Hiperemezis Gravidarum Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Hiperemezis gravidarum, gebelik sırasında görülen şiddetli bulantı ve kusmanın tıbbi adıdır. Belirtiler çok rahatsız edici olabilir. Kişi günde üç kereden fazla kusabilir, dehidre olabilir, sürekli baş dönmesi ve sersemlik hissedebilir ve kilo kaybedebilir. Neyse ki bulantıyı önleyen ilaçlar da dahil olmak üzere çeşitli tedaviler mevcuttur.
Hiperemezis Gravidarum Nedir?
Hiperemezis gravidarum, gebelik sırasında aşırı ve kalıcı bulantı ile kusmanın görülmesidir. Kilo kaybına ve dehidrasyona (susuz kalmaya) yol açabilir. Hiperemezis gravidarum bazen şiddetli sabah bulantısı olarak da adlandırılır.
Sabah Bulantısı ile Hiperemezis Gravidarum Arasındaki Fark Nedir?
Sabah bulantısı gebelikte son derece yaygındır, kişilerin %80’ine kadarı bunu yaşadığını bildirir. Hiperemezis gravidarum kadar ağır değildir ve dehidrasyona ya da kilo kaybına neden olmaz. Sabah bulantısı ara sıra kusma ve bulantıya neden olabilir ancak kişi yine de günün büyük bölümünde yiyecek ve sıvıları midesinde tutabilir. Genellikle gebeliğin 12. haftasından sonra (ilk trimesterden sonra) azalır ya da tamamen kaybolur.
Hiperemezis gravidarum, kişinin günde birkaç kez kusmasına neden olur. Bu durum sonunda kilo kaybına ve susuz kalmaya yol açabilir. Hiperemezis gravidarum belirtileri çoğu zaman sabah bulantısından daha uzun sürer. Kişi susuz kalırsa damar yoluyla sıvı verilmesi için hastanede tedavi gerekebilir.
Hiperemezis Gravidarumun Belirtileri Nelerdir?
Hiperemezis gravidarum genellikle gebeliğin ilk trimesterinde ortaya çıkar (yaklaşık gebeliğin altıncı haftasında başlar). Belirtiler haftalarca, aylarca ya da doğuma kadar sürebilir. Belirtiler kişinin normal günlük etkinliklerini yapmasını engelleyecek kadar yıpratıcı olabilir.
Hiperemezis gravidarumun en yaygın belirtileri şunlardır:
- Şiddetli bulantı.
- Günde üç kereden fazla kusma.
- Gebelik öncesi vücut ağırlığının %5’inden fazlasını kaybetme.
- Yiyecekleri ya da sıvıları midede tutamama.
- Dehidrasyon.
- Baş dönmesi ya da sersemlik hissi.
- Normalden daha az idrara çıkma.
- Aşırı yorgunluk.
- Bayılma.
- Baş ağrıları.
Daha seyrek görülen diğer belirtiler şunlardır:
- Düşük tansiyon.
- Hızlı kalp atımı.
- Kuru cilt.
- Zihin karışıklığı.
- Karaciğer hasarına bağlı sarılık.
- Wernicke-Korsakoff sendromu.
Hiperemezis Gravidarumun Sebepleri Nelerdir?
Uzmanlar hiperemezis gravidaruma kesin olarak neyin neden olduğunu bilmemektedir. Ancak büyük olasılıkla yükselen hormon düzeyleri buna neden olur. Özellikle gebelik sırasında vücudun çok hızlı ve büyük miktarlarda ürettiği HCG (insan koryonik gonadotropini) buna yol açabilir. HCG düzeyleri gebeliğin yaklaşık 10. haftasında zirveye ulaşır, bu da çoğu kişinin belirtilerinin en şiddetli olduğu zamanı bildirdiği dönemdir. Gebelik sırasında artan bir başka hormon olan östrojen de bulantı ve kusmada rol oynayabilir.
Hiperemezis Gravidarum Açısından Kimler Risk Altındadır?
Bazı kişilerde hiperemezis gravidarum gelişme olasılığı daha yüksek olabilir. Hiperemezis gravidarum için risk faktörleri şunlardır:
- Önceki bir gebelikte hiperemezis gravidarum yaşamış olmak.
- Çoğul gebelik taşımak (ikiz, üçüz ya da daha fazlası).
- İlk kez gebe olmak.
- Ailede şiddetli sabah bulantısı ya da hiperemezis gravidarum öyküsü bulunması.
