Omurilik Enfarktüsü (Omurilik İnmesi) Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Omurilik Enfarktüsü (Omurilik İnmesi) Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Omurilik enfarktüsü ya da omurilik inmesi, omurilikteki kan akışının bir nedenle kesilmesiyle meydana gelir. Kan pıhtıları en yaygın nedendir ancak kanamalar (damar yırtılmaları) da buna yol açabilir. Omurilik enfarktüsleri, beyindeki inmelerden farklı belirtilere neden olur ancak aynı derecede ciddidir. Omurilik inmesi belirtileri yaşandığı düşünülüyorsa derhal acil yardım alınmalıdır.

Omurilik Enfarktüsü Nedir?

Omurilik enfarktüsü, omurilikteki kan akışını durduran bir inme türüdür. Doktorlar buna omurilik inmesi, omurilik enfarktüsü veya omurilik enfarktı da der.

Çoğu inme, beyindeki bir kan damarının kan pıhtısı tarafından tıkanması veya yırtılıp kanaması durumunda meydana gelir. Aynı sorunlar omurilik enfarktüslerine neden olur ancak tıkanma veya kanama (hemoraji) omurilikte gerçekleşir.

Omurilik inmeleri çok nadirdir (tüm inmelerin %1’inden az) ancak yine de ölümcül olabilir veya kalıcı engelliliklere yol açabilir.

Omurilik enfarktüsü yaşandığı düşünülüyorsa veya bir başkasında bu durum fark edilirse, derhal 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır. Kişi ne kadar erken teşhis ve tedavi edilirse, hayatta kalma olasılığı da o kadar artar. Böyle bir durumda her saniye önemlidir.

Omurilik Enfarktüsü Belirtileri Nelerdir?

Omurilik inmesi, omuriliğin hangi kısmının etkilendiğine bağlı olarak pek çok farklı belirtiye neden olabilir. En yaygın belirtilerden bazıları şunlardır:

• Ani, yoğun boyun ağrısı veya sırt ağrısı.
• Sırttan kollara veya bacaklara yayılan (yansıyan) ağrı.
• Kollarda veya bacaklarda uyuşma veya karıncalanma.
• Kas zayıflığı (özellikle bacaklarda).
• Dokunma veya sıcaklık değişikliklerini hissetme kaybı.
• İdrar (üriner inkontinans) veya dışkı (bağırsak inkontinansı) kontrolünü kaybetme.
• Felç.

Omurilik Enfarktüsünün Sebepleri Nelerdir?

Omurilik enfarktüslerinin iki türü ve bunların farklı nedenleri vardır.

İskemik omurilik enfarktüsleri, omurilikteki bir kan damarının kan pıhtısı tarafından tıkanmasıyla meydana gelir. Omurilik inmelerinin çoğu iskemiktir.

Kan pıhtısı riskini artıran sağlık durumları şunlardır:

• Yüksek kolesterol (hiperlipidemi).
• Ateroskleroz (sertleşmiş atardamarlar).
• Pıhtılaşma bozuklukları.
• Atriyal fibrilasyon (özellikle uyku apnesinin buna neden olduğu durumlarda).
• Kalp kusurları (atrial septal defekt ve ventriküler septal defekt dahil).

Hemorajik omurilik enfarktüsleri, omurilikteki bir damarın yırtılması veya parçalanmasıyla meydana gelir.

Nedenleri şunlar olabilir:

• Yüksek tansiyon (özellikle çok yüksekse veya uzun süre devam ederse).
• Omurilik tümörleri.
• Anevrizmalar.

Nadiren de olsa diğer nedenler şunlar olabilir:

• Omurilik yaralanmaları.
• Menenjit gibi enfeksiyonlar.
• Cerrahi sırasında kazara hasar.
• Omurga kırıkları (sırt kırığı gibi).

Omurilik Enfarktüsünün Risk Faktörleri Nelerdir?

Herkes omurilik enfarktüsü yaşayabilir ancak aşağıdaki durumlarda risk daha yüksek olabilir:

• Sigara içme veya diğer tütün veya nikotin türlerini (örneğin elektronik sigara) kullanma.
• 65 yaşından büyük olma.
• Siyah ırktan olma.
• Keyif amaçlı veya reçetesiz ilaç kullanma.

Bazı sağlık durumlarına sahip olmak inme riskini artırabilir. Bunlar:

• Yüksek tansiyon (hipertansiyon).
• Yüksek kolesterol (hiperlipidemi).
• COVID-19.
• Diyabet.
• Obezite.
• Alkol kullanım bozukluğu.

Omurilik Enfarktüsünün Komplikasyonları Nelerdir?

