Raşitizm Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Raşitizm Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Raşitizm, çocukların kemiklerinin yumuşamasına ve zayıflamasına neden olan bir durumdur. Bu, kemiklerin bükülmesine ve şekil değiştirmesine yol açar, çoğu zaman bacakların dışa doğru eğrilmesi (yay biçimli bacaklar) ile sonuçlanır. Aynı zamanda kemik ağrısına neden olur ve kemiklerin daha kolay kırılmasına yol açar. Raşitizmin en yaygın nedeni D vitamini eksikliğidir. Bu durum, çocuğun besinlerden veya güneşten yeterince D vitamini alamaması sonucunda ortaya çıkar.

Raşitizm Nedir?

Raşitizmin belirtileri arasında yay biçimli bacaklar ve eğri omurga ya da alışılmadık şekilde biçimlenmiş bir kafa gibi kemik gelişimi ile ilgili sorunlar bulunur.

Raşitizm, çocuğun kemik gelişimini etkileyen bir durumdur. Çocuğun kemiklerini yumuşatır ve zayıflatır. Bu da kemiklerin şekil değiştirerek eğrilmesine, bükülmesine ve daha kolay kırılmasına yol açar. Raşitizmin en yaygın nedeni D vitamini eksikliğidir. D vitamini, vücudun kalsiyum ve fosfor gibi diğer önemli besinleri emmesine yardımcı olur. Yeterli miktarda D vitamini olmadan çocuk, sert ve sağlıklı kemikler oluşturmak için gerekli kalsiyum ve fosforu yeterince alamaz.

Çocuk, D vitaminini iki kaynaktan alabilir: güneş ışığı ve besinler. Deri, güneş ışığına maruz kaldığında D vitamini üretir. Ancak özellikle kuzey enlemlerinde yaşayan pek çok kişi bu yolla yeterince D vitamini alamaz. Bazı yağlı balık türleri ve balık yağları gibi birkaç besin doğal olarak D vitamini içerir fakat bunların sayısı çok fazla değildir. Bu nedenle, Amerika Birleşik Devletleri’nde çoğu kişi D vitaminini zenginleştirilmiş (fortifiye) gıdalardan alır.

Bunlar aşağıdakileri içerir:

• Süt ve diğer süt ürünleri.
• Bebek mamaları.
• Kahvaltılık gevrekler.
• Portakal suyu.

Raşitizm nadir görülen ancak tedavi edilebilir bir hastalıktır. Çocuğun ne kadar D vitamini aldığı konusunda endişe duyuluyorsa doktoru ile görüşülmesi gerekir.

Raşitizmin Belirtileri Nelerdir?

Raşitizm, çocuğun kemiklerini zayıflatır ve yumuşatır. Bu da kemiklerin eğrilmesine ve şekil bozukluklarına neden olur. Raşitizmin en yaygın belirtisi yay biçimli bacaklardır. Diğer raşitizm belirtileri şunları içerebilir:

• Kemik ağrısı.
• Çürükler gibi diş sorunları.
• Büyüme geriliği.
• Kas güçsüzlüğü.
• Nöbetler.
• Kaburga uçlarında şişlik.
• Omurgada ya da kafatasında alışılmadık eğrilik veya şekil bozukluğu.
• Zayıf kas tonusu.
• Yürüyebilen çocuklarda diz ve ayak bileklerinde, emekleyebilen bebeklerde ise el bileklerinde genişleme.

Raşitizmin Nedenleri Nelerdir?

D vitamini eksikliği, genetik etkenler ve altta yatan sağlık sorunlarının tümü raşitizme neden olabilir.

D Vitamini Eksikliği

D vitamini eksikliği, raşitizmin en yaygın nedenidir. Bu duruma beslenmeye bağlı raşitizm denir. Çocuğun kemiklerinin kalsiyum ve fosforu emebilmesi için D vitaminine ihtiyacı vardır. Bu besinler, güçlü ve sağlıklı kemikler oluşturmak için gereklidir. Çocuk, beslenme yoluyla yeterince D vitamini alamazsa D vitamini eksikliği gelişebilir. Bu, aşağıdaki durumlarda görülebilir:

• Laktoz intoleransı olan çocuklarda.
• Vejetaryen veya vegan beslenen çocuklarda.
• Yalnızca anne sütü ile beslenen bebeklerde.
• Crohn hastalığı, çölyak hastalığı veya ülseratif kolit gibi vücudun ne kadar D vitamini emebildiğini sınırlayan bir sağlık sorunu olan çocuklarda.

D vitamini eksikliğinin diğer nedenleri arasında, yeterli güneş ışığına maruz kalmama ve çocuğun yediği besinlerde yeterince kalsiyum bulunmaması da yer alır.

Genetik

Nadir de olsa, bazı genetik hastalıklar çocuğun vücudunun fosfor veya D vitaminini emme şeklini bozabilir. Diğer bozukluklar ise D vitamininin, çocuğun vücudunda kullandığı belirli proteinleri etkiler.

