Doğum Sonrası İlk Haftalarda Emzirme Nasıl Olmalıdır? Nelere Dikkat Edilmelidir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Emzirmenin ilk haftaları anne ve bebek için bir öğrenme dönemidir. Anne bebeğine nasıl bakacağını ve onu nasıl besleyeceğini öğrenirken, bebek de nasıl emeceğini ve rahat edeceğini keşfeder. Bunun için sabırlı olmak gerekir. Doğumdan sonraki günler ve haftalar boyunca hem anne hem de bebek nasıl emzirileceğini ve nasıl emileceğini öğrenecektir. Emzirme konusunda yardım alınabilir. Bakım ekibi (hemşire, emzirme danışmanı, doktor), anne hastaneden ayrılmadan önce anne ve bebeğe emzirme konusunda yardımcı olacaktır. İlk haftalarda süt kolostrumdan (kalın, yoğun bir sıvı) olgun süte (daha ince, beyazımsı bir sıvı) dönüşecektir. Bu süreç yavaş yavaş gerçekleşir. Süt, bebeğin ihtiyacı olan tüm besini ve sıvıyı sağlar.
Emzirmeye İyi Bir Başlangıç İçin Neler Yapılabilir?
- Doğumdan sonra anne, bebeğini emzirmeye teşvik edilir.
- Bebek annenin yakınında tutulmalıdır, böylece anne sık sık emzirebilir.
- Emzirmek bebeğe beslenmenin yanı sıra rahatlama da sağlar. Bebek ağız şapırdatma, dudak şapırdatma, memeye doğru dönme, yumruk emme gibi beslenme işaretleri gösterdiğinde meme verilmelidir. İşaret üzerine veya talep üzerine beslemek iyi bir süt üretimi sağlayacaktır çünkü bebeğin emzirmesi süt üretimini artırır.
- Yenidoğanlar sık sık emzirilmelidir. Yenidoğanlar ortalama olarak günde 8 ila 12 kez emerler.
- Emzirme her bebek ve anne için farklıdır. Eğer emzirme acı veriyorsa yardım alınmalıdır.
- Anne ne kadar çok emzirirse, bebek için o kadar çok süt üretir. Meme ucunun sık sık uyarılması hormonların üretilmesini sağlar.
- Anne ve bebek emzirmeyi öğrendikten sonra emzirmek, rahatlamak ve birbirinden keyif almak için iyi bir zaman olacaktır.
Bebek Nerede Emzirilmelidir?
Emzirmek için sessiz ve rahat bir yer seçilmelidir. İsteğe göre anne bebeği emzirirken içmek için kendine bir bardak su veya meyve suyu doldurabilir. Kol desteği olan bir sandalye seçilmelidir. Anne bebeği kendine yaklaştırmak için ayaklarını bir tabureye koyabilir ya da yan yatmayı deneyebilir. Anne bebeği desteklemek ve sırtını zorlamamak için kucağında veya kollarının altında yastık kullanabilir.
Bebek Nasıl Tutulmalıdır?
Bebek anneye yakın, karın karına bakacak şekilde tutulur. Bebeğin tüm vücudu annenin vücuduna dönük olmalıdır. Bez hariç bebeğin giysileri çıkarılır. Annenin bebeği mümkün olduğunca kendine yakın tuttuğu ten tene temas en iyisidir. Bebeğin başı, karnından daha yukarıda tutulmalıdır. Emzirmeyi öğrenirken bebeğin tutulabileceği farklı pozisyonlar vardır. Anne hem kendisi hem de bebek için rahat olan bir pozisyon seçebilir.
-
Çapraz Beşik Pozisyonu
İlk haftalarda, birçok anne çapraz beşik pozisyonu adı verilen bir pozisyonu faydalı bulmaktadır. Bu pozisyonda bebek, kucaktaki bir yastıkla desteklenerek meme ucu hizasına yükseltilir. Yastıklar her iki dirseği de desteklemelidir, böylece kollar bebeğin ağırlığını taşımaz ve beslenme bitmeden yorulmazlar. Anne bebeği sol memeden emzirmeye hazırlanıyorsa, sol eli o memeyi "U" şeklinde tutarak destekler. Bebek sağ elin parmaklarıyla desteklenir. Bu tutuş; el bebeğin kulaklarının ve boynunun arkasına, başparmak ve işaret parmağı her iki kulağın arkasına gelecek şekilde nazikçe yerleştirilerek yapılır. Bebeğin boynu, elin başparmağı, işaret parmağı arasında durur ve el, bebek için "ikinci bir boyun" oluşturur. Elin avuç içi bebeğin kürek kemikleri arasına yerleştirilir. Bebek emmeye hazırlanırken, bebeğin ağzının en başından itibaren meme ucuna çok yakın olduğundan emin olunmalıdır. Meme ucu bebeğin burnuna doğru yöneltilir. Bebek ağzını genişçe açtığında, avuç içiyle kürek kemiklerinin arasından itilir. Bebeğin ağzı, meme ucundan en az 1-2 cm uzakta olmalıdır.
