kereviz veya dolmalık biber gibi su oranı yüksek meyve ve sebzeler. Turunçgiller de bulantıya yardımcı olabilir.

Sabah Bulantısını Tedavi Etmek İçin Hangi İlaçlar Kullanılabilir?

Doktor B6 vitamini, diğer adıyla piridoksin ve doksilamin kullanılmasını önerebilir. Doksilamin ayrıca uykuya yardımcı olmak ve saman nezlesi ya da diğer alerjileri tedavi etmek amacıyla da kullanılır. Her iki ürün de reçetesiz olarak temin edilebilir ve reçete gerektirmez.

Sabah bulantısı için onaylanmış bir ilaç da vardır. Ayrı ayrı kullanılan reçetesiz ürünlerden farklı olarak bu ilaç yavaş salınımlı, tek bir tablettir. Bu ilaç, günde çok sayıda tablet almakta güçlük çeken, örneğin öğürme refleksi bulunan kişiler için daha kullanışlı veya yararlı olabilir. Yalnızca reçeteyle temin edilebilen bu ilaç bugün için Türkiye’de bulunmamaktadır.

Kadın doğum uzmanı bulantıyı önlemek için antiemetik olarak da adlandırılan ilaçlar reçete edebilir. Bu ilaçlar yardımcı olmazsa antihistaminikler ve antikolinerjikler gibi diğer ilaçlar etkili olabilir. Kişi ve doktor, hangi ilaçların en uygun olduğuna birlikte karar verir.

Sabah Bulantısı Bebeğe Zarar Verir mi?

Gebelik sırasında görülen hafif ila orta şiddette bulantı ve kusma genellikle kişiye veya fetüse zarar vermez. Ancak kişi yiyecek veya sıvıları midesinde tutamıyorsa, dehidratasyon gelişiyorsa ve kilo kaybediyorsa bu durum bir sorun haline gelebilir. Kontrol altına alınmayan şiddetli bulantı ve kusma, kişinin ihtiyaç duyduğu besinleri almasını engelleyebilir ve bebeğin doğum ağırlığını etkileyebilir.

Şiddetli Sabah Bulantısı Yaşama Riski Kimlerde Daha Yüksektir?

Aşağıdaki durumlarda şiddetli sabah bulantısı riski artar:

• İkiz, üçüz veya daha fazla fetüse gebelik bulunması.
• Önceki bir gebelikte kişisel şiddetli sabah bulantısı öyküsü bulunması ve/veya biyolojik ebeveyn ya da kardeşte gebelik sırasında şiddetli sabah bulantısı öyküsü bulunması.
• Yol/araç tutması öyküsü bulunması.
• Migren öyküsü bulunması.
• Fazla kilolu olunması. Bu durum, vücut kitle indeksinin (BMI) 25’ten büyük ve 30’dan küçük olması anlamına gelir.
• Rahimde anormal hücre büyümesine yol açan trofoblastik hastalık adlı bir durumun bulunması.
• Stresli veya kaygılı olunması.
• Sıcak bir iklimde yaşanması.
• Gece vardiyalarında çalışılması.
• Uykusuz kalınması.

Bazı çalışmalar, şiddetli sabah bulantısı yaşayan kadınların kız çocuk doğurma olasılığının daha yüksek olduğunu göstermiştir.

Ne Zaman Doktor ile İletişime Geçilmelidir?

Kadın doğum uzmanını aramak için kusmanın şiddetli hale gelmesi beklenmemelidir. Gebeliğin erken döneminde sabah bulantısı için tıbbi yardım alınması, durumun daha şiddetli hale gelmesinin önlenmesine yardımcı olabilir. Şiddetli kusma gebeliğin normal bir parçası değildir ve tıbbi bakım gerektirir.

Aşağıdaki durumlardan herhangi biri varsa hemen doktor aranmalıdır:

• Bulantının gün boyunca sürmesi ve kişinin yemek yemesini ve sıvı tüketmesini engellemesi.
• Günde üç veya daha fazla kez kusma.
• Kusmuğun kahverengi olması veya kan içermesi.
• Kilo kaybı.
• Aşırı yorgunluk veya kafa karışıklığı hissedilmesi.
• Baş dönmesi hissedilmesi veya bayılma yaşanması.
• Kalp atışının hızlı olması.
• Çok az idrar üretilmesi veya hiç idrar üretilmemesi.
• Ağrı veya ateş bulunması.

Şiddetli bulantı ve kusmanın araştırılmasının bir diğer nedeni de bunun aşağıdakiler dahil olmak üzere başka tıbbi durumların belirtisi olabilmesidir:

• Ülserler.
• Reflü.
• Gıda zehirlenmesi.
• Tiroit veya safra kesesi hastalığı.
• Apandis, mide, pankreas veya karaciğer iltihabı.

Sabah Bulantısı Yaşamak Gebelik Açısından İyi Bir Belirti midir?

Bazı kadınlar sabah bulantısının iyi bir belirti olduğuna inanır çünkü bunun plasentanın geliştiği anlamına geldiğini düşünür. Ayrıca gebeliğin devam ettiğini hissetmek onlara güven verir. Gerçekte herkes sabah bulantısı yaşamaz. Sabah bulantısı hiç yaşanmaması durumunda da sağlıklı bir bebek doğurma olasılığı, sabah bulantısı yaşayan bir kişininkiyle aynıdır.

Sabah bulantısı, gebeliğin oldukça kötü ve rahatsız edici görünmesine neden olabilir. Özellikle gebeliğin ilk trimesterinde bulantı ve mide rahatsızlığı hissetmek son derece yaygındır. Neyse ki çoğu kadın, ikinci trimestere başladığında sabah bulantısının hafiflediğini fark eder. Yaşam tarzında ve beslenme alışkanlıklarında yapılacak değişiklikler, belirtiler ortadan kalkana kadar bir miktar rahatlama sağlayabilir. Kişi günde birkaç kez kusuyorsa, yemek yemiyorsa ve kilo kaybediyorsa kadın doğum uzmanına bilgi verilmelidir. Kadın doğum uzmanı, kişinin ihtiyaç duyduğu besinleri aldığından emin olmak isteyecektir.