Atriyal Aritmi Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Atriyal aritmi, düzensiz kalp atımıdır. Atriyal aritmilerin birçok türü vardır. Bu durumlar, kalbe ne zaman kasılması (kan pompalaması) gerektiğini bildiren elektriksel sinyallerdeki sorunlardan kaynaklanır. Sorunlar atriyumlarda (kalbin üstte bulunan iki odacığında) başlar. Yaşam tarzı değişiklikleri ve tedavi yöntemleri, atriyal fibrilasyon (Afib) dahil olmak üzere atriyal aritmiye sahip kişilere yardımcı olabilir.
Atriyal Aritmi Nedir?
Atriyal aritmiler, kan dolaşımının yetersiz olmasına neden olan düzensiz kalp atımlarıdır. Kalbin üst odacıkları, alt odacıklarla uyumlu ritimde çalışmadığında ortaya çıkar. Bu durum, kalbin normalden daha hızlı veya daha yavaş atmasına neden olabilir.
Bu aritmiler aşırı kafein tüketimi, alkol kullanımı veya stresten kaynaklanabilir. Ayrıca ciddi bir sağlık sorununun veya kalp hastalığının sonucu olarak da gelişebilir. Atriyal aritmiler zararsız olabileceği gibi yaşamı tehdit edici de olabilir. Kalp atımında herhangi bir düzensizlik fark edilmesi durumunda değerlendirme amacıyla doktora başvurulmalıdır.
Atriyal Aritmi Türleri Nelerdir?
Atriyal aritmi türleri şunlardır:
- Atriyal fibrilasyon (Afib): Çok yaygın görülen bir aritmi türüdür. Hızlı, düzensiz ve koordinasyonsuz kalp atımına neden olur. Tedavi edilmediğinde inmeye ve diğer sağlık sorunlarına yol açabilir.
- Aksesuar yol taşikardisi (bypass trakt taşikardisi): Atriyumlar ile ventriküller arasında bulunan ek bir ileti yolu nedeniyle gelişen hızlı kalp atımıdır. Elektriksel sinyaller bu ek yoldan AV düğümüne göre daha hızlı iletilirse kalp normalden daha hızlı atar. Wolff-Parkinson-White sendromu, bu aritmi türüne örnektir.
- Atriyal flutter: Atriyumlardaki elektriksel sinyallerin çok hızlı oluşması nedeniyle atriyumların normalden hızlı atmasına neden olur. Kalp yetersizliği, kalp krizi ve kalbin yapısal bozuklukları ile birlikte görülebilir.
- Atriyal taşikardi (AT): Atriyumlardaki elektriksel sinyalin yanlış bir noktadan kaynaklanması sonucu gelişen hızlı kalp ritmidir (taşikardi).
- AV nodal reentran taşikardi (AVNRT): AV düğümünde birden fazla ileti yolu bulunduğunda ortaya çıkar. AVNRT, düzenli ritimli hızlı kalp atımı ile karakterize bir paroksismal supraventriküler taşikardi (PSVT) türüdür. AVNRT aniden başlayıp aniden sonlanabilir.
- Prematür atriyal kasılmalar (PAC): Kalbin normalden erken atmasına neden olan ektopik kalp atımı türüdür. PAC'ler genellikle zararsızdır ve tedavi gerektirmeyebilir.
Atriyal Aritmiler Ne Kadar Yaygındır?
Kalp ritim bozuklukları yaygındır. Türkiye’de milyonlarca kişi bir tür aritmi ile yaşamaktadır. Afib, en sık görülen aritmi türüdür. Türkiye'de yapılan çalışmalarda genel atriyal fibrilasyon (AFib) prevalansı %1.25 olarak saptanmıştır. PAC'ler (zararsız kalp ritmi düzensizlikleri) ise hemen hemen herkeste zaman zaman görülebilir.
Atriyal Aritmilerin Sebepleri Nelerdir?
Atriyal aritmiler, anormal elektriksel sinyallerden kaynaklanır. Bu sinyaller veya impulslar atriyumlarda başlar.
Anormal impulslar kalıtsal olabilir (aile bireyleri arasında aktarılabilir) veya aşağıdaki sağlık sorunları ya da kalp hastalıklarının sonucu olarak ortaya çıkabilir:
- Anemi (düşük kırmızı kan hücresi sayısı).