-
Kavrama veya Futbol Topu Pozisyonu
Bu pozisyon, bebeği kesiden uzak tuttuğu için sezaryen doğum yapmış bir anne için iyi bir pozisyondur. Çoğu yenidoğan bu pozisyonda çok rahattır. Ayrıca annenin güçlü bir süt çıkarma refleksi olduğunda da yardımcı olur çünkü bebek, akışı daha kolay idare edebilir. Kavrama pozisyonunda bebeğin başı el ile sırtı da yandaki kolla desteklenir. Meme "C" tutuşu ile desteklenir. Bebek anneye dönüktür ve ağzı meme ucu hizasındadır. Bebek, bacakları ve ayakları annenin kolunun altında, kalçaları bükülmüş ve bacakları annenin sırtının yanında, ayak tabanları tavana bakacak şekilde durur. (Bu, bebeğin kendini itmesini engeller.) Yastıklar da bebeği doğru yüksekliğe getirmeye yardımcı olur.
Bebek Memede Nasıl Konumlandırılmalıdır?
Bir el ile meme tutulur. Başparmak memenin üstüne, diğer dört parmak altına, meme ucunun (areola) etrafındaki koyu renkli alandan uzağa yerleştirilir. Bebeğin ağzı genişçe açıkken (esneme gibi), bebek hızlıca memeye getirilir, meme vermeye alt dudaktan başlanır ve bebeğin başı hafifçe arkaya doğru eğik olmalıdır. Bebeğin ağız pozisyonu kontrol edilerek alt dudağının dışarı doğru kıvrıldığından emin olunmalıdır. Bebeğin çenesi annenin memesine dokunuyor olmalıdır. Bebeğin ağzı meme ucunda değil, meme ucunun yaklaşık 1-2 cm. arkasında ve areola üzerinde olmalıdır. Bu pozisyonda, bebeğin alt kolu annenin belinin etrafına yerleştirilir. Bebeğin başı kolun kıvrımında duracak, ön kol bebeğin sırtını destekleyecek ve bir el bebeğin kalçasını tutacaktır. Diğer el ile de meme desteklenir. Annenin eli bebeğin boynunun arkasına yerleştirilir ve bebeğin sırtı annenin ön koluna yaslanır. Memede bir çekilme hissedilir ancak bu acı verici olmamalıdır. Meme acıyorsa, emzirme kesilir (anne parmağını bebeğin ağzının köşesine hafifçe kaydırır ve onu memeden ayırır) ve bebeğin memeye tekrar kilitlemesi denenir.
Bebeğin Süt Emdiği Nasıl Anlaşılır?
Bebeğin emme düzenindeki değişiklikler, sütün ne zaman azaldığını veya geldiğini anlamaya yardımcı olacaktır. Bebek hızlı, kısa emme hareketleriyle emmeye başlayacaktır. Kısa bir süre sonra daha yavaş, sabit bir emme şekli fark edilir ve bebeğin yutkunduğu duyulur.
Bebeği Ne Sıklıkta Emzirmek Gerekir?
Bebek gündüz ve gece boyunca her 1 ila 3 saatte bir beslenir. Çoğu yenidoğanın günde yaklaşık 8 ila 12 kez emzirilmesi gerekir. Bebek birkaç emzirme boyunca her saat başı emmek isteyebilir (buna kümelenmiş beslenme de denir). Bebek tatmin olmuş görünene kadar, ilk memede uzun süre kuvvetli bir şekilde emzirdiği sürece emmesine izin verilmelidir. Annenin meme uçları ağrımadığı sürece emzirme süresini sınırlamaya gerek yoktur. Bebeğin gazı çıkarılır ve sonra diğer meme verilir. Bebeğin her emzirme sırasında her iki memeden beslenmemesi sorun değildir. Bir sonraki beslenmede diğer memeden başlanabilir.
Bebeğin Yeterince Süt Emdiği Nasıl Anlaşılır?
