Medicabil Logo
Blog Yazıları

Atrioventriküler Kanal Defekti Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Oluşturma20.08.2026 09:29:33
·
Son Güncelleme25.08.2026 09:33:02
·
Tıbbi İnceleme25.08.2026
·
·

Atrioventriküler Kanal Defekti Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Atrioventriküler kanal defekti, konjenital (doğumda mevcut olan) bir kalp hastalığıdır. Çocuğun kalbinin merkezinde bir delik ve kalp kapaklarında sorunlar olduğu anlamına gelir. Kalbin bazı odacıklarını veya hepsinin etkileyebilir. Bu duruma sahip bebeklerin genellikle doğumdan kısa süre sonra ameliyat edilmesi gerekir. Ameliyattan sonra çocukların yaşam boyu izlenmesi gerekmektedir.

Atrioventriküler Kanal Defekti nedir?

Atrioventriküler (AV) kanal defekti, doğuşta mevcut olan bir kalp hastalığıdır. Kalbin merkezindeki duvarda (septum) bir delik ve kalp kapaklarının çalışma biçiminde sorunlar da dahil olmak üzere çeşitli kalp sorunlarından oluşan bir grup rahatsızlığı tanımlar.

Kalbin sağ ve sol taraflarını ayıran duvarda bir delik olması, sızıntısı olan bir boruya benzer. Bu durum, oksijenden zengin kanın (normalde kalbin sol tarafından gelen) oksijenden fakir kanla (normalde kalbin sağ tarafından gelen) karışmasına izin verir. Düzgün çalışan bir kalpte bunlar birbirine karışmaz.

Çoğu durumda delik, akciğerlere çok fazla kan akmasına ve vücudun geri kalanına yeterince kan gitmemesine neden olur. Delik uzun süre mevcut kalırsa, daha az oksijen içeren kan ters yönde akabilir. Bu kanın daha fazlası akciğerlerden ziyade vücuda gider. Bunun sonucunda oksijen düzeyleri düşebilir ve siyanoz (cildin mavimsi renk alması) gelişebilir. Daha koyu ciltler gri veya beyaz görünebilir.

AV kanal defekti, kan pompalamak için kalbin çok fazla çalışmasına neden olarak konjestif kalp yetmezliği gibi çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilir.

Atrioventriküler kanal defekti, tedavi edilmeyen çocuklarda ölümcül olabilir. Ameliyat yapılmadığında bu duruma sahip çocuklar yalnızca iki veya üç yıl yaşayabilir. Ancak bu durumu düzeltmek için yapılan ameliyatın başarı oranı yüksektir. Doktorlar, atrioventriküler kanal defektini bebekte ölümcül komplikasyonlara neden olmadan önce teşhis edebilir.

AV kanal defekti, tüm doğuştan kalp defektlerinin %3 ila %5'ini oluşturur.

AV kanal defektinin diğer adları şunlardır:

  • Atrioventriküler septal defekt
  • AVSD
  • Endokardiyal yastıkçık defekti

Atrioventriküler Kanal Defekti Türleri Nelerdir?

Atrioventriküler kanal defekti, deliklerin boyutu ve kapakların sayısındaki farklılıklara bağlı olarak çeşitli biçimlerde olabilir.

Atrioventriküler kanal defekti türleri şunlardır:

  • Tam atrioventriküler kanal defekti: Delik, kalbin dört odacığının tamamı arasında bir açıklık oluşturacak kadar büyüktür. Üst ve alt odacıklar arasında normalde bulunan iki kapak yerine yalnızca bir kapak vardır. Bu kapağın yaprakçığı düzgün şekilde açılıp kapanmayabilir.
  • Parsiyel (kısmi) atrioventriküler kanal defekti: Delik, dört odacığın tamamı arasında değil, yalnızca iki üst odacığın duvarı arasında (en tipik durum) veya iki alt odacığın duvarı arasındadır. Üst ve alt odacıklar arasında iki kapak bulunur ancak bunlardan biri düzgün çalışmaz.
  • Geçiş tipi atrioventriküler kanal defekti: İki üst odacık arasında bir delik ve iki alt odacık arasında daha küçük bir delik bulunur. İki AV kapağı birbirinden ayrıdır.
  • Dengesiz tam atrioventriküler kanal defekti: Tek (ortak) AV kapağı bir ventriküle (alt odacığa) diğerinden daha yakındır. Daha fazla kan akışı alan ventrikül diğerinden daha büyük hale gelir. Doktorlar daha küçük ventriküle “hipoplastik” adını verir.

