Hantavirüs Pulmoner Sendromu Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Hantavirüs Pulmoner Sendromu Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Hantavirüs pulmoner sendromu, enfekte fareler ve sıçanlar yoluyla yayılan viral bir hastalıktır. Organlara zarar verebilir ve ölümcül olabilir. Erken dönem belirtileri gribe benzer. Yayıldıkça hızlı kalp atımına ve solunum güçlüğüne neden olabilir. Genellikle yoğun bakım ünitesinde tedavi gerektirir.

Hantavirüs Pulmoner Sendromu Nedir?

Hantavirüs pulmoner sendromu (HPS), kişilerin enfekte fare ya da sıçanların tükürüğü, idrarı ya da dışkısına maruz kaldıktan sonra kaptığı viral bir hastalıktır. Başlangıçta grip benzeri belirtilere neden olur ancak hızla kötüleşebilir. Yayıldıkça ve vücudun diğer bölgelerini etkiledikçe ciddi hastalığa ve hatta ölüme neden olabilir.

Hantavirüs pulmoner sendromu olguları dünyanın her yerinde görülür ancak genel olarak nadirdir. Türkiye’de insanlarda görülen ilk hantavirüs salgını ise Şubat 2009’da Zonguldak ve Bartın’da meydana gelmiştir. Türkiye’de hantavirüs seropozitifliği saptanan ilk klinik hasta örnekleri Zonguldak’tan gönderilen örneklerde belirlenmiştir. Zonguldak-Bartın salgınında Zonguldak’ta 18 olgu ve 4 ölüm, Bartın’da ise 15 olgu ve 2 ölüm bildirilmiştir.

Kemirgen yuvalarının ya da dışkısının yakınında bulunduktan sonra grip benzeri belirtiler varsa hemen yardım almak önemlidir. Yoğun bakım ünitesinde tedavi gerekebilir. Doktorlar oksijen tedavisi ve damar içi sıvılar verebilir. Ayrıca kalbin, akciğerlerin ve böbreklerin ne kadar iyi çalıştığı da izlenecektir.

Hantavirüs Pulmoner Sendromunun Belirtileri Nelerdir?

Hantavirüs pulmoner sendromu belirtileri genellikle enfeksiyondan birkaç hafta sonra başlar.

Bu evrede belirtiler şunları içerebilir:

• 38 santigrat derecenin üzerinde ateş.
• Titreme.
• Çok yorgun hissetme.
• Özellikle uyluklar, kalçalar ve sırt çevresinde kas ağrıları.
• Ağrı, bulantı, kusma ve ishal dahil karın sorunları.
• Cilt döküntüsü.
• Baş ağrısı.
• Baş dönmesi.

Hantavirüs pulmoner sendromu kötüleştikçe akciğerlerin sıvıyla dolmasına (pulmoner ödem) ve iç kanamaya neden olabilir.

Böyle bir durumda aşağıdaki belirtiler gelişebilir:

• Kuru öksürük.
• Solunum güçlüğü.
• Hızlı kalp atımı.
• Göğüste sıkışma.

Hantavirüs Pulmoner Sendromunun Nedenleri Nelerdir?

Hantavirüs pulmoner sendromuna hantavirüsler neden olur. Hantavirüslerin yayılmasının en yaygın yolu, kontamine kemirgen tükürüğü, idrarı ya da dışkı damlacıklarını içeren havanın solunmasıdır. Hantavirüsler ayrıca şu yollarla da yayılabilir:

• Enfekte bir kemirgenin ısırığı ya da tırmalaması.
• Kontamine yiyecek tüketimi.
• Kontamine bir yüzeye dokunduktan sonra gözlere, burna ya da ağza dokunma.

Hantavirüs pulmoner sendromu çok nadir olarak insandan insana yayılır. Uzmanlar, hantavirüs yoluyla insandan insana bulaşmayı yalnızca Arjantin ve Şili'de gözlemlemiştir.

Bulaşmadan Sonra Belirtilerin Ortaya Çıkması Ne Kadar Sürer?

Belirtiler genellikle virüs vücuda girdikten yaklaşık bir hafta sonra başlar ancak sekiz haftaya kadar sürebilir.

Hantavirüs Pulmoner Sendromunun Risk Faktörleri Nelerdir?

Yabani kemirgenlerin etrafında zaman geçirilirse hastalığa yakalanma olasılığı daha yüksektir. Fareler ve sıçanlar, az sayıda bina ya da insan bulunan çimenli ya da ormanlık alanlar gibi kırsal ortamları tercih ederler. Ayrıca şu gibi yerlerde de yuva yapabilir ya da yiyecek arayabilirler:

• Ahırlar ya da tahıl siloları.
• Kulübeler.
• Barakalar.
• Bodrumlar ya da çatı araları.