Bebek bir haftalık olduğunda, her 24 saatte en az 6 ila 8 ıslak bezi olduğundan ve 3 ila 4 büyük, sarı, yapışkan dışkı yaptığından emin olunmalıdır. İlk haftadan sonra idrarın rengi soluk olmalıdır. Bebek yeterince süt emmiyorsa, idrar rengi koyu sarıya dönüşecek ve miktarı azalacaktır. Bebeğin bezinin ıslak olup olmadığını anlamak zorsa, bezin üstüne bir parça tuvalet kağıdı yerleştirilebilir. Bebek idrarını yaptığında tuvalet kağıdı ıslanacaktır. Bazı bezlerde, bezde idrar olduğunda renk değiştiren bir çizgi vardır. Anne sütüyle beslenen bebekler genellikle her beslenmede sarı, yapışkan, gevşek dışkı yaparlar. Daha sonraki zamanlarda anne sütüyle beslenen bazı bebekler haftada sadece bir kez dışkı yapabilir. Bebeğin yeterince kilo alıp almadığını görmek için birinci basamak sağlık kurumlarında kilo kontrolü yaptırabilir veya doktor ziyaret edilebilir.
Meme Bakımı Nasıl Yapılır?
Emzirmeden önce eller yıkanmalıdır. Meme uçlarını temiz tutmak için günde bir kez banyo yapmak veya duş almak yeterlidir. Meme uçları yıkanırken sabun veya başka ürünler kullanılmamalıdır. Sadece ılık su kullanmak yeterlidir. Emzirmeden sonra meme uçlarının kuruması beklenmelidir.
Meme Uçlarının Ağrıması Nasıl Önlenebilir?
Ağrıyan meme uçları ilk haftalarda yaygındır ve genellikle kötü emzirme veya bebeği kötü konumlandırmadan kaynaklanır. Meme uçlarının ağrımasını önlemek için aşağıdaki yönergeler izlenebilir:
- Bebek memeye yapışmadan önce ağzının iyice açıldığından (esneme gibi) emin olun.
- Emzirmek için pozisyonunuzu değiştirin.
- Ağrıyı önlemek için bebeğin ağzının derinlemesine kilitlendiğinden emin olun.
- Her beslemeden sonra kolostrum veya anne sütünü meme ucuna ve areolaya sürün, kurumaya bırakın.
- Meme uçları ağrıyor, kuruyor veya çatlıyorsa, emzirmeye önce daha az ağrıyan meme ile başlayın.
- Kısa süreli rahatlama için asetaminofen, bir anti-enflamatuar (ibuprofen gibi) veya sağlık uzmanı tarafından reçete edilen başka bir ağrı kesici ilaç kullanın. Meme uçları ağrımaya devam ederse bir emzirme danışmanı ile görüşün.
Bebeğe Ne Zaman Biberon Verilebilir?
Anne ve bebek emzirme konusunda rahat olana kadar biberon kullanılmamalıdır. Bazı aileler hiç biberon kullanmaz. İlk 3 ila 4 haftadan sonra, anne ve bebek emzirme konusunda rahat olduğunda biberon kullanılabilir. Bebeği ilk olarak biberonla anneden başka birinin beslemesi anneye yardımcı olabilir. Memeleri pompalayıp ve bu anne sütünü ara sıra veya düzenli olarak biberonla beslemek için kullanmak tercih edilebilir. Amerikan Pediatri Akademisi, yaşamın ilk 6 ayı boyunca sadece anne sütü ile beslenmeyi, yaşamın ilk 2 yılı ve sonrasında tamamlayıcı gıdalarla devam etmeyi önermektedir.
Bebeğe Takviye Gıda Gerekli midir?
Doktor tarafından önerilmediği sürece, sağlıklı, vaktinde doğmuş bebekler için ilk haftalarda takviyeye gerek yoktur. Süt üretimini azaltacağı için takviyelerden kaçınmak en iyisidir. Memenin sık sık boşaltılması süt üretiminin sağlanması için önemlidir. Süt üretimini azaltabileceğinden, ilk 4 hafta boyunca yapay meme uçları, emzikler ve biberonlardan kaçınılmalıdır. Bebek sık sık beslenerek süt üretimini kontrol eder. Bebek büyüdükçe, normalden daha fazla emdiği zamanlar olacaktır ve bu da süt üretimini artıracaktır.
Doğumdan Sonraki İlk Haftalarda Anne Kendine Nasıl Bakmalıdır?
Anne yeterince dinlenmelidir. Bebek uyurken annenin de dinlenmesi gerekir. Ailenin ve arkadaşların varsa büyük çocuklara ve ev işlerine yardım etmesine izin verilmelidir. İlk haftalarda annenin görevi dünyaya yeni gelen bebeği tanımaktır. Annenin iyi beslenmesi bu dönemde de önemini korumaktadır. Hamilelik sırasında uygulanan sağlıklı beslenme kurallarına uyulmalıdır. Unutulmamalıdır ki iyi beslenmek kişiyi sağlıklı tutar. Doktor, emzirirken doğum öncesi vitaminleri almaya devam edilmesini önerebilir. Doğumdan dolayı rahatsızlık yaşanıyorsa, ağrı kesici ilaçlar doktorun belirttiği şekilde alınmalıdır. Ağrı, sütün gelmesini engelleyebileceğinden emzirmeyi daha da zorlaştırabilir. Doktor tarafından reçete edilen ağrı kesici ilaçlar bebeğe zarar vermez. Emzirirken alınması gerekebilecek herhangi bir ilacın güvenliği hakkında doktora danışılmalıdır. Reçeteli ilaçların veya reçetesiz satılan ilaçların çoğunun emzirirken alınması güvenlidir.
