Hemorajik İnme Nedir? Sebepleri ve Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Hemorajik İnme Nedir? Sebepleri ve Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Hemorajik inmeler tıbbi acil durumlardır. Beyindeki bir kan damarının yırtılması ve kanaması sonucu meydana gelirler. Acil tedavi gerektirirler ve ölümcül olabilirler. İnme belirtileri yaşandığı düşünülüyorsa hemen 112 Acil Çağrı merkezi aranmalıdır.

Hemorajik İnme Nedir?

Hemorajik inme, beyindeki bir kan damarının yırtılması (rüptür) ve kanaması sonucu meydana gelen, yaşamı tehdit eden bir acil durumdur. “Hemoraji”, vücudun içinde kanama olduğu anlamına gelen tıbbi terimdir.

Kanama, beyindeki normal dolaşımı bozar ve beynin hayatta kalmak ve işlevlerini yerine getirmek için ihtiyaç duyduğu kanı ve oksijeni almasını engeller. İnme ayrıca beynin içindeki basıncı artırarak beyin hücrelerine zarar verebilir veya bu hücrelerin ölümüne neden olabilir.

Hemorajik inmeler özellikle tehlikelidir çünkü hızla kötüleşen şiddetli belirtilere neden olurlar. Hızlı tıbbi müdahale olmadan bu inmeler sıklıkla kalıcı beyin hasarına neden olur ve ölümcül olabilir.

Kişinin kendisinin veya birlikte olduğu birinin inme geçirdiği düşünülüyorsa hemen 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır. Bir kişiye ne kadar erken tanı konur ve tedavi edilirse, inmeden sağ çıkma olasılığı o kadar yüksek olur. Her saniye önemlidir.

Hemorajik İnmenin Belirtileri Nelerdir?

Hemorajik inmenin belirtileri aşağıdakilerden birini veya birkaçını içerebilir:

• Ani ve çok şiddetli baş ağrıları.
• Işığa duyarlılık (fotofobi).
• Baş dönmesi veya vertigo.
• Anlamakta veya konuşmakta güçlük (afazi).
• Peltek veya anlaşılması güç konuşma (dizartri).
• Vücudun bir tarafında güçsüzlük veya felç.
• Görme, işitme ve dokunma gibi duyuların kaybı.
• Ense sertliği.
• Bulantı ve kusma.
• Nöbetler.
• Bilincin kaybedilmesi veya bayılma.
• Koma.

Hemorajik İnmenin Uyarı İşaretleri Nelerdir?

Hemorajik inmeler çok farklı belirtilere neden olabilir. Kişinin kendisinde veya sevdiği birinde uyarı işaretlerini tanımak için İngilizce denge, gözler, yüz, kollar, konuşma ve zaman kelimerinin baş harflerinden oluşan BE FAST (Hızlı ol) kısaltması kullanılır:

• Denge: Ani denge kaybına dikkat edilmelidir.
• Gözler: Bir veya iki gözde ani görme kaybı veya görme değişiklikleri olup olmadığına dikkat edilmelidir.
• Yüz: Gülümsenmeli ve yüzün bir veya iki tarafında sarkma olup olmadığına bakılmalıdır.
• Kollar: Her iki kol kaldırılmalıdır. İnme geçiriliyorsa kollardan biri hareket etmeyebilir, aşağı sarkabilir veya çok güçsüz olabilir.
• Konuşma: Konuşma peltekleşebilir veya doğru kelimeleri seçmekte güçlük yaşanabilir.
• Zaman: Zaman kritik öneme sahiptir, hemen yardım çağrılmalıdır. Mümkünse belirtilerin ne zaman başladığını takip etmek için saate, telefona veya bir saate bakılmalıdır. Belirtilerin ne zaman başladığının doktora söylenmesi, hangi tedavilerin en uygun olduğunu belirlemesine yardımcı olabilir.

Geçici İskemik Atak Nedir?

