Pankreas Kanseri Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Pankreas Kanseri Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Pankreas kanseri, karında sindirime yardımcı olan bir bez olan pankreası etkiler. Pankreas kanseri belirtileri arasında mide bulantısı, şişkinlik, yorgunluk, sarılık ve iştahsızlık yer alır. Tedaviler arasında ameliyat, kemoterapi ve radyasyon tedavisi bulunur. Pankreas kanserinde hayatta kalma oranları düşüktür çünkü hastalığın erken evrelerde tespit edilmesi zordur.

Pankreas Kanseri Nedir?

Pankreas kanseri, pankreastaki hücreler mutasyona uğradığında (değiştiğinde) ve kontrol dışı çoğalarak bir tümör oluşturduğunda ortaya çıkar. Pankreas karında (göbekte), omurga ve mide arasında yer alan bir bezdir. Kan şekeri seviyelerini kontrol eden hormonlar ve sindirime yardımcı olan enzimler üretir.

Pankreas kanserlerinin çoğu pankreas kanallarında başlar. Ana pankreas kanalı (Wirsung kanalı) pankreası ortak safra kanalına bağlar. Erken evre pankreas tümörleri görüntüleme testlerinde ortaya çıkmaz. Bu nedenle birçok kişi kanser yayılana (metastaz) kadar tanı alamaz. Pankreas kanseri aynı zamanda birçok yaygın kanser ilacına karşı dirençlidir ve bu da tedavisini zorlaştırmaktadır. Devam eden araştırmalar, genetik testler ve yeni görüntüleme yöntemleri yoluyla erken teşhise odaklanmaktadır ancak yine de alınacak çok yol vardır.

Pankreas Kanseri Türleri Nelerdir?

İki ana tip pankreas tümörü vardır:

• Ekzokrin tümörler: Tüm pankreas tümörlerinin %90'ından fazlası ekzokrin tümörlerdir. En yaygın pankreas kanseri türü, organları kaplayan hücrelerde başlayan adenokarsinomdur.
• Nöroendokrin tümörler: Pankreas tümörlerinin %10'undan daha azı nöroendokrin tümörlerdir (NET'ler). Adacık hücresi karsinomu NET için kullanılan diğer bir isimdir.

Pankreas Kanseri Ne Kadar Yaygındır?

Pankreas kanseri Amerika Birleşik Devletleri'ndeki tüm kanserlerin yaklaşık %3'ünden sorumludur. Erkeklerde en sık görülen 10., kadınlarda en sık görülen 8. kanserdir. Pankreas kanseri vakaları artmaktadır. Trendler, pankreas kanserinin 2030 yılına kadar Amerika Birleşik Devletleri'nde kanserden ölümlerin ikinci önde gelen nedeni olacağını göstermektedir.

Pankreas Kanserinin Belirtileri Nelerdir?

Ne yazık ki pankreas kanserinin erken belirtileri yoktur. Belirtiler genel olarak tümör sindirim sistemindeki diğer organları etkilemeye başladığında ortaya çıkar.

Pankreas kanseri belirtileri şunları içerebilir:

• Sarılık (cildin sararması).
• Koyu renkli idrar.
• Açık renkli dışkı.
• Üst karın ağrısı.
• Orta sırt ağrısı.
• Yorgunluk.
• Kaşıntılı cilt.
• Mide bulantısı ve kusma.
• Gaz veya şişkinlik.
• İştahsızlık.
• Kan pıhtılaşması.
• Kilo kaybı.
• Yeni başlangıçlı diyabet.

Yakın zamanda diyabet veya pankreatit (pankreastaki iltihaplanmaya bağlı ağrılı bir durum) geliştirildiyse doktor pankreas kanserinden şüphelenebilir. Pankreas nöroendokrin kanseri belirtileri, sarılık veya kilo kaybı gibi geleneksel pankreas kanseri belirtilerinden farklı olabilir. Belirtiler değişebilir ancak ishal ve anemiyi içerebilir.

Pankreas Kanserinin Fark Edilmesi Ne Kadar Sürer?