Atrioventriküler Kanal Defekti Belirtileri Nelerdir?

Doğumdan kısa süre sonra bebekte aşağıdakiler gibi atrioventriküler kanal defekti belirtileri görülebilir:

  • Daha koyu ciltte gri veya beyaz renk tonu, daha açık ciltte mavimsi renk tonu.
  • Beslenme güçlüğü.
  • Özellikle beslenme sırasında yorgunluk.
  • Kalp çarpıntısı veya kalbin hızlı atması.
  • Nefes darlığı (dispne).
  • Yavaş kilo alımı.
  • Karında veya bacaklarda şişlik (ödem).
  • Zayıf nabız.
  • Beslenme sırasında terleme.

Hafif parsiyel veya geçiş tipi AV septal defekti olan bebeklerde belirtiler çocukluğun ilerleyen dönemlerine, hatta ergenlik veya genç yetişkinlik yıllarına kadar ortaya çıkmayabilir.

Atrioventriküler Kanal Defektinin Nedenleri Nelerdir?

Araştırmacılar atrioventriküler septal defekte neyin neden olduğunu tam olarak bilmemektedir. Bunun genetik ve çevresel faktörlerin bir kombinasyonu olması olasıdır. Bu doğuştan kalp hastalığı ile Down sendromu arasında güçlü bir bağlantı vardır. Endokardiyal yastıkçık defektleri, bu sendromu olan fetüslerin %40'ına varan kısmında görülür.

Atrioventriküler Kanal Defektinin Risk Faktörleri Nelerdir?

Uzmanlar atrioventriküler septal defekt için kesin risk faktörlerini belirlememiştir. Genetik, bir faktör olabilir. Fetüs, bir ebeveynden anormal bir gen veya genleri kalıtsal olarak alabilir ve bu durum fetüsün gelişimi sırasında kalp hastalığı geliştirme olasılığını artırabilir.

Gebelik sırasında doğuştan kalp sorunu olan bir bebeğin doğma olasılığını artırabilecek diğer risk faktörleri şunlardır:

  • Bazı ilaçlar.
  • Bağımlılık yapıcı maddeler.
  • Çevresel toksinlere veya kimyasallara maruz kalma.
  • Besin veya vitamin eksiklikleri.
  • Obezite.
  • Diyabet veya yüksek tansiyon (hipertansiyon) gibi kontrol altına alınmamış kronik sağlık sorunları.
  • İnfluenza (grip) gibi virüsler veya ateş.

Atrioventriküler Kanal Defektinin Komplikasyonları Nelerdir?

Şiddetli endokardiyal yastıkçık defekti aşağıdakilere yol açabilir:

  • Anormal kalp ritimleri (aritmi).
  • Konjestif kalp yetmezliği.
  • Kalp enfeksiyonu (endokardit).
  • Pulmoner arterlerde yüksek tansiyon (pulmoner hipertansiyon).
  • Akciğer hasarı.
  • Eisenmenger sendromu.

Atrioventriküler Kanal Defekti Nasıl Teşhis Edilir?

