Kronik Tromboembolik Pulmoner Hipertansiyon Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Kronik tromboembolik pulmoner hipertansiyon (CTEPH), akciğerlerdeki küçük kan damarlarında görülen yüksek kan basıncıdır. Bu durum kan pıhtıları ve skar dokusu oluşumundan kaynaklanır. Kronik tromboembolik pulmoner hipertansiyon herkeste görülebilir ancak çoğu zaman tedavi edilebilir.
Kronik Tromboembolik Pulmoner Hipertansiyon Nedir?
Kronik tromboembolik pulmoner hipertansiyon, pulmoner hipertansiyonun nadir görülen bir türüdür. Akciğerlerdeki küçük kan damarlarında normalden yüksek basınç oluştuğunda ortaya çıkar. Bu anormal derecede yüksek basınç, daha önce akciğerlerde oluşmuş kan pıhtılarının sonucudur.
Kronik Tromboembolik Pulmoner Hipertansiyon Kimlerde Görülür?
Kronik tromboembolik pulmoner hipertansiyon yalnızca akciğerlerde kan pıhtısı (pulmoner emboli) öyküsü bulunan kişilerde görülür. Pulmoner emboli olmaksızın yüksek basınç mevcutsa, bu durum kronik tromboembolik pulmoner hipertansiyon değildir. Bu durumda farklı bir hastalık söz konusudur.
Kronik Tromboembolik Pulmoner Hipertansiyon Ne Kadar Yaygındır?
Genel toplumda yıllık yeni vaka görülme sıklığı milyonda 3 ila 30, toplam hasta sayısı (prevalansı) ise milyonda 25 ila 38 vaka civarındadır. Ancak hastalık her zaman doğru şekilde teşhis edilemediği için bu sayının gerçekte daha yüksek olduğu düşünülmektedir.
Kronik Tromboembolik Pulmoner Hipertansiyon Sağlığı Nasıl Etkileyebilir?
Pulmoner hipertansiyon ve kronik tromboembolik pulmoner hipertansiyonda kalbin sağ tarafındaki basınç normalden yüksektir. Bu durum oksijen açısından fakir kanın geriye doğru birikmesine neden olur. Sonuç olarak kalp, kanı akciğerlere pompalayabilmek için daha fazla çalışmak zorunda kalır. Kanın akciğerlerden geçiş süresi de uzar ve bu durum oksijen düzeylerinin düşmesine yol açar.
Kronik Tromboembolik Pulmoner Hipertansiyonun Nedenleri Nelerdir?
Bu hastalık, akciğer damarlarındaki küçük kan pıhtılarının çözünmemesi sonucu gelişir. Bunun sonucunda skar benzeri doku oluşur ve kan damarları daralır. Daralma ne kadar şiddetliyse, damar içindeki basınç da o kadar yüksek olur.
Kronik Tromboembolik Pulmoner Hipertansiyon İçin Risk Faktörleri Nelerdir?
Kronik tromboembolik pulmoner hipertansiyon için risk faktörleri şunlardır:
- O grubu dışındaki kan gruplarına sahip olmak.
- Kemik enfeksiyonu (osteomiyelit).
- Bazı kanser türleri.
- İnflamatuvar bağırsak hastalığı gibi kronik gastrointestinal hastalıklar.
- Kadın olmak.
- Kalp piline bağlı gelişen kalp dokusu enfeksiyonu.
- Kişisel veya ailede kan pıhtısı ya da pıhtılaşma bozukluğu öyküsü bulunması. Bunlar arasında antifosfolipid sendromu da yer alır.
- Daha önce dalağın cerrahi olarak alınmış olması (splenektomi).
- Tiroid hormonu replasman tedavisi.
Kronik Tromboembolik Pulmoner Hipertansiyonun Belirtileri Nelerdir?
Kronik tromboembolik pulmoner hipertansiyon belirtileri şunlardır:
- Göğüs ağrısı veya göğüste sıkışma hissi.
- Nadir olarak kan tükürme (hemoptizi).
- El ve ayak parmaklarında mavimsi renk değişikliği (siyanoz).
- Baş dönmesi.
- Bayılma (senkop).
- Yorgunluk.
- Göğüste çarpıntı hissi (palpitasyon).
- Özellikle fiziksel aktivite sırasında nefes darlığı.
- Sıvı tutulmasına bağlı bacaklarda şişlik (ödem).
Kronik Tromboembolik Pulmoner Hipertansiyon Nasıl Teşhis Edilir?