Pankreas kanserinin erken belirtileri yoktur. Bazı kişiler tanı almadan bir yıl öncesine kadar belirsiz semptomlar geliştirir. Birçok kişi ilk pankreas kanseri belirtilerinin sırt ağrısı veya mide ağrısı olduğunu bildirmektedir. Bu belirtiler başlangıçta gelip geçebilir ancak yemeklerden sonra veya uzanıldığında daha da kötüleşebilir.

Pankreas Kanserine Ne Sebep Olur?

Bunun net bir cevabı yoktur. Pankreas kanserine neyin neden olduğu tam olarak bilinmemektedir ancak uzmanlar bazı risk faktörleri belirlemiştir.

Pankreas Kanseri Risk Faktörleri Nelerdir?

Risk faktörü, belirli bir hastalığa yakalanma ihtimalini artıran bir şeydir. Yaygın pankreas kanseri risk faktörleri şunları içerir:

• Sigara, puro içmek ve diğer tütün türlerini kullanmak.
• Obezite, özellikle de bel çevresinde fazlalığa sahip olmak.
• Diyabet, özellikle de Tip 2 diyabet. Ani başlangıçlı diyabet pankreas kanseri belirtisi olabilir.
• Pestisitler ve petrokimyasallar gibi bazı kimyasallara maruz kalma.
• Pankreasta kalıcı bir iltihaplanma olan kronik pankreatit.
• Biyolojik ebeveynden çocuğa geçen gen değişiklikleri (mutasyonlar) nedeniyle kalıtsal kronik pankreatit.
• Biyolojik ebeveynden çocuğa geçen BRCA1 veya BRCA2 genleri gibi genlerde değişiklik (mutasyon) olan kalıtsal sendromlar.

Pankreas Kanserinin Komplikasyonları Nelerdir?

Pankreas kanseri yakındaki kan damarlarına, lenf düğümlerine ve daha sonra karaciğere, peritona (karın boşluğunun iç yüzeyi) ve akciğerlere yayılma (metastaz yapma) eğilimindedir. Pankreas kanserlerinin çoğunluğu tanı anında pankreasın ötesine çoktan yayılmıştır.

Pankreas Kanseri Nasıl Teşhis Edilir?

Pankreas kanserini erken evrelerde tespit etmek zordur. Bunun nedeni, doktorların rutin muayeneler sırasında pankreası hissedememeleri ve bu tümörleri rutin görüntüleme testlerinde görmenin zor olmasıdır.

Doktor pankreas kanserinden şüphelenirse, aşağıdakileri içerebilecek bir pankreas fonksiyon testleri kombinasyonu önerecektir:

Görüntüleme Testleri

Doktorun aşağıdaki görüntüleme testlerinden bir veya daha fazlasını yapması gerekebilir:

• BT (bilgisayarlı tomografi) taramaları.
• MR (manyetik rezonans görüntüleme).
• PET (pozitron emisyon tomografisi).
• Endoskopik ultrason (EUS).

Kan Testleri

Bir pankreas kan testi tümör belirteçlerini tespit edebilir. Tümör belirteci, kanserin varlığına işaret edebilen bir maddedir. Pankreas kanseri için, pankreas kanseri hücreleri tarafından salınan bir protein türü olan karbonhidrat antijen (CA) 19-9'un yüksek seviyeleri bir tümöre işaret edebilir.

Evreleme Laparoskopisi

Bazen doktorlar pankreas kanserinin boyutunu ve alınmasının mümkün olup olmadığını belirlemek için laparoskopi kullanırlar. Bu prosedür sırasında bir cerrah, karında birkaç küçük insizyon (kesik) oluşturur ve ucunda kamera bulunan uzun bir tüp yerleştirir. Bu, karnın içini görmelerini ve anormallikleri aramalarını sağlar. Genellikle aynı prosedür sırasında biyopsi alınır.

Genetik Test

Pankreas kanseri tanısı alınırsa genetik test yaptırmak düşünülmelidir. Bu, kişiye pankreas kanserine yakalanmasının kalıtsal bir nedeni olup olmadığını söyleyebilir. Ayrıca doktorun kişi için hangi tedavi türünün en etkili olacağını belirlemesine de yardımcı olabilir.