Emzirmeyle İlgili Yaygın Endişeler
- Memelerim Emzirmek İçin Çok mu Küçük?
Meme büyüklüğü emzirme yeteneğinizi etkilemez. Memelerin ürettiği süt miktarı çoğunlukla bebeğin beslenme miktarının yanı sıra bazı tıbbi durumlara ve sahip olunan glandüler doku miktarına bağlıdır. Düşük süt üretimi için risk faktörleri hakkında herhangi bir sorusu veya düşük süt üretimi geçmişi olanlar, kadın doğum uzmanıyla bu konuyu görüşebilir.
- Emzirmek Acı Verir mi?
Bebek memeye iyi yapışmışsa emzirmek annenin canını yakmamalıdır. Bir sağlık uzmanı, annenin bebeği ilk kez emzirirken nasıl tutması gerektiğini öğrenmesine yardımcı olacaktır. Memeler ilk birkaç gün hassas olabilir ancak emzirmeye devam ettikçe bu ağrı geçecektir.
- Emzirmek Zor mudur?
Emzirmek öğrenilen bir beceridir ve pratik gerektirir ancak anne ve bebek için elde edilen sağlık yararları buna değer. Emzirme konusunda yardım alınabilir. Emzirme hakkında bilgi edinmenin birçok yol vardır. Birçok hastane, hamilelik sırasında gebenin katılabileceği emzirme sınıfları sunmaktadır. Çoğu durumda, hemşireler ve emzirme danışmanları da anneye bilgi ve destek vermek için hazırdır. Diğer emziren annelerle konuşmak kişiye yardımcı olabilir ve kendini daha rahat hissetmesini sağlayabilir.
- Utangacım ve Emzirmenin Beni Utandırabileceğini Düşünüyorum, Ne Yapabilirim?
Anne bebeğini özel olarak beslemeyi seçebilir ya da başkalarının önünde, onlar hiçbir şey görmeden emzirebilir. Bebeğin memeye ulaşmasına yetecek kadar alttan yukarı doğru çekilen gömlekler giyilebilir. Omza veya bebeğin etrafına bir battaniye konulabilir.
- Emzirebilmek İçin Süt İçmek Zorunda mıyım?
Anne sütü üretmek için süt içmek gibi bir zorunluluk yoktur. Kalsiyum açısından zengin diğer gıdalar arasında yoğurt, peynir, tofu, somon, badem, kalsiyumla zenginleştirilmiş meyve suyu, mısır ekmeği, yeşil yapraklı sebzeler, brokoli ve kuru fasulye ve bezelye sayılabilir. Anne ve bebeğin doğru beslenmesini sağlamak için her gün dört porsiyon kalsiyum açısından zengin gıdalar tüketilmelidir.
- Dışarı Çıkmam Gerekirse Ne Yapmalıyım?
Anne bebeğini yanına alabiliyorsa, bebek acıktığında yemek yiyebilir. Bebekten uzakta olunması gerekiyorsa, sütü pompalamayı veya sağmayı öğrenilebilir ve başka birinin bebeği besleyebilmesi için bu süt saklanabilir.
- İşe Geri Döndüğümde Nasıl Emzirebilirim?
İşe dönüldüğünde de süt pompalanır veya sağılır ve anne işteyken başka birinin sütü bebeğe verebilmesi için bu süt saklanabilir.
- Emzirmek Çok Zaman Alır mı?
Hangi yöntemi seçilirse seçilsin, bebeği beslemek zaman alır. Emzirme metodu seçimi kişisel bir tercihtir. Konu ile ilgili endişeler sağlık uzmanıyla veya bir emzirme danışmanıyla görüşülebilir.
- Emzirme Döneminde Baba Bebekle Nasıl Bağ Kurabilir?
Baba, bağ kurmanın sevgi dolu bir yolu olan ten tene teması sağlayabilir ve yeni anneye kendine zaman ayırması için alan açabilir. Baba aynı zamanda bebeği önden taşıyıcı veya askı ile yürüyüşe çıkarabilir ve temel bebek bakımına yardımcı olabilir.