Geçici iskemik atak (bazen “mini inme” olarak adlandırılır) inmeye benzer ancak etkileri geçicidir. Bunlar genellikle kişinin kısa süre içinde gerçek bir inme geçirme riskinin çok yüksek olduğuna dair uyarı işaretleridir. Geçici iskemik atak geçiren kişinin mümkün olan en kısa sürede acil tıbbi yardım alması gerekir.

Hemorajik İnmelerin Sebepleri Nelerdir?

Beyindeki kan damarlarına zarar veren veya bu damarların yırtılmasına neden olan herhangi bir durum hemorajik inmeye yol açabilir. Yüksek tansiyon (hipertansiyon) en yaygın nedendir. Bu durum özellikle kan basıncı (tansiyon) çok yüksekse veya uzun süre yüksek kalıyorsa geçerlidir.

Hemorajik inmeye neden olabilecek diğer durumlar şunlardır:

• Beyin anevrizmaları.
• Beyin tümörleri.
• Moyamoya hastalığı.
• Serebral amiloid anjiyopati.
• Kafa yaralanmaları.
• COVID-19.
• İnme sırasında veya sonrasında kanamaya neden olan iskemik inmeler.

Hemorajik İnme Türleri Nelerdir?

Hemorajik inme iki şekilde meydana gelebilir:

• Beynin içinde kanama (intraserebral hemoraji): Beynin içindeki bir kan damarı yırtıldığında, içeriden beyin dokusuna basınç uygular.
• Beyin ile dış örtüsü arasındaki boşluğa kanama (subaraknoid hemoraji): Beyin, araknoid membran adı verilen ince ve koruyucu bir tabakayla çevrilidir. Bu membran ile beyin arasındaki boşluk subaraknoid boşluktur. Araknoid membrandan geçen herhangi bir kan damarı yırtılırsa kanama subaraknoid boşluğu doldurabilir. Bu durum, kafatasının içinde basınç oluşmasına ve dışarıdan beyne baskı uygulanmasına neden olur.

Hemorajik İnmenin Risk Faktörleri Nelerdir?

Herkes hemorajik inme geçirebilir ancak aşağıdaki durumlarda risk daha yüksektir:

• 65 yaşından büyük olmak.
• Sigara içmek (veya diğer tütün ürünlerini kullanmak).
• Keyif verici veya reçetesiz ilaçlar kullanmak.

Dolaşım sistemini etkileyen bir sağlık sorunu varsa inme riski daha yüksek olabilir. Bunlar aşağıdakileri içerir:

• Yüksek tansiyon (hipertansiyon).
• Alkol kullanım bozukluğu.
• Yüksek kolesterol (hiperlipidemi).
• Migren tipi baş ağrıları (özellikle auralı migren).
• Diyabet.

Hemorajik İnme Nasıl Teşhis Edilir?

Doktor, nörolojik muayene ve aşağıdakiler dahil testlerle hemorajik inme tanısı koyar:

• Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması.
• Kan testleri.
• Elektrokardiyogram (EKG).
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR).

Hemorajik İnme İçin İki Temel Tedavi Nedir?

Hemorajik inmenin iki temel tedavisi ilaçlar ve cerrahidir.

Hemorajik İnme İlaçları Nelerdir?

Doktorlar hemorajik inmeleri tedavi etmek için birçok farklı ilaç kullanır.

Bu ilaçlar iki şekilde etki gösterir:

• Pıhtılaşmanın desteklenmesi: Birçok kişi kanın pıhtılaşmasının yalnızca kötü bir şey olduğunu düşünür (ve kan pıhtıları çok tehlikeli olabilir). Ancak pıhtılaşma, vücudun kanamayı durdurmak için kullandığı doğal yöntemdir. Doktorlar, beynin içindeki kanamayı durdurma kapasitesini artırmak için K vitamini tedavisi veya protrombin kompleks konsantresi gibi ilaçlar verebilir.
• Kan basıncının yönetilmesi: Kan basıncının güvenli bir düzeyde tutulması beyindeki kanamayı yavaşlatabilir. Ayrıca kanın güvenli bir şekilde pıhtılaşmasına ve hasarlı kan damarının pıhtıyla kapanmasına yardımcı olabilir. Doktor, kan basıncını güvenli bir aralıkta tutmak için intravenöz (damar yoluyla) kan basıncı ilacı başlatabilir.