Pankreas kanseri olan bazı kişilerde BRCA1 ve BRCA2 genlerinde mutasyonlar vardır. Bu genler "meme kanseri genleri" olarak tanıyor olsa da BRCA1 ve BRCA2'deki mutasyonlar prostat, yumurtalık ve pankreas dahil olmak üzere diğer kanser türlerine de işaret edebilir.

Pankreas kanseri olan birinin birinci derece akrabası olanlar (ebeveyn, çocuk veya kardeş), genetik test yaptırmayı düşünmelidir. Sonuçlar BRCA1 veya BRCA2 gen mutasyonuna sahip olup olunmadığını söyleyebilir. Unutulmamalıdır ki mutasyona sahip olunsa bile bu kesinlikle kanser olunacağı anlamına gelmez ancak kişinin taşıdığı riski bilmesi önemlidir.

Rezektabl ve Rezektabl Olmayan Pankreas Kanseri Aralarındaki Fark Nedir?

Doktorlar pankreas tümörlerini dört farklı kategoriye ayırır:

• Rezeke edilebilir (çıkarılabilir): Tümör sadece pankreastadır ve yakındaki kan damarlarını veya diğer organları tutmaz. Doktor bunu ameliyatla çıkarabilir.
• Sınırda rezeke edilebilir: Tümör pankreatadır ve yakındaki kan damarlarında bir miktar tutulum vardır ancak bir cerrah yine de onu çıkarabilir.
• Lokal olarak ilerlemiş: Tümör pankreastadır ve yakındaki kan damarlarında önemli ölçüde tutulum vardır. Bu durumlarda, tümörün cerrahi olarak çıkarılması zor veya güvensiz olabilir.
• Metastatik: Kanser vücutta karaciğer, akciğerler veya karın boşluğu gibi uzak bölgelere yayılmıştır. Muhtemelen pankreasın yakınındaki organlara, dokulara veya lenf düğümlerine yayılmıştır.

Pankreas kanseri evrelemesi hakkında özel soruları olanlar bunu bir sağlık uzmanıyla konuşmalıdır. Pankreas kanseri tanısını anlamak, tedavi hakkında bilinçli bir karar vermeye de yardımcı olabilir.

Pankreas Kanseri Tedavi Edilebilir mi?

Pankreas kanseri kötü bir sağkalım oranına sahip olsa da erken teşhis ve tedavi ile tam remisyon mümkündür. Pankreas kanserini gerçekçi bir şekilde tedavi etmenin tek yolu kanserin tamamen cerrahi olarak çıkarılmasıdır.

Pankreas Kanseri Nasıl Tedavi Edilir?

Spesifik tedavi, aşağıdakiler de dahil olmak üzere belirli faktörlere bağlıdır:

• Tümörün tam yeri.
• Hangi aşamada olduğu.
• Genel sağlık durumu.
• Kanserin pankreasın ötesine yayılıp yayılmadığı.

Pankreas kanseri tedavileri şunları içerir:

Ameliyat

Ameliyat, pankreas kanserini tedavi etmenin tek gerçekçi yoludur ancak cerrahlar bunu yalnızca kanserin tamamını çıkarabileceklerini düşündüklerinde önerirler. Aksi takdirde ameliyatın çok az faydası olur ya da hiç olmaz.

Ameliyatın başarılı olabilmesi için kanserin tamamen pankreasla sınırlı olması gerekir. Bu durumda bile kanserin tamamen çıkarılması mümkün olmayabilir.

Tümörün yeri ve büyüklüğüne bağlı olarak birkaç farklı cerrahi teknik vardır:

• Whipple prosedürü (pankreatikoduodenektomi)

Tümör pankreasın baş kısmındaysa (pankreasın en geniş kısmı, ince bağırsağın yakınında), doktor Whipple prosedürünü önerebilir. Bu cerrahi yaklaşım pankreasın baş kısmını, duodenumu (ince bağırsağın ilk kısmı), safra kesesini, safra kanalının bir kısmını ve yakındaki lenf düğümlerini çıkarır. Cerrah daha sonra kalan safra kanalını ve pankreası ince bağırsağa bağlayacaktır. Böylece sindirim sistemi yeniden kurulur.

