Tetanos Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Tetanos Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Paslı bir çivi veya keskin bir metal parçası tetanosa neden olmaz. Pas sadece tetanos yapan bakterilerin o nesnenin üzerinde olabileceğini gösterir. Bu tür paslı bir nesneden kaynaklanan bir çizik gerçekleşir veya delici bir yara alınırsa, tetanos aşısının güncel olduğundan emin olunmalıdır. Tetanos önlenebilir ve zamanında tedavi, bu hastalıktan korunmayı sağlayabilir.

Tetanos Nedir?

Tetanos, kasların kontrolsüz bir şekilde kasılıp spazm yapmasına neden olan bir durumdur. Bu, Clostridium tetani bakterilerinin enfekte etmesiyle olur. Bakteriler vücuda girdikten sonra, sinir sistemini ciddi şekilde bozan ve hayati tehlike oluşturabilen bir toksin üretir. Aşı, tetanosu önleyebilir. Bu nedenle tetanos gelişmiş ülkelerde nadir görülür.

Tetanos Türleri Nelerdir?

Tetanosun dört türü vardır:

• Genelleşmiş: En yaygın olanıdır. Özellikle boyun ve çene kaslarında ciddi kas kasılmalarına neden olur.
• Neonatal: Bu tür, doğumdan sonraki 28 gün içinde yenidoğanları etkiler. Gelişmiş ülkelerde nadirdir ancak gelişmekte olan ülkelerde veya tıbbi bakıma erişimin sınırlı olduğu yerlerde daha yaygın olabilir.
• Lokalize: Bu tür, bakterilerin vücuda girdiği bölgede kontrolsüz kas spazmlarına neden olur. Yaygın değildir ancak bazen genelleşmiş tetanosa dönüşebilir.
• Sefalik: Bu tür, lokalize forma benzer ancak kranial sinirleri etkiler. Bu, belirtilerin esas olarak baş ve yüzü etkilediği anlamına gelir.

Tetanos Belirtileri Nelerdir?

Tetanos belirtileri, toksinin sinir sistemini bozması nedeniyle ortaya çıkar. Kaslar, sinir sistemi onlara kasılmasını veya gevşemesini söylediğinde hareket eder. Ancak tetanos toksini, kasların gevşemesini sağlayan sinir sinyallerini devre dışı bırakır. Bu, etkilenen kasların kontrolsüz bir şekilde spazm üretmesine neden olur.

Ana belirtiler şunlardır:

• Yutma güçlüğü (disfaji) veya nefes alma güçlüğü (dispne).
• Ağızdan tükürük akması.
• Yüz kaslarının kasılmasıyla sabit bir gülümseme.
• Çene kaslarının sıkılığı nedeniyle ağzı açamama (trismus).
• Karın, sırt, kol veya bacaklarda kas spazmları (ışık ve ses bunları tetikleyebilir).
• Kas spazmları nedeniyle boyun ve sırtın aşırı gerilmesi (opistotonos).
• Nöbetler.

Tetanos, otonom sinir sistemini de etkileyebilir. Bu, nefes alma ve kalp atış hızı gibi otomatik işlevleri kontrol eden kısımdır. Otonom belirtiler genellikle birkaç gün içinde başlar. Başladığında, şunları içerebilir:

• Ateş ve terleme
• Yüksek tansiyon
• Hızlı kalp atış hızı (taşikardi)
• Kontrolsüz idrar yapma (üriner inkontinans) ve dışkılama (fekal inkontinans)

Tetanosun Nedenleri Nelerdir?

Tetanos, C. tetani bakterilerinin ürettiği bir toksin nedeniyle olur. Bu nedenle tetanos, kişiden kişiye bulaşmaz.

Tetanos yapan mikroplar, bir yara yoluyla spor veya basil (aktif bakteri) formunda vücuda girebilir. Spor formu daha zor öldürülür ve kaynar suda hayatta kalabilir. Sporlar, özellikle gübreyle karışmış toprakta yaşar. Bu bakterinin daha derin kesiklere ve delici yaralara girmesi daha kolaydır. Daha derin yaralarda tetanos genellikle daha ciddidir.

Bakterinin bir yaraya girebileceği bazı yollar şunlardır:

• Deriyi delen kırık kemikler (kompleks kırıklar).
• Yanıklar.
• Ezilme yaralanmalarıyla deri yırtılması.
• Diş enfeksiyonları.
• Böcek ısırıkları ve köpek ısırıklarıyla kontamine olan yaralar.
• Cerrahi yaralar.
• Kirlenmiş iğneler veya tıbbi aletlerin kullanımı.
• Evde olabilecek küçük yaralanmalar, örneğin kesikler, sıyrıklar veya çiviye basma.