Hemorajik İnme Ameliyatı Nasıldır?

İnme nedeniyle biriken kan, kanayan kan damarının çevresindeki beyin dokusuna çok fazla basınç uygular. İnme kafa içi basıncı artırıyorsa acil ameliyat gerekebilir. Cerrah, fazla kanı çıkarır ve beyindeki basınç birikimini azaltır.

İnme Rehabilitasyonu Nasıldır?

İnme rehabilitasyonu, hemorajik inmenin tedavisinin önemli bir parçasıdır. Beyinde ve vücutta meydana gelen değişikliklere uyum sağlamak için rehabilitasyon gerekir. Kaybedilen becerilerin yeniden kazanılması veya yeni ya da farklı engellilik durumlarına uyum sağlanması gerekebilir.

Aşağıdakilerin bir kombinasyonuna ihtiyaç duyulabilir:

• Konuşma terapisi: Dil ve konuşma becerilerini yeniden kazanmak veya geliştirmek için uygulanır. Konuşmaya, nefes almaya, yemek yemeye ve yutmaya yardımcı olan kasların kontrol edilmesine yardımcı olabilir.
• Fizik tedavi: Kasları güçlendirmeye, dengeyi geliştirmeye ve kolların ve bacakların kullanımını yeniden kazanmaya yardımcı olur.
• Ergoterapi: Özellikle hassas vücut hareketleri gerektiren ev işleri veya aktiviteler olmak üzere günlük görevlerin güvenli bir şekilde yerine getirilmesine yardımcı olur.
• Bilişsel terapi: Hafızanın, konsantrasyonun ve diğer zihinsel becerilerin geliştirilmesine yardımcı olur.

Hemorajik İnme Sonrasında Yaşam Beklentisi Nedir?

Uzmanların hemorajik inmelerde yaşam beklentisini veya hayatta kalma oranını tahmin etmesi zordur. Bunun nedeni, herkesin vücudunun ve sağlık durumunun kendine özgü olmasıdır.

İnmeler ölümcül olabilir ve kalıcı engelliliklere neden olabilir. Ancak herkes için doğru olan tek bir standart iyileşme süreci veya seyir yoktur.

Hemorajik inmelerin ölümcül olma olasılığı iskemik inmelere göre daha yüksektir. Ancak bu, bir kişinin mutlaka başka bir kişiden daha kötü bir sonuç yaşayacağı anlamına gelmez.

Her kişinin vücudu inmeye farklı şekilde yanıt verir. İnme sonrasında nelerin beklenebileceği, aşağıdakiler dahil birkaç faktöre bağlıdır:

• Beynin hangi bölgelerinin etkilendiği.
• Ne kadar hızlı tedavi edildiği.
• Genel sağlık durumu.

Doktor, nelerin beklenebileceğini açıklayacaktır. Kişinin kendine özgü sağlık durumuna ve koşullarına uygun iyileşme hedefleri ve beklentileri belirlemesine yardımcı olacaktır.

Hemorajik İnme Nasıl Önlenebilir?

Sağlıklı bir kan basıncı düzeyini korumak, hemorajik inmeyi önlemenin en önemli yoludur. Yüksek tansiyon varsa doktor bunun kontrol altında tutulmasına yardımcı olabilir. Kan basıncını güvenli bir aralıkta tutabilecek ilaçlar ve günlük yaşamda yapılabilecek değişiklikler önerecektir.