• Distal pankreatektomi

Tümör pankreasın kuyruğundaysa, bir cerrah distal pankreatektomi yapabilir. Bu prosedür sırasında cerrah, pankreasın kuyruğunu ve pankreas gövdesinin bir kısmını çıkarır. Çoğu durumda dalak da alınır. Dalak enfeksiyonlarla savaşmaya yardımcı olduğundan, doktor distal pankreatektomi yaptırmadan önce belirli aşıların yaptırılmasını önerebilir.

• Total pankreatektomi

Kanser tüm pankreasa yayılmışsa ancak rezeksiyon (çıkarma) hala mümkünse, doktor total pankreatektomiyi düşünebilir. Bu ameliyatta pankreasın tamamı, safra kesesi, dalak ve mide ile ince bağırsağın bir kısmı alınır. Pankreas olmadan yaşamak mümkündür ancak önemli yan etkilere neden olabilir. Pankreas kan şekerini güvenli bir seviyede tutan insülin ve diğer hormonları üretir. Pankreas olmazsa diyabet geliştirilir ve hayatta kalmak için insülin iğnelerine ihtiyaç duyulur. Ayrıca sindirime yardımcı olması için pankreatik enzim hapları alınması da gerekir.

Kemoterapi

Kemoterapide kanser hücrelerini öldüren ilaçlar kullanılır. Doktorlar, bu ilaçları hap şeklinde veya koldaki bir damar yolu yardımıyla verir. Doktorlar kemoterapiyi, özellikle ilerlemiş pankreas kanseri olan kişiler için tek başına bir tedavi olarak kullanırlar. Ayrıca tümörü küçültmek için ameliyattan önce veya kalan kanser hücrelerini öldürmek için ameliyattan sonra kemoterapi önerebilirler.

Radyasyon Tedavisi

Radyasyon tedavisi, kanser hücrelerini öldürmek için yüksek enerjili X ışınları kullanır. Doktorlar pankreas kanserini tedavi etmek için genellikle bu yaklaşımı tercih ederler. Çoğu zaman doktorlar, radyasyon tedavisini kemoterapi (kemoradyasyon) ile birleştirir. Bunu ameliyattan önce, ameliyattan sonra veya ana kanser tedavisinin bir parçası olarak önerebilirler. Radyasyon tedavisi, ameliyat için uygun olmayan kişilerde (ilerlemiş kanser vakalarında) pankreas kanseri semptomlarını hafifletmeye de yardımcı olabilir.

Hedefe Yönelik Tedavi

Bu tedavide belirli proteinleri "hedef alan" ilaçlar kullanılır. Bu proteinler kanser hücrelerinin nasıl büyüdüğünü ve yayıldığını kontrol eder. Doktorlar hedefe yönelik tedaviyi radyasyon tedavisi gibi diğer tedavilerle birleştirebilir.

Pankreas kanseri için yaygın hedefe yönelik tedavi ilaçları şunları içerir:

• Erlotinib
• Olaparib
• Larotrectinib
• Entrectinib

Ağrı Yönetimi

Pankreas kanseri yakındaki sinirleri tutabileceğinden çok ağrılı olabilir. Doktor, ağızdan alınan ilaçlar, anestezi veya steroid enjeksiyonları ile ağrıyı yönetmeye yardımcı olabilir. Kişide pankreas kanseri varsa ve şiddetli ve kalıcı ağrı geliştirmeye başlarsa bunu doktora bildirmelidir. Doktor, belirtileri hafifletecek bir tedavi bulabilir.

Pankreas Kanseri Önlenebilir mi?

Pankreas kanserini önlemek mümkün değildir ancak riskin azaltmak için yapılabilecek şeyler vardır:

• Sigara içmemek.
• Alkol alımını sınırlamak.
• Bol miktarda taze meyve, sebze ve tam tahıl tüketmek.
• Kırmızı et, şekerli içecekler ve işlenmiş gıda alımını azaltmak.
• Asbest, pestisitler ve petrokimyasallar gibi zararlı kimyasallara maruziyetinizi sınırlandırmak.
• Sağlıklı olan bir kiloyu korumak.

Pankreas Kanseri Taramaları

Doktorlar genellikle pankreas kanseri için rutin taramalar yapmazlar ancak genetik yatkınlık nedeniyle pankreas kanseri riski yüksek olan kişilerde, görüntüleme testleri ve endoskopik ultrasonlarla izleme önerilmektedir. Pankreas kanseri olan birinci derece bir aile üyesi (ebeveynler veya kardeşler) olanlar, pankreas kanseri geliştirme riski ve uygun tarama ve genetik testler hakkında bir doktorla görüşmelidir.