- Hareket hastalığı ya da migren öyküsü bulunması.
- Rahimde anormal hücre büyümesini içeren gestasyonel trofoblastik hastalığın (GTD) bulunması.
Hiperemezis Gravidarumun Komplikasyonları Nelerdir?
Sıvı ve besin eksikliği (malnütrisyon), hiperemezis gravidarum ile ilişkili komplikasyonların çoğuna neden olur. Kişi çok sık kusuyorsa, vücudun gereksinim duyduğu vitaminleri ve besinleri alması zorlaşır. Bu durum erken doğum ya da düşük doğum ağırlığı gibi komplikasyonlara yol açabilir. Aşırı kusmaya bağlı olarak boğazda kanama ya da başka yan etkiler de görülebilir.
Hiperemezis Gravidarum Nasıl Teşhis Edilir?
Doktor belirtiler ve tıbbi öykü hakkında sorular soracak ve fizik muayene yapacaktır. Bu, kişinin çok fazla kilo kaybedip kaybetmediğini görmek için kilosunun değerlendirilmesini de içerir.
Doktor susuzluk olup olmadığını değerlendirmek için kan ve idrar testleri isteyebilir. Ayrıca birden fazla fetüs taşınıp taşınmadığını ya da GTD bulguları olup olmadığını görmek için ultrason da kullanabilir. Doktor kusmanın diğer nedenlerini (örneğin gastrointestinal hastalıkları) dışlayabilir.
Hiperemezis Gravidarum Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi belirtilerin şiddetine bağlıdır. Tüm tedavi seçenekleri gebelik takibini yapan doktorla ayrıntılı biçimde konuşulmalıdır.
Çok hafif olgularda olası tedaviler şunları içerebilir:
- Yaşam tarzı değişiklikleri: Bu değişiklikler, basınç noktası bilekliği takmayı (akupresur bantları) ya da bulantı için zencefil çiğneme ürünleri kullanmayı ve zencefil çayı içmeyi içerebilir.
- Beslenme değişiklikleri: Küçük, sık öğünler halinde (iki saatte bir) sade ve kuru gıdalar tüketmek bulantı ve kusmaya yardımcı olabilir. Kraker, kızarmış ekmek, beyaz patates ya da pirinç buna iyi örneklerdir. Çalışmalar yağ oranı yüksek yiyeceklerin gebelikte bulantıya katkıda bulunabileceğini göstermektedir. Doktor yağlı ya da baharatlı yiyeceklerden kaçınılmasını önerebilir.
- Bulantı önleyici ilaçlar: Bazı reçetesiz ilaçlar bulantıya yardımcı olabilir. Piridoksin (B6 vitamini) ve doksilamin en yaygın seçeneklerdir. İlk iki seçenek işe yaramazsa doktor difenhidramin gibi bir antihistaminik önerebilir. Önce doktorla konuşmadan bulantı ya da kusma için herhangi bir ilaç alınmamalıdır. Reçeteli ilaçlar da bir seçenektir.
- Tetikleyicilerden kaçınma: Kişi belirli kokular ya da arabaya binmek gibi bazı şeylerin bulantıyı artırdığını fark edebilir. Bu hissi oluşturan etkinliklerden kaçınmaya çalışılmalıdır.
Kusma aşırıysa ve kişi susuz kalmışsa, hastanede yatış gerekebilir.
Orta ve ağır hiperemezis gravidarum olgularındaki bazı tedaviler şunlardır:
- Reçeteli ilaçlar: Bulantı ve kusmayı hafifletebilecek birkaç reçeteli ilaç vardır. Doktor genellikle doksilamin ve B6 kombinasyonunu içeren bir reçeteyle başlayacaktır. Ancak daha güçlü ilaçlar gerekebilir. Bulantı ve kusma için en yaygın reçeteli ilaçlar prometazin ve metoklopramiddir. Ondansetron da bulantı ve kusmaya yardımcı olabilecek başka bir ilaçtır. Bu ilaçların bazıları ağızdan alınamıyorsa damar yoluyla, enjeksiyonla ya da rektal fitil şeklinde verilebilir.
- Damar içi sıvılar: Doktor, koldaki damar yoluyla sıvı ve besin verecektir. Bu durum hastaneye yatış gerektirebilir.
- Tüp ile beslenme: Kişi, doktorun burna ya da mideye yerleştirdiği esnek bir tüp yoluyla besin alır. Çoğu durumda tedavi için hastaneye yatış gerekir.