Altta Yatan Sağlık Sorunları

Raşitizm, bazı altta yatan sağlık sorunlarına bağlı olarak da gelişebilir. Nadir görülen karaciğer, böbrek, bağırsak ve akciğer hastalıkları olan çocuklar, D vitamini ve fosforu emmekte zorlanır.

Risk Faktörleri

Beslenmeye bağlı raşitizm her çocukta gelişebilir ancak bazı gruplarda risk daha yüksektir. Bu gruplar aşağıdakileri içerir:

• Yalnızca anne sütü ile beslenen bebekler (özellikle 6 aydan daha uzun süre sadece anne sütü alanlar). Bu bebekler sadece anne sütü alıyorlarsa D vitamini takviyesi almalıdır.
• 6 ila 24 ay arasındaki bebekler ve küçük çocuklar. Yaş, raşitizm ile ilişkili en önemli risk faktörüdür.
• Prematüre doğan bebekler. Fetüs, rahimde gelişimi sırasında D vitamini depoları oluşturur. Bebek çok erken doğduğunda bu depolar oluşmamış olur.
• Ten rengi daha koyu olan çocuklar. Deri rengi koyu olduğunda, gerekli miktarda D vitamini üretmek için güneş ışığının yeterince emilmesi daha uzun sürer.
• Yeterince doğrudan güneş ışığı alamayan çocuklar. Pencereler, çocuğun vücudunun D vitamini üretmek için kullandığı güneş ışınlarını engeller, bu nedenle açık havada vakit geçirmek önemlidir.

Raşitizmin Komplikasyonları Nelerdir?

Raşitizm tedavi edilebilir ve çoğu zaman iyileştirilebilir bir hastalıktır ancak mümkün olan en kısa sürede tedavi edilmesi önemlidir. Tedavi edilmediğinde, hafif raşitizm vakaları bile kemiklerin düzgün büyümesini engelleyen uzun dönemli durumlara yol açabilir. Olası komplikasyonlar aşağıdakileri içerir:

• Kemik kırıkları.
• Kronik ağrı.
• İskelet deformiteleri.

Raşitizm Nasıl Teşhis Edilir?

Çocuğun doktoru, aile sağlık öyküsü ve çocuğun belirtileri hakkında bilgi alır. Ayrıca çocuğun genel sağlık durumu ve ne tür besinler tükettiği konusunda da bilgi ister. Doktor ayrıca fiziki muayene de yapar ancak tanıyı doğrulamak için genellikle birkaç test yapılması gerekir.

Çocuğun doktoru aşağıdaki testlerden bir veya birkaçını isteyebilir:

• Röntgen filmleri.
• Kan testleri.
• İdrar testleri.

Raşitizm Nasıl Tedavi Edilir?

Raşitizm vakalarının çoğu D vitamini eksikliğine bağlıdır. Beslenmeye bağlı raşitizm tedavisi şunları içerir:

• Yüksek doz D vitamini ve kalsiyum: Tedavi, çocuğun aldığı D vitamini ve kalsiyum miktarının artırılmasıyla başlar. Çocuğun, kahvaltılık gevrek, süt ve yağlı balıklar gibi D vitamini ve kalsiyum açısından zengin besinleri tüketmesi gerekir. Çocuğun doktoru genellikle günlük D vitamini ve kalsiyum takviyeleri de reçete eder.
• Güneş ışığı: Çocuğun vücudu güneşe maruz kaldığında doğal olarak D vitamini üretebildiği için doktor çocuğun dışarı çıkıp güneş ışığı almasını teşvik edebilir.
• Korse kullanımı veya cerrahi: Genellikle çocuğun kemikleri zamanla kendiliğinden düzelir. Ancak kemiklerdeki eğriliği düzeltmeye yardımcı olması için korse kullanılması gerekebilir. Bazı durumlarda cerrahi müdahale de bir seçenek olabilir.

Çocuk, genetik bir hastalık veya başka bir sağlık sorunu nedeniyle raşitizm geliştirdiyse, çocuk doktoru aileyi bir uzmana yönlendirebilir.

Doktor ile Ne Zaman İletişime Geçilmelidir?

Çocuğun, D vitaminini kullanma şeklini etkileyen bir hastalığı veya durumu varsa ya da raşitizm belirtileri (özellikle el bileklerinde genişleme veya bacaklarda eğrilik) ortaya çıkmışsa, çocuğun doktoru ile iletişime geçilmesi gerekir.

Raşitizm Ne Kadar Sürer?

