Disguzi Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Disguzi Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Disguzi, bir tat bozukluğudur. Bu duruma sahip kişiler, tüm yiyeceklerin metalik, tatlı, ekşi ya da acı geldiğini hisseder. Sigara kullanımı, tıbbi durumlar, ilaçlar ya da kötü ağız hijyeni gibi birçok şey disguziye neden olabilir. Tedavi, sigaranın bırakılması, ilacın değiştirilmesi ya da ağız hijyeninin iyileştirilmesi gibi altta yatan nedeni hedef alır.

Disguzi Nedir?

Disguzi, tat alma duyusunu bozan bir bozukluktur. Bu rahatsızlığa sahip kişiler genellikle yedikleri her şeyin metalik, bayat veya acı bir tada sahip olduğunu söylerler. Disguzi ciddi bir tıbbi durum değildir. Ancak iştahı ve yaşam kalitesini etkileyebilir. Doktorlar bu durum için “paragözi” terimlerini de kullanabilir.

Disguzi, tat alma duyusunun kaybı anlamına gelen agüziden farklıdır.

Disguzi Yaygın mıdır?

Araştırmalar, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki kişilerin %17’sine kadarının yaşamlarının bir döneminde disguzi yaşadığını düşündürmektedir.

Disguzinin Belirtileri Nelerdir?

Disguzi kişileri farklı şekillerde etkiler. Genel olarak, yiyeceklerin tadı eskisi gibi gelmez. Yaygın belirtilerden bazıları şunlardır:

• Tüm yiyecekler metalik ya da acı tatta gelir.
• Normalde tatlı ya da tuzlu olan yiyecekler artık tatlı ya da tuzlu gelmez.
• Eskiden güzel gelen yiyecekler artık kötü, bazen de bozulmuş gibi gelir.
• Hiçbir şey yenmemiş olsa bile ağızda kötü bir tat vardır.

Disguzinin Sebepleri Nelerdir?

Bu duruma birçok şey neden olabilir. Bunlar aşağıdakileri içerir:

• Yaşlanma: Tat alma duyusu yaş ilerledikçe değişir.
• İlaçlar: Birçok ilaç tat alma duyusunu etkileyebilir. Buna reçetesiz satılan alerji ilaçları ile antibiyotikler, antidepresanlar ve kemoterapi ilaçları gibi reçeteli ilaçlar örnek verilebilir.
• Diş protezleri: Yumuşak damağı örten protezler gerekiyorsa, bu aygıtlar tat reseptörlerini etkileyebilir ve yiyeceklerin farklı tatmasına neden olabilir.
• Kötü ağız hijyeni.
• Tütün kullanımı.
• Belirli tıbbi durumlar.

Disguziye Neden Olabilecek Tıbbi Durumlar Nelerdir?

Birçok durum disguziye neden olabilir. Bunlar aşağıdakileri içerir:

• Ağız kuruluğu: Bu durum, yeterli sıvı alınmadığında tükürük bezlerinin daha az tükürük üretmesiyle ortaya çıkar.
• Gastroözofageal reflü Hastalığı (GERD): Mide asidi ağza ulaştığında tat işlevini etkileyebilir. Bu nedenle, GERD’i olan bazı kişilerde disguzi gelişir.
• Baş ve boyun kanserleri: Kanser ve kemoterapi ya da radyoterapi gibi kanser tedavileri tat alma duyusunu etkileyebilir.
• Enfeksiyonlar: Soğuk algınlığı, grip ya da COVID-19 gibi viral enfeksiyonlar tat alma duyusunu etkiler.
• İltihap: Dilin iltihaplanmasına neden olan herhangi bir durum tat reseptörlerini ve tat alma duyusunu etkileyebilir.
• Metabolik bozukluklar: Diyabet, hipotiroidi, böbrek hastalığı, karaciğer hastalığı ve diğer metabolik durumlar disguziye neden olabilir.
• Sinir hasarı: Tat duyusunu yöneten sinirler vardır. Kulak ya da boyun ameliyatı gibi bir şey bu sinirlere zarar verdiğinde, sinirler gerektiği gibi çalışmaz ve disguziye neden olur.
• Nörolojik bozukluklar: Alzheimer hastalığı, Parkinson hastalığı ve multipl skleroz (MS) disguzi ile ilişkilendirilmiştir.
• Gebelik: Gebelikte disguzi yaygındır ve genellikle hormonlardaki artıştan kaynaklanır. Belirtiler çoğu zaman ilk trimesterden sonra kendiliğinden kaybolur.
• Travmatik beyin yaralanması: Burnun iç yüzeyine, olfaktör sinire ya da beynin tat alma duyusunu işleyen bölümüne zarar veren bir travmatik beyin yaralanması varsa, bu durum disguziye neden olabilir.
• Vitamin ya da mineral eksiklikleri: Özellikle çinko ya da B vitamini eksikliği olan kişiler disguziye daha yatkındır.

Disguzi Nasıl Teşhis Edilir?