Tanı süreci, kronik tromboembolik pulmoner hipertansiyon bulgularını araştırmaya yönelik testlerle başlayabilir.
Bu testler şunlardır:
- Akciğer ventilasyon-perfüzyon sintigrafisi (V/Q sintigrafisi).
- Pulmoner anjiyografi. Bu yöntem kan pıhtılarının veya daralmış kan damarlarının varlığını gösterir.
- Solunum fonksiyon testleri.
- Transtorasik ekokardiyografi (TTE).
Genellikle ek incelemeler de gereklidir. Bu incelemeler kronik tromboembolik pulmoner hipertansiyon tanısını ve hastalığın şiddetini doğrulamaya yardımcı olur.
Gerekli olabilecek testler şunlardır:
- Sağ kalp kateterizasyonu.
- BT pulmoner anjiyografi veya dijital substraksiyon anjiyografisi. Bu testler pulmoner arterleri değerlendirmek için gelişmiş görüntüleme yöntemleri kullanır.
- Manyetik rezonans görüntüleme (MR).
- Egzersiz stres testi.
Kronik Tromboembolik Pulmoner Hipertansiyon Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi için genellikle bir girişim uygulanması gerekir.
İki temel seçenek bulunmaktadır:
- Pulmoner endarterektomi: Bu açık cerrahi işlem sırasında akciğer atardamarlarındaki kan pıhtıları çıkarılır.
- Pulmoner balon anjiyoplasti: Bu işlemde uzun ve ince tüplerin (kateterlerin) ucunda bulunan küçük balonlar kullanılır. Bu balonlar skar dokusunu kenara iterek daralmış atardamarların açılmasını sağlar.
Kronik Tromboembolik Pulmoner Hipertansiyon İçin Diğer Tedavi Seçenekleri Nelerdir?
Pulmoner hipertansiyon tedavisinde kullanılan riociguat tabletleri bazı belirtilerin hafiflemesine yardımcı olabilir. Bu ilaç, girişim uygulanamayan kişiler için kullanılmaktadır. Ayrıca cerrahi tedaviden sonra pulmoner hipertansiyonu devam eden kişilerde de kullanılmaktadır.
Kronik Tromboembolik Pulmoner Hipertansiyonun Seyri Nasıldır?
Pulmoner endarterektomi ve pulmoner balon anjiyoplasti, kronik tromboembolik pulmoner hipertansiyonu tamamen tedavi edebilir. Bu girişimlerden birini uygulanan kişiler genellikle oldukça iyi bir seyre sahiptir.
Bu olumlu seyre rağmen birçok kişi anksiyete ve depresyon ile mücadele etmektedir. Bu durum özellikle kesin tedavi uygulanamayan kişilerde daha yaygındır. Bu tür sorunlar yaşayan kişilerin doktora bilgi vermesi gerekir. Doktor, kişinin endişelerini değerlendirebilir ve daha iyi hissetmesine yardımcı olacak tedavi seçeneklerini önerebilir.
Kronik Tromboembolik Pulmoner Hipertansiyon Önlenebilir mi?
Kronik tromboembolik pulmoner hipertansiyon, birçok sağlık durumunun bir komplikasyonudur ve bunların bazıları kişinin kontrolü dışındadır. Akciğer sağlığını korumaya özen göstermek riski azaltmaya yardımcı olabilir. Buna tütün kullanımından kaçınmak veya sigarayı bırakmak da dahildir.
Kronik Tromboembolik Pulmoner Hipertansiyon ile Yaşarken Bilinmesi Gerekenler Nelerdir?
Kişinin yaşam boyu kan sulandırıcı ilaç kullanması gerekir. Warfarin kullanan kişilerin bazı gıdalardan kaçınması gerekebilir. Bunlar arasında soya ve brokoli gibi K vitamini açısından zengin besinler yer alır.
Yürüyüş gibi hafif egzersizler birçok kişinin güç kazanmasına ve kendisini daha iyi hissetmesine yardımcı olur. Doktor, tıbbi gözetim altında uygulanan bir egzersiz programı (pulmoner rehabilitasyon) önerebilir.
Kronik tromboembolik pulmoner hipertansiyon, pulmoner hipertansiyonun bir türüdür. Akciğerlerdeki küçük damarlarda yüksek kan basıncına neden olan nadir bir hastalıktır. Girişimsel tedavi uygulanması durumunda kronik tromboembolik pulmoner hipertansiyon tamamen tedavi edilebilir. Bu hastalık nedeniyle tedavi gören birçok kişi oldukça iyi bir seyre sahiptir.