- Total parenteral intravenöz nütrisyon (TPN): Hiperemezis gravidarumun en ağır olgularında, besinlerin sindirim sistemini tamamen devre dışı bırakan bir damar yolu aracılığıyla verilmesi gerekebilir. Bu, sindirim sisteminin iyileşmesini ve hiç çalışmak zorunda kalmamasını sağlar.
Gebelik sırasında hiperemezis gravidarum için belirli ilaçları kullanmanın riskleri konusunda mutlaka doktorla konuşulmalıdır.
Hiperemezis Gravidarum Kendiliğinden Geçebilir mi?
Belirtilerin ilk trimesterden sonra azalması mümkündür. Belirtilerin tüm gebelik boyunca sürmesi de mümkündür. Birçok kişi zaman geçtikçe belirtilerinin daha az şiddetli hale geldiğini söyler. Bu durum doğumdan sonra neredeyse her zaman geçer.
Hiperemezis Gravidarum Fetüsü Nasıl Etkiler?
Doktor gebeliği izliyorsa ve kişi tedavi alıyorsa, hiperemezis gravidarum genellikle fetüsü etkilemez. Nadir durumlarda, çok fazla kilo kaybı ya da susuz kalma, bebeğin düşük doğum ağırlığıyla doğmasına neden olabilir.
Hiperemezis Gravidarumun Uzun Dönem Etkileri Var mıdır?
Çoğu kişide doğumdan sonra hiperemezis gravidaruma bağlı bir etki kalmaz. Sonraki gebeliklerde bu durumun tekrar görülme riski daha yüksek olsa da bebek doğduktan sonra belirti hissedilmemelidir. Hiperemezis gravidarum tedavisi alan kişiler genellikle sağlıklı bebekler doğurur.
Hiperemezis Gravidarum Yüksek Riskli Bir Gebelik midir?
Doktor büyük olasılıkla gebeliği yüksek riskli olarak değerlendirecektir. Bu, herhangi bir komplikasyon olmamasını sağlamak için gebeliğin daha yakından izleneceği anlamına gelir.
Hiperemezis Gravidarum Önlenebilir mi?
Hiperemezis gravidarum önlenemez. Risk altında olup olmadığını bilmek, hazırlık yapmak açısından yapılabilecek en iyi şeydir.
Hiperemezis Gravidarum İçin Yapılabilecek En İyi Şey Nedir?
Hiperemezis gravidarum için yapılabilecek en iyi şey, doktordan tedavi almaktır. Dehidrasyon gibi hiperemezis gravidarumub ağır belirtilerini yalnızca doktor tedavi edebilir.
Evde daha iyi hissetmeye yardımcı olacak diğer konularda da doktorun önerilerine uyulmalıdır. Yapılabilecek bazı örnekler şunlardır:
- Birkaç saatte bir küçük öğünler yemek.
- Sade yiyecekler tüketmek. Yağlı yiyeceklerden kaçınmak.
- Bulantıya yardımcı olması için basınç noktası bilekliği, B6 vitamini ve/veya zencefil kullanmak.
- Arabaya binmek gibi tetikleyicilerden kaçınmak.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?
Şiddetli kusma ya da yiyecekleri ve sıvıları midede tutamama gebeliğin normal bir parçası değildir. Tıbbi bakım gerektirebilir. Şu durumlarda gebelik takibini yapan doktor hemen aranmalıdır:
- Tüm gün süren ve yemeyi engelleyen bulantı varsa.
- Birkaç gün boyunca günde üç ya da daha fazla kez kusma oluyorsa.
- Kilo kaybı varsa.
- Baş dönmesi, bayılma hissi ya da zihin karışıklığı varsa.
- İdrar çıkışı yoksa ya da idrar çok koyu renkteyse.
Hiperemezis gravidarum, aşırı sabah bulantısıdır ve gebelik sırasında günde birkaç kez kusmaya neden olur. Ağır olgularda dehidrasyona yol açar ve erken doğuma neden olabilir. Tedavi ile çoğu kişi belirtilerinde rahatlama bulabilir ve gebeliği desteklemek için gereksinim duyduğu besinleri alabilir. Gebelik sırasında aşırı bulantı hissediliyorsa ya da günde birkaç kez kusuluyorsa doktorla konuşulmalıdır. Doktor kişinin daha iyi hissetmesine ve gereksinim duyduğu besinleri almasına yardımcı olabilir.