- Kardiyomiyopati (kalp kası hastalığı).
- Diyabet.
- Kalp krizi veya geçirilmiş bir kalp krizine bağlı kalp hasarı.
- Kalp hastalığı, koroner arter hastalığı (KAH) ve kalp yetersizliği.
- Yüksek tansiyon (hipertansiyon).
- Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) gibi akciğer hastalıkları.
- Kapak hastalıkları dahil olmak üzere kalbin yapısal bozuklukları.
- Hipertiroidi dahil olmak üzere tiroit hastalıkları.
Atriyal aritmiler ayrıca yaşam tarzına bağlı etkenler sonucunda da gelişebilir:
- Dehidrasyon (vücudun susuz kalması).
- Kafein içeren içecekler ve yiyecekler. Yağ, şeker veya karbonhidrat oranı yüksek yiyecekler yemek sonrasında kalp çarpıntısına neden olabilir.
- Psödoefedrin içeren nazal dekonjestanlar dahil olmak üzere madde kullanımı.
- Aşırı alkol tüketimi.
- Fazla kilo ve obezite.
- Yüksek düzeyde anksiyete ve stres.
- Menopoz veya gebelik sırasında görülenler dahil hormonal değişiklikler. Gebelik sırasında görülen kalp çarpıntıları oldukça yaygındır ve genellikle zararsızdır.
- Sigara ve diğer tütün ürünlerinin kullanılması.
Atriyal Aritmilerin Belirtileri Nelerdir?
Atriyal aritminin belirtileri şunlardır:
- Hızlı ve düzenli kalp atımı. Kalbin çok hızlı attığı hissedilebilir.
- Düzensiz kalp atımı. Kalbin bir atımı atladığı, kısa süre durduğu, hızlandığı veya yavaşladığı hissedilebilir.
- Göğüste ağrı, rahatsızlık hissi veya sıkışma.
- Nefes almada güçlük veya nefes darlığı.
- Baş dönmesi veya bilinç bulanıklığı.
- Bayılma (senkop) veya bilinç kaybı.
- Yorgunluk veya halsizlik hissi.
- Göğüste, boğazda veya boyunda çarpıntı ya da kuvvetli atım hissi (kalp çarpıntısı).
- Özellikle bacaklarda, ayak bileklerinde ve ayaklarda olmak üzere uzuvlarda şişlik (ödem).
Atriyal Aritmi Tanısı Nasıl Konur?
Belirtiler hakkında bilgi aldıktan ve kalbi dinledikten sonra doktor tam kan sayımı adı verilen bir kan testi isteyecektir. Kan testi; anemi, vitamin eksiklikleri veya tiroit beziyle ilgili bir sorunun varlığını araştırır.
Doktor, elektrokardiyogram (EKG veya ECG) adı verilen bir test uygular. Bu test, cilde yerleştirilen sensörler aracılığıyla kalp atım hızını izler. Test doktor muayenehanesinde yapılır. Yaklaşık 15 dakika sürer.
EKG düzensiz kalp atımını saptayamazsa, doktor Holter monitörü gibi ayaktan kullanılan bir monitör önerebilir. Bu cihaz taşınabilirdir ve yaklaşık bir hafta boyunca kullanılır. Kalp atım hızını ve düzensiz kalp atımlarını kaydeder.
Atriyal Aritmiler Nasıl Tedavi Edilir?
Aritmi tanısı alan kişiler, kardiyolog adı verilen bir kalp hastalıkları uzmanı tarafından takip edilir. Kardiyolog, kişinin genel sağlık durumuna ve aritminin türüne göre tedavi önerir. Birçok aritmi, yaşam tarzı ve beslenme alışkanlıklarında yapılacak değişikliklerle düzelebilir.
Bunlara örnek olarak aşağıdakiler verilebilir:
- Alkol, kafein ve psödoefedrin içeren soğuk algınlığı ilaçları ile nazal dekonjestanlar gibi bazı ilaçlardan kaçınmak.
- Dehidrasyonu önlemek amacıyla bol su içmek.
- Anksiyete için destek almak ve stres düzeyini azaltmak amacıyla gevşeme egzersizleri ile derin nefes egzersizleri yapmak.
- Obezite varsa kilo vermek ve sağlıklı vücut ağırlığını korumak.