Hemorajik inme geçirme riskini azaltmak için yapılabilecek diğer şeyler şunlardır:

• Mevcut diğer sağlık sorunlarını yönetmek.
• Bol miktarda sağlıklı gıda tüketmek ve sağlıklı olan kiloyu korumak.
• Yeterli düzeyde fiziksel aktivite yapmak.
• Her yıl (veya doktorun önerdiği sıklıkta) kontrol için doktora gitmek.
• Sigarayı bırakmak.

Hemorajik İnme Sonrasında Kişi Kendine Nasıl Bakmalıdır?

İnme sonrasında iyileşmek ve rehabilitasyon sürecinden geçmek zorlayıcıdır. Kişi ve doktor tedavi planını kesinleştirdikten sonra, plana mümkün olduğunca yakından uyulmalıdır.

Genel olarak şunlar yapılmalıdır:

• İlaçları kullanmak: İlaçları doktorun önerdiği sıklıkta kullanmak, vücudun iyileşmesine yardımcı olacaktır. Kan basıncını yönetmek son derece önemlidir.
• Rehabilitasyon ve diğer terapi randevularına gitmek: Herhangi bir şey kişinin kendini güvensiz veya rahatsız hissetmesine neden oluyorsa terapistlere söylenmelidir. Rehabilitasyon zorlu bir süreçtir ancak kişinin sürekli ağrı veya rahatsızlık yaşaması gerekmez.
• Ruh sağlığını unutmamak: Depresyon ve anksiyete, inme sonrasında son derece yaygındır. Üzgün veya sıkıntılı hissetmek kişinin zayıf veya pes etmiş olduğu anlamına gelmez. Duygusal sağlık, fiziksel vücudun durumu kadar önemli olabilir. İyileşme sürecinde herhangi bir şeyi anlamlandırmak veya işlemek için yardıma ihtiyaç duyulduğu hissediliyorsa doktorla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşulmalıdır.

Ne Zaman Acil Servise Başvurulmalıdır?

İnme belirtilerinin yeniden yaşandığı düşünülüyorsa 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır. Başka bir inmenin ölümcül olma veya ciddi komplikasyonlara neden olma riski daha da yüksektir. Yardım çağırmak için beklenmemelidir.

İnme geçirmiş kişilerde aşağıdakiler dahil potansiyel olarak ciddi diğer komplikasyonların riski artar:

• Pulmoner emboli.
• Kalp krizi.
• Derin ven trombozu.

Bu komplikasyonların herhangi bir belirtisinin yaşandığı düşünülüyorsa acil çağrı merkezi aranmalı veya acil servise gidilmelidir.

Doktora Hangi Sorular Sorulmalıdır?

Muayene sırasında doktora aşağıdaki soruları sormak faydalı olabilir:

• İlaçlar nasıl kullanılmalıdır?
• Ne kadar süreyle tedaviye ihtiyaç olacak?
• Günlük yaşamda hangi değişikliklerin yapılması gerekecek?
• Başka bir inmenin hangi belirti veya semptomlarına dikkat edilmeli?
• Ne zaman kontrol için başvurulmalı?

Hemorajik inmeler yaşam üzerinde büyük bir etkiye sahip olabilir. Beyni kalıcı olarak etkileyebilecek herhangi bir durum korkutucu olabilir. İnme belirtileri yaşandığı düşünülüyorsa hemen yardım alınmalıdır. Doktor ne kadar hızlı tanı koyar ve tedavi ederse, sonuç da o kadar iyi olur.

Kişi güvenli ve stabil hale geldikten sonra rehabilitasyona başlayacaktır. Bu zorlu bir süreçtir ancak buna değer. Nasıl hissedildiği göz ardı edilmemeli ve hissedilen duygular doktorlar ve terapistlerle paylaşılmalıdır. İyileşme küçük adımlarla gerçekleşebilir ancak elde edilen tüm başarılara gereken değer verilmelidir.