Omurilik enfarktüsü ölümcül olabilir. Ayrıca omurilikte kalıcı hasara yol açabilir, bu da şunları neden olabilir:

• Kalıcı felç.
• Kronik ağrı.
• Nefes alma sorunları.
• Cinsel işlev bozukluğu.
• Kalıcı inkontinans (idrar ya da dışkı tutamama).

Omurilik Enfarktüsü Nasıl Teşhis Edilir?

Doktor, omurilik inmesini fiziki muayene, nörolojik muayene ve testlerle teşhis eder. Hasta acil servisten giriş yapmışsa acil servis personeli de bu durumu teşhis edebilir.

Doktor, omuriliği görüntülemek için MR kullanacaktır. Bu, inme veya belirtilere neden olabilecek diğer sorunların işaretlerini kontrol etmesini sağlar. Enfeksiyonları veya beyin-omurilik sıvısında iltihap belirtilerini kontrol etmek için lomber ponksiyon (omurilik sıvısı alma) kullanılabilir. Bu sorunlar, omurilik enfarktüsleriyle benzer belirtilere sahip olabilir.

Omurilik Enfarktüsü Nasıl Tedavi Edilir?

Omurilik enfarktüsü tedavileri, yaşanan inme türüne bağlı olarak değişir. Doktorlar, ölüm ve kalıcı komplikasyon riskini azaltmak için omurilikteki normal kan akışını mümkün olduğunca hızlı bir şekilde geri getirmeye çalışacaktır.

Eğer inme iskemikse, doktorlar kan pıhtısını parçalamaya veya çıkarmaya çalışacaktır. Böyle bir durumda şunlar gerekebilir:

• Kan incelticiler (antikoagülanlar).
• Trombolitik ilaçlar (pıhtı çözücü ilaçlar).
• Pıhtıyı parçalamak ve çıkarmak için cerrahi (genellikle mekanik trombektomi).

Doktorlar ayrıca kan basıncını yönetmek için ilaçlar verebilir.

Eğer hemorajik bir inme yaşanmışsa, doktorlar omurilikteki kanamayı durduracaktır. Kanamayı kontrol etmek ve kan basıncını yönetmek için ilaçlar gerekecektir. Omurilikte veya çevresindeki kanamadan kaynaklanan artan basıncı azaltmak için cerrahi gerekebilir.

Doktor, hangi tedavilerin en iyi olduğunu ve neler beklenebileceğini tam olarak söyleyecektir.

Omurilik Enfarktüsü Rehabilitasyonu Nasıldır?

İnme rehabilitasyonu, inme tedavisinin önemli bir parçasıdır. Fizik tedavi, kasları güçlendirecek, dengeyi iyileştirecek ve kollar ile bacakların tam veya kısmi kullanımını geri kazanmaya yardımcı olacaktır. Günlük görevleri, özellikle hassas vücut hareketleri gerektiren işleri veya aktiviteleri güvenli bir şekilde tamamlamak için ergoterapi gerekebilir.

Omurilik Enfarktüsünden Tamamen İyileşmek Mümkün müdür?

Omurilik enfarktüsünden sonra neler bekleneceği, yani hastalığın seyri birkaç faktöre bağlıdır. Bunlar:

• Yaşanan inme türü.
• Ne kadar hızlı tedavi edildiği.
• İnmenin omurilikte kalıcı hasara neden olup olmadığı.
• Genel sağlık durumu.
• Yaş.

Tam iyileşme, her kişi için farklı seyreden bir süreçtir. Orijinal vücut fonksiyonlarının ve hareket kabiliyetinin tamamı geri kazanılabilir. Bu genellikle en az birkaç ay sürer. Ancak yeni veya farklı engellilikler gibi uzun vadeli etkiler de olabilir.

Örneğin iyileşme sırasında muhtemelen yürüteç veya baston gerekecektir. Hayat boyu birinin bakımına ihtiyaç duyulabilir. Ancak bazı kişiler sonunda tam orijinal hareket kabiliyetini geri kazanabilir. Bu yıllar alabilir ancak mümkündür.

Doktor, neler bekleneceğini söyleyecek ve kişinin kendine özel sağlık durumuna ve koşullarına uygun iyileşme hedefleri ve beklentileri belirlemeye yardımcı olacaktır.

Omurilik Enfarktüsünden Sonra Beklenen Yaşam Süresi Ne Kadardır?

Omurilik enfarktüsleri ölümcül olabilir ancak uzmanların doğru bir hayatta kalma oranı tahmin etmesi zordur. Herkes için doğru olan standart bir iyileşme zaman çizelgesi veya görünüm yoktur.