Yaralar genellikle giriş noktası olsa da birçok kişi tetanosa neden olan yarayı hatırlamaz. Araştırmalar, vakaların yaklaşık yarısının uzmanların belirleyebileceği bir yara veya enfeksiyon yerinin olmadığını göstermektedir.

Tetanosun Risk Faktörleri Nelerdir?

Tetanos için ana risk faktörleri şunlardır:

• Yaş: 65 yaş üstü yetişkinlerin tetanos aşısından korunma olasılığı daha düşüktür. Aşının koruması zamanla zayıflar ve 65 yaş üstü birçok kişi, çocuklukta tetanos aşısının yaygınlaşmasından önce doğmuştur.
• Tamamlanmamış aşı: Tetanos aşısı bir seri halinde gelir. Tüm dozlar alınmazsa, aşının tam koruması sağlanmaz.
• Diyabet: 2013’ten 2022’ye kadar, ABD’deki tetanos vakalarının yaklaşık onda biri diyabetli kişilerde görülmüştür ve tetanosla ilgili ölümlerin yaklaşık altıda biri bu gruptadır.
• Bağışıklık baskılanması: Zayıflamış bağışıklık sistemi olan kişilerde tetanos yapan bakterilerin enfekte etmesi daha kolaydır.
• Enjeksiyon uyuşturucu kullanımı: 2012’den 2022’ye kadar ABD’deki tetanos vakalarının yaklaşık onda biri kendine uyuşturucu enjekte eden kişilerde olmuştur.

Neonatal Tetanosun Nedenleri ve Risk Faktörleri Nelerdir?

Neonatal tetanos genellikle annesi bağışık olmayan bir yenidoğanın enfeksiyon kapmasıyla olur. Bu bağışıklık olmadan, yenidoğan herhangi bir yara yoluyla enfeksiyona karşı savunmasızdır ve genellikle göbek bağından bu enfeksiyonu kapar.

Neonatal tetanos için ana risk faktörleri şunlardır:

• Aşılanmamış veya kısmen aşılanmış bir anne.
• Göbek bağı yarasının sterilize edilmemiş aletlerle kesilmesi, uygun olmayan göbek bağı bakımı vb. nedeniyle kontamine olması.

Tetanosun Komplikasyonları Nelerdir?

Tetanos, bir dizi komplikasyona neden olabilir. Bazıları, bu hastalığın neden olduğu kas spazmlarından kaynaklanır. Bazıları ise otonom sinir sistemindeki bozukluklardan dolayıdır. Komplikasyonlar şunları içerebilir ancak bunlarla sınırlı değildir:

• Nefes almayı engelleyen solunum yolu kas spazmları.
• Kan pıhtıları.
• Böbrek yetmezliği.
• Sepsis.
• Ölüm.

Tetanos Nasıl Teşhis Edilir?

Tetanosu teşhis etmek veya doğrulamak için laboratuvar testleri yoktur. Doktor, belirtilere dayanarak tetanosu teşhis edecektir. Fiziki bir muayene yapacak ve tıbbi öyküyü soracaktır.

Doktor, “spatula testi” de kullanabilir. Bunun için, ağzın içindeki boğazın arka kısmına yumuşak bir alet veya spatula (ağız içi muayenede kullanılan çubuk) ile dokunulacaktır. Normalde bu öğürme refleksini tetikler ve spatulanın çıkarılması istenir. Ancak tetanos varsa, bu kas spazmlarını tetikleyerek çenenin kilitlenmesine neden olur.

Tetanos Nasıl Tedavi Edilir?

Doktor kişide tetanos olduğundan şüphelenirse hemen tedaviye başlayacaktır. Bu tedavi şunları içerir:

• Yara bakımı: Yaranın temizlenmesi (debridman), bazı bakterileri çıkarabilir ve daha fazla toksin salmalarını durdurabilir. Bu, tetanos etkilerinin süresini kısaltabilir.
• İlaçlar: Tetanos antitoksini, ek toksinin etkisini engelleyecektir. Metronidazol gibi antibiyotikler, kalan bakterileri ortadan kaldırmaya yardımcı olabilir. Ayrıca kas gevşeticiler, benzodiazepinler veya tetanos belirtilerini tedavi etmek için diğer ilaçlar alınması muhtemeldir.
• Dinlenme: Işık ve ses, tetanos kas spazmlarını tetikleyebilir. Doktor, spazmları sınırlamak için loş, sessiz bir odada dinlenmeyi önerecektir.
• Solunum desteği: Solunum yolunun açık tutulması en büyük önceliktir. Solunum tüpü yerleştirilmesi ve mekanik ventilasyon gerekiyorsa, rahat olunması için muhtemelen sedasyon uygulanacaktır.