Doktorlar, aşağıdakiler gibi birkaç testle atrioventriküler septal defekti genellikle doğumdan önce teşhis edebilir:

  • Prenatal ultrason: Fetüsün rahim içindeki, kalbi de dahil olmak üzere hareketli görüntülerini gösterir. Büyük bir septal defekt ultrasonda görülebilir.
  • Fetal ekokardiyogram: Kalbin ultrasona göre daha ayrıntılı görüntülerini oluşturur. Doktora kalbin yapısı ve kanı ne kadar iyi pompaladığı hakkında bilgi sağlayabilir.
  • Doktor, doğumdan sonra bebeğin kalp atışlarını dinlemek için stetoskop kullanabilir. Anormal bir “üfleme” sesi, kanın septumdaki bir delikten aktığı anlamına gelebilir.

Doğumdan sonra yapılabilecek diğer testler aşağıdakileri içerebilir:

  • Çocuğun kalbinin boyutunu ve şeklini göstermek için göğüs röntgenleri.
  • Bebeğin kalbinin elektriksel aktivitesini takip etmek için elektrokardiyogram (EKG).
  • Çocuğun kalbinin yapısını ayrıntılı olarak incelemek için ekokardiyogram.
  • Çocuğun durumunun şiddeti hakkında daha fazla bilgi edinmek için kardiyak kateterizasyon.
  • Bebeğin kalbinin bölümlerini ve bunların ne kadar iyi çalıştığını göstermek için kalp MR’ı.

Bazı durumlarda bebeğin doğumdan hemen sonra belirtiye neden olmayan küçük bir septal defekti olabilir. Doktorun durumu tespit etmesi birkaç yıl sürebilir.

Atrioventriküler Kanal Defekti Nasıl Tedavi Edilir?

AV kanal defekti tedavisi ameliyattan ilaçlara kadar değişebilir.

Ameliyat

Atrioventriküler kanal defekti tedavisi genellikle açık kalp ameliyatından oluşur. AV kanal defekti onarımı sırasında cerrah, bebeğin kalbindeki deliğin üzerine yamalar yerleştirir. Tam defekt durumunda ayrıca tek kalp kapağını çocuğun kalbinin sağ ve sol taraflarında bulunan iki ayrı kapağa ayırır.

Dengesiz AV kanal defekti olan bir bebeğin, Fontan prosedürüne kadar ilerleyen birkaç ameliyata ihtiyacı olabilir.

Ameliyatın, durum çocuğun kalbinde kalıcı hasara neden olmadan önce mümkün olduğunca erken yapılması en iyisidir. Birçok bebeğe ameliyat bebeklik döneminde, yaşamın ilk altı ayı içinde yapılır. Parsiyel defekti olan ancak belirtisi bulunmayan bazı bebeklere ameliyat yaşamın ilk üç yılı içinde yapılabilir.

Diğer bir seçenek kısa süreli bir prosedür olan pulmoner arter bantlamasıdır. Bu işlem, çocuğun pulmoner arterinden akciğerlere giden kan miktarının azaltılmasını sağlar. Pulmoner arter bantlaması uygulanan bebeklere daha sonra kalıcı onarım yapılabilir.

İlaçlar

Ameliyat için yeterince sağlıklı veya yeterince büyük olmayan bir bebeğin, kilo ve güç kazanana kadar belirtileri kontrol altına almak için ilaca ihtiyacı olabilir. Diüretikler fazla suyun atılmasına yardımcı olurken, digoksin bebeğin kalbinin daha güçlü atmasına yardımcı olur. ACE inhibitörleri kan damarlarını genişleterek kanın damarlardan daha kolay akmasını sağlar.

Çocuğun Doktora Ne Zaman Gitmesi Gerekir?

Çocuğun pediatrik kardiyoloğuyla düzenli randevulara gidilmelidir. Pediatrik kardiyolog, gelişebilecek sorunlar açısından çocuğun kalbini izleyebilir. Endokardiyal yastıkçık defekti olan bazı çocukların ameliyattan sonra daha fazla tedaviye ihtiyacı olur. Bir yama sızıntı yapabilir ve onarılmış bir kalp kapağında sızıntı gelişebilir veya kapak fazla daralabilir.