Beslenmeye bağlı raşitizm haftalar veya aylar içinde tedavi edilebilir. Bu süre, çocuğun durumunun şiddetine bağlıdır. Kemik ağrısı veya kas güçsüzlüğü gibi belirtilerin çoğu, tedaviyle birlikte birkaç hafta içinde düzelmelidir. D vitamini eksikliği de genellikle altı ila sekiz hafta içinde düzelir. Kemiklerdeki eğrilik veya bükülmelerin düzelmesi ise aylar sürebilir. Bu düzelme kendiliğinden gerçekleşebilir ancak korse veya cerrahi müdahale gerekebilecek durumlar da vardır.

Çocuğun raşitizmi beslenmeden bağımsız bir sağlık sorununa bağlı ise D vitamini eksikliği tedavi edilebilir. Ancak eksikliğe neden olan hastalık, tedavi edilse bile yaşam boyu süren bir durum olabilir. Çocuğun doktoru ve gerekirse ilgili uzmanlar hem çocuğun hem de ailenin bu durumu yönetmeyi öğrenmesine yardımcı olabilir.

Raşitizmi Olan Çocuklarda Hastalığın Seyri Nasıldır?

Beslenmeye bağlı raşitizmi olan çocukların seyri genellikle iyidir. Tedavi ile durum, haftalar veya aylar içinde düzelmelidir. Beslenmeye bağlı raşitizm tedavisi alan çocukların çoğu tamamen iyileşir ve sağlıklı yetişkinler olarak büyür.

Raşitizmin diğer nedenlerinde seyir, çocuğun sahip olduğu belirli hastalık veya duruma bağlıdır. Yine de birçok durumda bu tür raşitizmi olan çocuklar da tam ve sağlıklı bir yaşam süren yetişkinlere dönüşebilir.

Raşitizm Önlenebilir mi?

Beslenmeye bağlı raşitizm önlenebilir. Yalnızca anne sütü ile beslenen bebeklerin her gün D vitamini damla takviyesi alması gerekir. Bunun nedeni, anne sütünün bebeğin büyüyen kemiklerini destekleyecek kadar D vitamini içermemesidir. Çoğu bebeğin günlük 400 IU (uluslararası birim) vitamini D3 alması gerekir. Gerekli doz hakkında, bebeği takip eden çocuk doktorundan bilgi alınması gerekir.

Daha büyük çocuklarda beslenmeye bağlı raşitizmi önlemek için, D vitamini açısından zengin çeşitli besinler tüketmelerinin sağlanması önemlidir. Birçok balık türü (özellikle somon balığının bir türü ve gökkuşağı alabalığı) yüksek miktarda D vitamini içerir. Ayrıca pek çok gıda D vitamini ile zenginleştirilmiştir. Bu, D vitamininin sonradan eklendiği anlamına gelir. Süt, portakal suyu ve kahvaltılık gevrekler çoğunlukla bu şekilde zenginleştirilmiş gıdalardandır. Çocuğun doktoru, D vitamini takviyesi de önerebilir.

Doktor, çocuğun dışarıda güneş ışığı almasını da önerebilir. Çocuğun derisi güneş ışığına maruz kaldığında D vitamini üretir, bu da hayati önemdeki bu vitamini almanın başka bir yoludur. Ancak bu D vitamini kaynağı; coğrafi konum ve iklim, deri pigmentasyonu ve güneş kremi kullanımı gibi faktörlerden etkilenir. Pek çok çocuk yalnızca güneş ışığı ile yeterli D vitamini üretemez.

Genetik bir bozukluğa bağlı raşitizm ise önlenemez. Hamile olan veya hamileliği düşünen kişiler, bir genetik danışmanla görüşmeyi düşünebilir. Genetik danışman, genetik test önerebilir.

Raşitizm ile Osteomalazi Arasındaki Fark Nedir?

Osteomalazi, raşitizmin erişkin formudur. D vitamini eksikliği, her iki durum için de en yaygın nedendir. Raşitizm, çocuğun kemik gelişimini etkiler; bu da klasik belirti olan yay biçimli bacaklara yol açar. Erişkinlerde kemik büyümesi tamamlandığı için bu belirti görülmez. Ancak erişkinlerde de kemik ağrısı vardır ve zayıflamış, yumuşamış kemikler daha kolay kırılır.

Raşitizm olduğu düşünülen bir çocukta bacakların eğrildiği veya el bileklerinin genişlediği fark edilirse, çocuk doktorundan randevu alınması gerekir. Bu durum, raşitizm göstergesi olabilir. Her ne kadar korkutucu görünse de raşitizm tedavi edilebilir ve iyileştirilebilir bir hastalıktır. Bu süreçte, raşitizm ile yaşayan çocuklara yönelik destek grupları hakkında çocuk doktorundan öneriler alınabilir. Benzer deneyimlere sahip diğer ailelerle ve çocuklarla bağlantı kurmak hem çocuk hem de aile için duygusal olarak destekleyici olabilir. Ayrıca, çocuğun durumunu yönetmek için yeni ve daha iyi yollar öğrenilmesine yardımcı olabilir.