Tetanosun İyileşme Süresi Ne Kadardır?

Tetanos belirtileri geliştikten sonra, hastalığın seyrini tamamlaması iki ila üç hafta sürebilir. Ancak tetanostan iyileşmek aylar alabilir. Doktor, kişinin özel durumunda neler olabileceği hakkında daha fazla bilgi verecektir.

Tetanos Varsa Neler Beklenmeelidir?

Tetanos, ciddi ve hayati tehlike oluşturan bir durumdur. Ancak uygun tedavi ile çoğu kişi iyileşir. Çoğu kişi, bakteriler vücuda girdikten yaklaşık bir hafta sonra belirtiler geliştirir. Ancak bu, iki gün kadar kısa veya üç hafta kadar uzun sürebilir.

Tetanosun kas spazmları, bakterilerin vücuda girdiği yerden başlar. Ardından göz çevresindeki kaslarda spazmlar ve çeneyi açmada sorun yaşanır. Spazmlar ağrılı olabilir ve genellikle boyuna ve sırta doğru yayılır.

Sağlık ekibi, entübasyon kullanarak solunum yolunun açık tutulmasına öncelik verecektir. Bu yapıldıktan sonra diğer belirtiler tedavi edilmeye başlanacaktır. Bu tedaviler, kas spazmlarını hafifletmek ve ağrı yönetimi için kişinin ilaçlarla mümkün olduğunca rahat ettirilmesini içerir.

Tetanos, birçok faktöre bağlı olarak değişebilir. Doktor, kişinin neler yaşayabileceği hakkında daha fazla bilgi verebilir. Ayrıca, iyileşme sırasında neler yapılabileceği konusunda rehberlik edebilir. Ancak genel olarak, uygun tedavi ile tetanostan hayatta kalma şansı yüksektir.

Tetanos Önlenebilir mi?

Tetanos, aşı ile son derece önlenebilir bir hastalıktır. ABD’de aşı, bebeklik döneminde başlar. Çocuklar genellikle çocukluk aşı takvimi kapsamında tetanos aşısını alır.

Daha önce tetanos geçirilmiş olması, buna karşı bağışıklık sağlamaz. Bağışıklık kazanmanın tek yolu aşıdır ve bağışıklık zamanla azalır. Bu nedenle yaklaşık her 10 yılda bir destekleyici doz gerekir. Bu, yaşlı yetişkinlerin tetanos geliştirme riskinin daha yüksek olmasının nedenlerinden biridir.

Aşı güncel olmasa bile, tetanos aşısı hayat kurtarabilir. En az üç doz tetanos aşısı alan kişiler, bu hastalıktan neredeyse her zaman kurtulur. Ve hatta kısmi aşı bile durumu daha az ciddi hale getirebilir.

Genel olarak, yeni bir derin veya potansiyel olarak kontamine yara varsa ve aşağıdaki durumlardan biri geçerliyse, tetanos için destekleyici doz gerekir:

• Tetanos aşısı serisinden üçten az doz alınmışsa.
• Aşı durumu bilinmiyorsa.
• Son destekleyici doz 10 veya daha fazla yıl önce alınmışsa.

Pas, Tetanosa Neden Olur mu?

Pas, tetanosa neden olmaz. Pasın kendisi, bir nesnenin muhtemelen tetanosa neden olan bakteri dahil mikroplar taşıdığının bir işaretidir.

Bahçede çalışırken derin bir kıymık batmış veya paslı bir çiviye basılmış olabilir. Tetanos, doğru tıbbi bakımla kolayca önlenebilen bir risktir. Tetanos destekleyici doza ihtiyaç olabileceği düşünülüyorsa, doktorla konuşulmalı veya bir acil bakım kliniği ziyaret edilmelidir. Acil servis veya aile hekimi, yarayı tedavi ederken aynı anda destekleyici doz verebilir.

Kişide tetanos belirtileri varsa en yakın acil servise gidilmelidir. Uygun tedavi alınmazsa tetanos tehlikeli olabilir. Ancak tedavi ile hayatta kalma ve iyileşme şansı yüksektir.