Çocukluk Çağı Vasküliti (IgA Vasküliti) Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Çocukluk Çağı Vasküliti (IgA Vasküliti) Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. IgA vasküliti çocuğun kan damarlarının iltihaplanmasına neden olur. Çocuğun bağışıklık sistemi sağlıklı kan damarlarına saldırdığında ortaya çıkar. Belirtiler genellikle çocuğun cildini, gastrointestinal sistemini ve böbreklerini etkiler. Çocuğun semptomları yaklaşık bir ay sürebilir ve kendiliğinden geçebilir. Rahatsızlığı hafifletmek için tedaviler mevcuttur.

Vaskülit Nedir?

Vaskülit, kan damarlarının iltihaplanmasıdır (iritasyon ve ödem). Kan damarları, vücuttaki kanı organlara ve dokulara taşıyan tüplerdir. Vaskülit çok küçük kan damarlarını (kılcal damarlar), orta büyüklükteki kan damarlarını veya kalbi terk eden ana kan damarı (aort) gibi büyük kan damarlarını etkileyebilir. Çeşitli vaskülit türleri vardır ancak çocuklar arasında en yaygın olanı IgA vaskülitidir.

IgA Vasküliti Nedir?

IgA vasküliti (IgAV) veya Henoch-Schönlein purpurası, esas olarak çocuğun cildindeki, gastrointestinal sistemindeki (ağızdan anüse kadar birbirine bağlı bir dizi içi boş organ) ve böbreklerindeki küçük kan damarlarını etkileyen iltihaplanmadır. IgA, immünoglobulin A anlamına gelir. Bu, bağışıklık sisteminde bulunan ve kan damarlarında toplanan bir antikordur. Teşhis testleri bu immünoglobulini kontrol edebilir.

Çocuklarda Vaskülit Ne Kadar Yaygındır?

IgA vasküliti Amerika Birleşik Devletleri'nde her 100.000 çocuktan yaklaşık 3 ila 27'sini, Birleşik Krallık'ta ise her 100.000 çocuktan 20'sini etkilemektedir.

Çocuklarda IgA Vaskülitinin Belirtileri Nelerdir?

IgA vaskülitinin belirtileri çocuğun cildi, eklemleri, bağırsakları ve böbrekleri gibi vücudunun birçok farklı bölgesini etkileyebilir. Belirtiler şunları içerebilir:

• Kabarık, renksiz bir döküntü.
• Eklem ağrısı ve şişlik.
• Karın ağrısı.
• İştah kaybı.
• Kusma.
• İshal ve idrar veya dışkıda kan.
• Skrotum ve/veya kafa derisinde şişme.
• Ateş.

Çocuklarda IgA Vaskülitine Ne Sebep Olur?

IgA vasküliti, çocuğun bağışıklık sistemi yanlışlıkla kan damarlarına saldırdığında ortaya çıkar. Araştırmalar, IgA vaskülitinin vücudun bağışıklık sisteminin aşağıdakilere yanıt olarak verdiği olağandışı bir reaksiyon olabileceğini düşündürmektedir:

• Bir enfeksiyon (strep boğaz veya viral hastalık).
• Böcek ısırığı.
• Bazı yiyecekler.
• Aşılar.
• Bazı ilaçlar.
• Genetik yatkınlık.

IgA Vasküliti Olan Bir Çocuğun Kan Damarlarına Ne Olur?

Vaskülit çocuğun kan damarlarının iltihaplanmasına neden olur. Enflamasyon, bağışıklık sistemi bakterilere saldırmak veya hasarlı dokuyu iyileştirmek için hücreler gönderdiğinde ortaya çıkar. Bağışıklık sistemi çocuğun vücudunda sağlıksız olan şeyleri hedef almak yerine sağlıklı kan damarlarına saldırır. Enflamasyon meydana geldiğinde bu; ağrı, şişme veya ciltte renk değişikliği olarak görülür ve hissedilir.

Enflamasyon sırasında çocuğun kan damarlarının yapısı zayıflar. Bu, bir savaştan sonra hasar alan bir kale duvarına benzer. Zayıf kan damarları kan pıhtılaşması veya daralma riski daha yüksektir. Kan damarlarındaki hasar, kanın kolayca geçemediği tıkanıklıklar da yaratabilir. Daha az yaygın olarak, damarlar incelebilir ve gerilebilir, bu da anevrizmalara veya yırtılmaya yol açabilir.

Zayıf damar duvarının kendisi “sızdırır” hale gelir ve kan damarlarının içindeki sıvının çevre dokulara girmesine izin verir. Bu durum şişmeye ve deri döküntüsü gibi diğer semptomlara neden olabilir.

Vaskülit beyin, böbrekler, akciğerler veya kalp gibi hayati organlara kan sağlayan kan damarlarını tutabilir. Bazen bu durum organ fonksiyonlarını tehlikeye atabilir ve çok ciddi olabilir. Komplikasyonlar yetişkinler arasında çocuklardan daha yaygındır.

IgA Vasküliti Bulaşıcı mıdır?

IgA vasküliti bulaşıcı değildir ve kişiden kişiye temas yoluyla yayılmaz.

Kimler IgA Vasküliti Geliştirme Riski Altındadır?

IgA vasküliti her yaşta herkesi etkileyebilirken, IgA vasküliti teşhisi konan kişilerin %90'ından fazlası 3 ila 10 yaş arasındaki çocuklardır. IgA vasküliti daha çok erkek çocukları etkiler ancak kızları da etkileyebilir. Biyolojik ailede bu hastalığa sahip biri varsa IgA vasküliti geliştirme riski daha yüksektir.