AV kanal defekti olan bir çocukta nörolojik veya gelişimsel bozukluklar da olabilir. Çocuğun bunlarla ilgili de yardıma ihtiyacı olabilir.

Çocuk yetişkinliğe ulaştığında yıllık kontroller için erişkin kalp hastalıkları uzmanına geçmelidir.

Çocuğun doktoruna sorulabilecek sorular şunlardır:

  • Çocuğumda hangi tip AV kanal defekti var?
  • Hangi belirtiler durumun kötüleştiğinin işareti olabilir?
  • Ne zaman ameliyat olması gerekecek?
  • Çocuğumun ameliyattan sonra ilaca ihtiyacı olacak mı?
  • Çocuğumun aktivitelerini kısıtlamam gerekecek mi?

Çocukta Atrioventriküler Kanal Defekti Varsa Neler Beklenmelidir?

Ameliyat yapılmadığında AV kanal defekti olan çocukların yaşam beklentisi iki veya üç yıl olabilir. Bazıları genç yetişkinlik dönemine kadar yaşayabilir.

Onarım ameliyatı yapılan çocukların yaklaşık %90'ının 10 yıllık sağkalım oranı vardır. Bu, tedaviden sonra ortalama olarak en az 10 yıl daha yaşadıkları anlamına gelir. Yaklaşık %65'i ameliyattan 20 yıl sonra hayattadır.

Ancak ameliyattan sonra bile atrioventriküler kanal defekti olan bir kişinin kalbi tipik bir kalp olmayacaktır. Kalbin işlevini izlemek ve komplikasyonları erken yakalamak için düzenli ekokardiyogramlara ihtiyaç duyulacaktır.

Deliğin üzerindeki yama genellikle kişinin yaşamının geri kalanında yerinde kalabilir. Ancak zamanla onarılmış kalp kapaklarından biri sızdırmaya başlayabilir. Kişilerin yaklaşık %10 ila %20'sinin ikinci bir ameliyata ihtiyacı olur.

Ameliyattan sonra birçok kişinin kalbi için ilaçlara veya başka ameliyatlara ihtiyacı olmaz. Ancak yaşamın ilerleyen dönemlerinde kardiyak aritmiler gelişebilir. Doktor, aritmiyi tedavi etmek için ablasyon gibi minimal invaziv prosedürler önerebilir.

Atrioventriküler Kanal Defekti Önlenebilir mi?

Atrioventriküler septal defekti önlemenin bir yolu yoktur. Ancak gebelik varsa, aşağıdakiler uygulanarak bebeğin doğuştan kalp defekti taşıma riski azaltılabilir:

  • Keyif verici amaçla kullanılan uyuşturuculardan, alkolden ve tütün ürünlerinden kaçınmak.
  • Hastalıkları önlemek için gerekli tüm aşıları yaptırmak.
  • Kişi için sağlıklı olan bir kiloyu korumak.
  • Kronik sağlık sorunlarını kontrol altında tutmak.
  • Doktorun önerdiği şekilde folik asit dahil prenatal vitaminleri almak.

Yeni doğmuş bebekte atrioventriküler (AV) kanal defekti gibi bir kalp sorunu olduğunu duymak çeşitli duygulara yol açabilir. Ancak bebeğin doktorları yardımcı olmak için oradadır ve çocuk için en iyisini isterler. Çocuğun durumuyla ilgili özel ayrıntılar doktorlardan öğrenilmeli, akıldaki sorular çekinmeden doktorlar ile paylaşılmalıdır.

Bu Alanda Çalışan Hekimler

TSS · ÖSS
Uzm. Dr.Hakan BAHADIR
Nilüfer Hastanesi
Kardiyoloji
TSS · ÖSS
Uzm. Dr.Nuray MAMMADOVA
Nilüfer Hastanesi
Kardiyoloji
TSS · ÖSS
Uzm. Dr.Orhan DOĞRU
Nilüfer Hastanesi
Kardiyoloji