- Sigarayı bırakmak ve tütün ürünlerini kullanmamak.
Bazı aritmi türleri, yaşam tarzı değişikliklerine ek olarak tedavi gerektirir.
Bir kişide birden fazla aritmi türü varsa, birden fazla tedavi yöntemine ihtiyaç duyulabilir. Atriyal aritmi tedavileri şunları içerir:
- Kateter ablasyonu: Düzensiz elektriksel sinyaller oluşturarak aritmiye neden olan kalp dokusunun küçük bir bölümünün yok edildiği minimal invaziv bir girişimdir.
- Cihazlar: İmplante edilebilir kardiyoverter defibrilatör (ICD), subkutan ICD veya kalp pili gibi cihazlar.
- Elektriksel kardiyoversiyon: Kalbe güvenli enerji darbeleri verilerek anormal ritmin normal ritme döndürülmesini sağlayan bir işlemdir.
- İlaçlar: Kalp ritmini düzenleyen veya düzensiz kalp atımlarını önleyen antiaritmik ilaçlar. Ayrıca kan sulandırıcılar gibi diğer ilaçlar, Afib'e bağlı inme riskini azaltır.
Atriyal Aritmi Varsa Neler Beklenmelidir?
Atriyal aritmisi olan kişilerin seyri, aritminin türü ve kişinin genel sağlık durumu dahil olmak üzere çeşitli faktörlere bağlıdır. Birçok kişi yaşam tarzı ve beslenme alışkanlıklarında yaptığı değişikliklerle belirtilerini hafifletebilir. Atriyal aritmi tedavileri, daha sağlıklı bir yaşam sürdürülmesine yardımcı olabilir. Kalp sağlığının izlenebilmesi ve en iyi sağlık durumunun korunabilmesi için düzenli olarak doktora başvurulmalıdır.
Atriyal Aritmi Riski Nasıl Azaltılabilir?
Atriyal aritmiyi tamamen önlemek her zaman mümkün olmayabilir. Ancak sağlıklı kalmak ve doğru yaşam tarzı seçimleri yapmak riski azaltabilir.
Bunlara örnek olarak aşağıdakiler verilebilir:
- Kalp sağlığına uygun bir beslenme düzeni uygulamak.
- Düzenli egzersiz yapmak ve fiziksel olarak aktif kalmak.
- Obezite varsa kilo vermek ve sağlıklı vücut ağırlığını korumak.
- Hipertansiyon varsa kan basıncını kontrol altına almak.
- Kolesterol düzeyini kontrol altında tutmak.
- Sigarayı bırakma ve tütün kullanımını sonlandırma konusunda doktorla bir plan oluşturmak.
Aritmi gelişme riskini artıran bir kalp hastalığı veya başka bir sağlık sorunu varsa, doktorla görüşülmelidir. Doktor, aritmi gelişme olasılığını azaltmaya yardımcı olabilecek diğer adımlar hakkında kişiye özel bilgi verecektir.
Atriyal Aritmi Nedeniyle Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?
Kalp atımıyla ilgili herhangi bir endişe varsa veya aritmi belirtileri görülüyorsa doktora başvurulmalıdır. Atriyal aritmi tanısı alındıysa, bir kardiyoloğun kişiyi düzenli olarak kontrol etmesi gerekir.
Aşağıdaki durumlardan herhangi biri gelişirse derhal tıbbi yardım alınmalıdır:
- Göğüs ağrısı.
- Bayılma nöbetleri.
- Ani gelişen veya nedeni açıklanamayan yorgunluk ya da bitkinlik.
- Bacaklarda, ayaklarda veya ayak bileklerinde şişlik.
- Nefes almada güçlük.
Atriyal aritmiler, inme dahil olmak üzere ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir. Ancak tedavi yöntemleri ve yaşam tarzı değişiklikleri bu risklerin azaltılmasına yardımcı olabilir. Özellikle kalp hastalığı öyküsü bulunan veya yüksek tansiyon gibi bir sağlık sorunu olan kişilerde aritmi belirtileri gelişirse doktora başvurulmalıdır. Kalp sağlığını destekleyen beslenme alışkanlıklarının benimsenmesi ve fiziksel olarak aktif kalınması, aritmi gelişme riskini azaltabilir ve genel sağlık durumunun iyileşmesine katkı sağlayabilir.