Pankreas Kanseri Olanları Ne Bekler?

Pankreas kanseri teşhisi çok zor gelebilir. Herkes benzersiz olduğundan, hiçbir vaka aynı değildir. Doktor, durum için en iyi tedavi planını belirlemek üzere uzmanlardan oluşan bir ekip kuracaktır. Tıbbi ekip şunları içerebilir:

• Gastroenterolog.
• Patolog.
• Onkologlar (tıbbi, cerrahi ve radyasyon).
• Sosyal hizmet uzmanı.

Pankreas Kanserinde İlerleme Zaman Çizelgesi Nasıldır?

Genel olarak, pankreastaki tek bir kanser hücresinin tümöre dönüşmesi yaklaşık 10 ila 20 yıl sürer. Devam eden araştırmaların amacı, doktorların pankreas kanserini daha tedavi edilebilir olduğu en erken aşamalarda nasıl tespit edebileceklerini belirlemektir.

Pankreas Kanseri Sağkalım Oranı Ne Kadardır?

Amerika Birleşik Devletleri'nde pankreas kanseri olan kişiler için beş yıllık hayatta kalma oranı %11'dir. Bu, her 100 kişiden 11'inin tanı konulduktan beş yıl sonra hala hayatta olduğu anlamına gelir. Hayatta kalma oranları sadece tahminidir. Kimse hastaya ne kadar yaşayacağını veya tedaviye ne kadar iyi yanıt vereceğini kesin olarak söyleyemez. Sağkalım oranları ve bunların kişi için ne anlama geldiği hakkında özel soruları olanlar bunu bir doktor ile konuşmalıdır.

Ne Zaman Bir Doktoru Ziyaret Etmek Gerekir?

Erken evre pankreas kanseri için kesin belirtiler yoktur. Ancak aşağıdaki belirtiler ortaya çıkarsa hemen bir sağlık uzmanına görünmek gerekir:

• Sarılık.
• Mide veya sırt ağrısı.
• Açıklanamayan kilo kaybı.
• Ani diyabet başlangıcı.

Doktora Hangi Sorular Sorulmalıdır?

Doktorla açık ve iş birliğine dayalı bir ilişki geliştirilmelidir. Kişinin kendisine veya sevdiği birine pankreas kanseri teşhisi konduysa, sormak isteyebileceği bazı sorular şunlardır:

• Kanser hangi aşamada? Bu benim için ne anlama geliyor?
• Tedavi seçeneklerim nelerdir? Hangisini ve neden öneriyorsunuz?
• Tedavi sonucunda ne gibi yan etkiler gelişebilir?
• Genetik test benim için doğru mu?
• Mevcut klinik çalışmalar var mı?
• Çalışmaya ve her gün yapmam gereken şeyleri yapmaya devam edebilecek miyim?
• Duygusal destek almak konusunda beni yönlendirebilir misiniz?
• Olabildiğince sağlıklı kalmak için ne yapmalıyım?

Pankreas Kanserinin Yayıldığına Dair Bazı İşaretler Nelerdir?

Pankreas kanseri ilerledikçe yeni semptomlar geliştirilebilir. İlerlemiş pankreas kanseri belirtileri şunları içerebilir:

• Karın ağrısı.
• Aşırı yorgunluk.
• Açıklanamayan kilo kaybı.
• Sarılık.
• Karında sıvı birikmesi ve şişme.

Pankreas kanseri teşhisi şok edici ve hayat değiştirici olabilir. Doktorlar, bu zor dönemi atlatmaya yardımcı olmak için buradadır. Pankreas kanseri olan kişiler bir destek grubuna katılmayı düşünebilir. Aynı şeyleri yaşayan diğer insanlarla vakit geçirmek zihinsel ve duygusal sağlık için güçlendirici ve faydalı olabilir. Ayrıca bir danışman, terapist veya sosyal hizmet uzmanı ile bu hastalıkla yaşamanın nasıl olduğu hakkında konuşulabilir.