İskemik inmeler genellikle hemorajik inmelerden daha iyi sonuçlara sahiptir ancak bu, bir tür inmenin diğerine göre daha kolay, hızlı veya iyi iyileşeceği anlamına gelmez. Herkesin vücudu inmeye farklı tepki verir.

Omurilik Enfarktüsü Önlenebilir mi?

Genel sağlığın korunması, omurilik enfarktüsü riskini azaltmanın en iyi yoludur. Genel olarak şunlar yapılmalıdır:

• Sigarayı bırakmak.
• Sağlıklı besinler (örneğin Akdeniz diyeti) tüketmek ve kişi için sağlıklı olan bir kiloyu korumak.
• Kan basıncı, kolesterol ve mevcut sağlık durumlarını yönetmek.
• Düzenli fiziksel aktivite yapmak.
• Her yıl (veya doktorun önerdiği sıklıkta) doktora gidilmelidir. Omurilik inmesine neden olabilecek birçok durum zamanla gelişir veya birikir. Bazıları hissedilen veya fark edilen belirtilere yol açmaz. Örneğin yüksek kolesterol veya yüksek tansiyonu olan birçok kişi teşhis edilmeden önce hiçbir şeyin yanlış olduğunu hissetmez. Doktor, inme riskini artırabilecek uyarı işaretlerini yakalamaya ve yönetmeye yardımcı olacaktır.

Omurilik Enfarktüsü Geçiren Biri Kendine Nasıl Bakmalıdır?

İnmeden sonra rehabilitasyon ve iyileşme zor iştir. Doktorun belirlediği tedavi planına mümkün olduğunca dikkatli bir biçimde uyulmalıdır. Genel olarak şunlar yapılmalıdır:

• Rehabilitasyon ve diğer terapi randevularına gidilmelidir. Herhangi bir şeyin güvensiz veya rahatsız hissettirmesi durumunda terapistlere söylenmelidir. Rehabilitasyon zor olabilir ancak sürekli ağrı veya rahatsızlık hissedilmemelidir.
• Zihinsel sağlık unutulmamalıdır. İnmeden sonra depresyon ve anksiyete son derece yaygındır. Üzgün veya mutsuz hissetmek zayıf olunduğu veya pes edildiği anlamına gelmez. Duygusal sağlık, vücudun fiziksel durumu kadar önemli olabilir. İyileşme sırasında herhangi bir konuda yardıma ihtiyaç duyuluyorsa, doktor veya bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşulmalıdır.
• İlaçlar alınmalıdır. Doktorun talimat verdiği sıklıkta ilaç almak, vücudun iyileşmesine yardımcı olacaktır.

Ne Zaman Acil Servise Gidilmelidir?

Tekrar inme belirtileri yaşandığı düşünülüyorsa derhal 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır. Başka bir inme, ölümcül olma veya ciddi komplikasyonlara yol açma açısından daha yüksek risk taşır. Yardım çağırmak için beklenmemelidir.

Enfarktüs geçiren kişilerde, aşağıdakiler de dahil olmak üzere potansiyel olarak ciddi diğer komplikasyonların riski de daha yüksektir. Bunlar:

• Kalp krizi.
• Zatürre.
• Derin ven trombozu.
• Pulmoner emboli.
• Nöbetler.

Bu sorunların belirtilerinden herhangi biri yaşanıyorsa, acil servisler aranmalı veya bir acil servise gidilmelidir.

Doktora Hangi Sorular Sorulmalıdır?

Doktora aşağıdaki soruları sormak faydalı olacaktır:

• Hangi tür inme geçirdim?
• Hangi ilaçlara ihtiyacım olacak ve bunları nasıl alacağım?
• Hangi tür rehabilitasyona ihtiyacım olacak?
• Gelecekte başka bir inme geçirme riskim nedir?

Omurilik enfarktüsleri aniden olabilir ve bazı belirtiler kolayca göz ardı edilebilir ancak yardım çağırmak için beklenmemelidir. Kişi, kendi vücudunu herkesten daha iyi tanır ve bir şeylerin yanlış veya farklı olduğunu anlayabilir. Ne kadar hızlı tedavi alınırsa, sonuç o kadar iyi olur.

İyileşme sırasında katedilen ilerlemeler kutlanmalıdır. Bazı günler bunu söylemek yapmaktan daha kolay gelebilir. Rehabilitasyon fiziksel ve zihinsel olarak zor iştir. Tüm çabalar takdiri hak eder. İyileşme boyunca doktor ve terapistlerle konuşulmalıdır. Onlar ne kadar yol katedildiğini anlamaya yardımcı olacaktır.