Doktor fiziki muayene yapacak ve belirtiler hakkında sorular soracaktır. Ayrıca şu testleri yapabilir:

• Koku tanıma testi: Tat alma ve koku alma duyuları arasında çok yakın bir ilişki vardır. Doktor, anosmiyi (koku alma duyusunun kaybı) dışlamak için bir koku tanıma testi yapabilir.
• Tat eşiği testleri: Bu testler, yiyeceklerin tadındaki değişikliklerin ne zaman algılandığını gösterir.
• Kan testleri: Doktor tam kan sayımı ile potasyum, kalsiyum, demir ve B12 vitamini düzeylerini kontrol eden testler isteyebilir.
• Görüntüleme testleri: Bazen anormal büyümeler ya da fiziksel değişiklikler tat alma duyusunu etkileyebilir. Doktor röntgen, bilgisayarlı tomografi (BT) ya da manyetik rezonans görüntüleme (MR) dahil testler isteyebilir.

Disguzi Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi, disguziye neyin neden olduğuna bağlıdır. Örneğin, disguziye bir ilaç neden oluyorsa, ilacın değiştirilmesi yardımcı olabilir. Tat ve koku duyusunu etkileyen COVID-19 gibi viral bir enfeksiyon varsa, doktor koku/koklama (olfaktör) eğitimi tedavisi önerebilir.

Çalışmalar, algılanan tadın yaklaşık %80’inden koku alma duyusunun sorumlu olduğunu göstermektedir. Burun ve boğaz aynı hava yolunu paylaşır, bu nedenle bazı yiyecekler çiğnendiğinde yiyecek kokusu ağzın arka kısmından burna ulaşabilir. Koku/koklama eğitimi tedavisi, birkaç hafta boyunca her gün farklı kokulara maruz kalmayı içerir. Zaman içinde alınan kokular, beyindeki olfaktör sistemi uyarır ve bu kokuya ilişkin anıları yeniden oluşturur.

Disguzi Varsa Neler Beklenmelidir?

Bu durumda nelerin beklenebileceği, nedene bağlıdır. Çoğu durumda, doktor altta yatan nedeni bulduktan sonra disguzi kendiliğinden kaybolur. Örneğin, disguziye sigara kullanımı neden oluyorsa, sigaranın bırakılması disguziyi ortadan kaldıracaktır. Suçlu bir ilaçsa, ilacın değiştirilmesi yardımcı olabilir.

Ancak bazı durumlarda altta yatan neden kronik bir durumdur ya da kullanılan ilacın yerine geçebilecek bir seçenek yoktur. Bu senaryolarda disguzi kaybolmaz ancak bu durumun ağızda yarattığı kötü tadı maskelemenin yolları vardır.

Disguzi Riski Nasıl Azaltılabilir?

Risk şu yollarla azaltılabilir:

• Sigara kullanmamak.
• Bol su ya da şeker ve kafein içermeyen içecekler tüketmek.
• Travmatik beyin yaralanmasından ya da viral enfeksiyonlardan korunmak.
• Tat alma duyusunu takip etmek. Yiyeceklerin tadının farklı geldiği fark edilirse, günlük yaşamda yeni ilaçlar kullanmak ya da yeni yiyecekler denemek gibi yeni bir etken olup olmadığı araştırılmalıdır.

Dizguziye Sahip Kişi Kendine Nasıl Bakmalıdır?

Çoğu zaman, doktor altta yatan nedenleri teşhis ettikten sonra disguzi kaybolur. Ancak belirtileri hafifletmek için yapılabilecek birçok şey vardır. Önerilerden bazıları şunlardır:

• Yiyecek tercihlerini değiştirmek: Metal tadını maskeleyen turunçgiller, turşu gibi ekşi yiyecekler ve sirke içeren yiyecekler tüketilebilir. Baharatlı yiyeceklerden, çok fazla koruyucu içeren yiyeceklerden ya da çok tatlı yiyeceklerden kaçınılmalıdır.
• Bol sıvı almak: Bol su ya da kafeinsiz içecekler tüketmek, ağız kuruluğunu önler. Ağız kuruluğu disguziye yol açabilir.
• Metalden uzaklaşmak: Metal çatal-bıçak ve su şişeleri yerine cam, plastik ya da seramik ürünler kullanılabilir.
• Ağız sağlığını korumak: Dişleri düzenli fırçalamak ve diş ipi kullanmak disguziye yardımcı olabilir ya da gelişmesini önleyebilir.
• Yemeklerden önce ağzı çalkalamak: Karbonat ve su karışımıyla ağzı çalkalamak, ağızdaki asidi nötralize eder, böylece yenilen şeylerin tadı olması gerektiği gibi gelir.
• Buz denemek: Buz küpleri, kırık buz ya da şekersiz buzlu ürünler emmek ağız kuruluğunu önlemeye yardımcı olur.
• Sigarayı bırakmak: Tütün kullanımını bırakmak tat alma duyusunu iyileştirir.

Disguzi, sevilen yemeklerden keyif almayı engelleyebilir. Her şeyin metal ile tatlandırılmış gibi gelmesine ya da tatlı yiyeceklerin tadının ekşi gibi gelmesine neden olabilir. Disguziye birçok şey neden olur. Yiyeceklerin tadının aynı olmadığı fark edilirse doktora başvurulmalıdır. Bazı nedenlerden kaçınmak mümkün olmayabilir ancak disguzinin tat alma duyusu üzerindeki etkisini azaltmak için adımlar atılabilir.