Hantavirüs Pulmoner Sendromunun Komplikasyonları Nelerdir?

Bir hantavirüs vücuda girdiğinde çoğalır ve yayılır.

Akciğerleri etkilerse, kan damarlarının zayıflamasına ve sızdırmasına neden olur. Akciğerlerdeki hava kesecikleri (alveoller) kanla dolabilir ve bu da nefes almayı zorlaştırır.

Ayrıca kalp kasına ve kan damarlarına da zarar verebilir. Zayıf ve sızdıran kan damarları, kalbin vücudun her yerine kan ve besin gönderebilme yeteneğini etkiler. Bu durum vücudun kardiyojenik şoka girmesine neden olabilir. Kardiyojenik şok hızla organ yetmezliğine ve ölüme yol açabilir.

Hantavirüs Pulmoner Sendromu Nasıl Teşhis Edilir?

Doktor sağlık öyküsünü gözden geçirecek, belirtiler hakkında sorular soracak ve fiziki muayene yapacaktır.

Doktor hantavirüs pulmoner sendromundan şüphelenirse şu gibi sorular sorabilir:

• Son zamanlarda yabani kemirgenlerle herhangi bir temas oldu mu?
• Ormanlık alanlarda yaşanıyor mu ya da bu alanlarda çok zaman geçiriliyor mu?
• Evin ya da iş yerinin çevresinde kemirgen varlığına ilişkin belirtiler fark edildi mi?

Doktor hantavirüs pulmoner sendromu tanısını bir kan testiyle koyacaktır. Örnek analiz için laboratuvara gönderilecek ve hantavirüs antikorları araştırılacaktır.

Ayrıca şu gibi başka bulgulara da bakılabilir:

• Normalden büyük beyaz kan hücreleri.
• Düşük trombosit sayısı.
• Düşük oksijen düzeyleri.

Hantavirüs Pulmoner Sendromu Nasıl Tedavi Edilir?

Hantavirüs pulmoner sendromu tedavi edilebilir ancak çoğu zaman yoğun bakım ünitesinde destekleyici tedaviler gerektirir. Bu tedaviler aşağıdakileri içerebilir:

• Vücuda daha fazla oksijen vermek için oksijen tedavisi.
• Solunuma yardımcı olmak için mekanik ventilasyon.
• Kaybedilen sıvıların yerine konması için damar içi sıvılar.
• Tansiyonu yükseltmek için vazopresörler.
• Virüsü tedavi etmek ve yayılmasını önlemek için antiviral ilaçlar.
• Böbrekler çalışmıyorsa kanı süzmek için diyaliz.
• Kandan karbondioksiti uzaklaştırmak ve oksijen eklemek için ECMO.

Hantavirüs Pulmoner Sendromunun İyileşme Süresi Ne Kadardır?

Hızlı tanı ve tedavi ile tedavi başladıktan birkaç hafta sonra tam iyileşme görülmelidir.

Hafif olgularda, bolca dinlenmek ve çok sıvı tüketmek iyileşmenin hızlanmasına yardımcı olabilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Yabani kemirgenlerle temastan sonra hantavirüs pulmoner sendromu belirtileri gelişirse, mümkün olan en kısa sürede tedavi almak önemlidir. Hantavirüs pulmoner sendromu hızla kötüleşebilir. Belirtiler kötüleşirse ve hızlanmış kalp atımı ile solunum güçlüğü varsa 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı ya da en yakın acil servise gidilmelidir.

Hantavirüs Pulmoner Sendromu Varsa Neler Beklenmelidir?

Hantavirüs pulmoner sendromu, bu hastalığa yakalanan her 10 kişiden yaklaşık 4’ünde ölümcüldür. Tedavi olmadan, ölümlerin çoğu hastalık kalbi ya da akciğerleri etkiledikten sonraki 24 ila 48 saat içinde gerçekleşir.

Başarılı tedavi ile çoğu kişi kalıcı bir etki olmaksızın tamamen iyileşir.

Yabani kemirgenler kişiyi çok hasta edebilecek hastalıklar taşıyabilir. Hantavirüs pulmoner sendromu, grip gibi daha yaygın hastalıklarla birçok belirtiyi paylaşır. Ancak kemirgen dışkısı ya da yuvalarının yakınında bulunulduktan sonra grip benzeri belirtiler gelişirse, hemen yardım alınmalıdır. Doktorlara kemirgenlerle ilk ne zaman temas edildiği ve nerede bulunulduğu anlatılmalıdır. Tanı ve tedavi ne kadar hızlı alınırsa, tam iyileşme olasılığı o kadar artar.