IgA Vasküliti Nasıl Teşhis Edilir?

Doktor, fiziki muayene ve testlerden sonra IgA vasküliti teşhisi koyacaktır. Muayene sırasında çocuğun doktoru sorular soracak ve tam bir tıbbi geçmiş alacaktır. IgA vasküliti teşhisi için yapılan testler şunları içerebilir:

• İdrar tahlili.
• Tam kan sayımı.
• Ağrı veya semptomların görüldüğü vücut bölgelerinin görüntüleme testleri.
• Benzer semptomlara sahip diğer durumları ekarte etmek için laboratuvar testleri.

Daha az yaygın olmakla birlikte doktor, immünoglobulin A birikimini aramak ve o bölgedeki tutulumun ciddiyetini daha iyi belirlemek için bir cilt biyopsisi veya böbrek biyopsisi önerebilir.

IgA Vasküliti Nasıl Tedavi Edilir?

IgA vasküliti için tedavi her zaman gerekli değildir çünkü semptomlar akut dönemin ardından genellikle kendiliğinden geçer. Çocuğun semptomları rahatsız edici ise doktor şunları almayı önerebilir:

• Eklem ağrısını tedavi etmek için naproksen gibi steroid olmayan antienflamatuar ilaçlar.
• Karın ağrısı, böbrek tutulumu veya belirgin şişliği tedavi etmek için prednizon gibi kortikosteroidler.

IgA vasküliti genellikle kendiliğinden geçen oldukça hafif bir hastalık olsa da böbreklerde ve bağırsaklarda ciddi komplikasyonlara da neden olabilir. Bazı çocukların bu komplikasyonları önlemek için bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaçlar alması gerekebilir. Çocuğu nasıl etkileyebileceklerini anlamak için doktora reçete ettiği ilaçların yan etkileri sorulabilir.

Çocuklar Tedaviden Ne Kadar Süre Sonra Kendini Daha İyi Hisseder?

IgA vaskülitinin belirtileri 2 ila 12 hafta sürebilir ve genellikle belirtiler bir ay sonra kaybolur. Daha az yaygın olmakla birlikte, belirtiler gelecekte geri gelebilir.

Vaskülit Önlenebilir mi?

IgA vaskülitini önlemenin bilinen bir yolu yoktur.

Çocukta Vaskülit Varsa Ne Beklenmelidir?

IgA vasküliti vakalarının çoğu bir ay içinde geçer. Belirtiler birkaç hafta boyunca rahatsız edici olabilir, ağrı ve rahatsızlığa yol açabilir ancak bu belirtileri hafifletmek ve çocuğun daha iyi hissetmesine yardımcı olmak için tedaviler mevcuttur. Çocuğun durumunun seyri, semptomlarının derecesine ve kan damarlarının vücudunun neresinde iltihaplandığına bağlı olarak değişir. Nadiren de olsa uzun süreli böbrek hasarı meydana gelebilir.

IgA vasküliti olan çocukların rutinlerinde büyük bir kesinti olmamalıdır. Çocuğun semptomları düzeldiğinde okula geri dönebilir, spor yapabilir ve etkinliklere normal şekilde katılabilir. Aktivite güvenli olduğu sürece bu rahatsızlığı olan çocuklar için fiziksel aktivitelerde belirli sınırlamalar yoktur.

IgA Vasküliti İçin Bir Tedavi Var mıdır?

IgA vasküliti için bir tedavi mevcut değildir. Durum hakkında daha fazla bilgi edinmek için araştırmalar devam etmektedir.

Çocuğu Ne Zaman Bir Doktora Götürmek Gerekir?

Aşağıdaki durumlarda çocuğun doktorunu ziyaret etmesi gerekmektedir:

• Anormal şişlik
• Şiddetli ağrı ve rahatsızlık.
• Belirtilerin 12 haftadan uzun sürmesi.
• Geçip giden ve geri dönen belirtiler.
• İyileşmek yerine kötüleşen belirtiler.

Çocuğun Doktoruna Hangi Sorular Sorulmalıdır?

• Çocuğuma hangi reçetesiz ağrı kesici ilaçları vermek güvenlidir?
• Çocuğumun iştahı yoksa yemek yemesine nasıl yardımcı olabilirim?
• Çocuğumun semptomları geçtikten sonra organlarında uzun vadeli hasar olur mu?
• Çocuğumun semptomları gelecekte geri gelir mi?

Kawasaki Hastalığı Nedir?

Kawasaki hastalığı, çocukları etkileyen nadir bir vaskülit türüdür. Ateşe ve kalbin kan damarlarının (esas olarak) iltihaplanmasına neden olur; özellikle de kalbe kan sağlayan koroner arterlerin. İltihaplı kan damarları zayıflayabilir ve boyutları genişleyebilir. Bu durum koroner arter anevrizmalarına yol açabilir.

IgA vasküliti, çocuk kendini daha iyi hissetmeden önce bir süre (haftalar) boyunca iritasyona ve rahatsızlığa neden olabilen bir durumdur. Çoğu çocuk uzun vadeli komplikasyonlar olmaksızın tamamen iyileşir. Tedavi her zaman gerekli olmamakla birlikte çocuk kendini rahatsız hissediyorsa bir doktoru ziyaret etmek gerekmektedir.