Alkol Kullanım Bozukluğu (Alkol Bağımlılığı) Nedir? Alkolizm Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Alkol kullanım bozukluğu ya da alkol bağımlılığı (bazen alkolizm olarak da adlandırılır) tıbbi bir durumdur. Alkol kullanmak çeşitli sorunlara, duygusal sıkıntıya veya fiziksel zarara neden olsa bile çok fazla veya sık alkol içmeyi içerir. İlaçlar, davranışsal terapi ve desteğin bir kombinasyonu bu durumdan muzdarip kişinin iyileşmesine yardımcı olabilir.
Alkol Kullanım Bozukluğu Nedir?
Alkol kullanım bozukluğu, sık veya çok fazla alkol kullanımını içeren tıbbi bir durumdur. Alkol kullanım bozukluğu olan kişiler, bu durum kendilerine veya başkalarına sorun, duygusal sıkıntı veya fiziksel zarar verdiğinde bile içmeyi bırakamazlar.
Alkol Kullanım Bozukluğu Bir Hastalık mıdır?
Alkol kullanım bozukluğu tıbbi bir durumdur. Beyin fonksiyonlarının bir hastalığıdır ve kontrol altına alınması için tıbbi ve psikolojik tedaviler gerektirir. Alkol kullanım bozukluğu hafif, orta veya şiddetli olabilir. Hızlı veya uzun bir süre içinde gelişebilir. Alkol kullanım bozukluğu, alkol bağımlılığı, alkolizm veya alkol kötüye kullanımı olarak da adlandırılır.
Alkol Kullanım Bozukluğu Ne Kadar Yaygındır?
12 yaş ve üzeri yaklaşık 14,5 milyon Amerikalı alkol kullanım bozukluğuna sahiptir.
Çok Fazla Alkol Tüketmek Kişiyi Nasıl Etkileyebilir?
Çok fazla alkol içmek sağlığa zarar verebilir. Bu zararlar şunlarla ilişkilidir:
- Bunama dahil beyin hasarı.
- Umutsuzluk, depresyon ve intihar.
- Göğüs, karaciğer, kolon ve ağız kanserleri.
- Fetal alkol sendromu (doğumdan önce alkole maruz kalınırsa).
- Kazalar (düşme veya yanık gibi) ve yaralanmalar (kırıklar veya boğulma gibi).
- Siroz, hepatit ve karaciğer yağlanması gibi karaciğer sorunları.
- Bayılmalar, saldırılar, alkollü araç kullanma ve hatta cinayet.
Sık veya çok fazla içki içmek, aşağıdakilerle ilgili sorunlar gibi kişisel sorunlara da yol açabilir:
- Para ile ilgili konularda.
- Kişisel ilişkilerde.
- İş hayatında.
Alkol Kullanım Bozukluğuna Ne Sebep Olur?
Bilim insanları alkol kullanım bozukluğuna neyin sebep olduğunu anlamaya çalışmaktadır.
Bu durum, aşağıdakilerden bir veya daha fazlasının bir kombinasyonu gibi görünmektedir:
- Genetik.
- Erken çocukluk dönemi olayları.
- Duygusal acıyı dindirme girişimleri.
Aşağıdaki durumlarda insanların alkol kullanım bozukluğu geliştirme olasılığı daha yüksektir:
- Alkolü sık sık, yüksek miktarlarda tüketen veya yaşamın erken dönemlerinde alkole başlayanlar.
- Fiziksel veya cinsel istismar gibi bir travma yaşamış olanlar.
- Ailede alkol kullanım bozukluğu öyküsü olanlar.
- Yas, anksiyete, depresyon, yeme bozuklukları ve travma sonrası stres bozukluğu gibi ruh sağlığı sorunlarına sahip olanlar.
- Kilo sorunları nedeniyle mide bypass ameliyatı (Roux-en-y) geçirmiş olanlar.
Alkol Kullanım Bozukluğunun Belirtileri Nelerdir?
Alkol kullanım bozukluğu belirtileri şunları içerir:
- Olanları hatırlamamak.
- Kendine veya başkalarına sıkıntı veya zarar verdiğini bile bile içmeye devam etmek.
- Planlananda daha fazla veya daha uzun süre içmek.
- İçilmediği zamanlarda sinirli veya huysuz hissetmek.
- Sık sık akşamdan kalma olmak.
- İçki içerken tehlikeli durumlara girmek (örneğin, araba kullanmak, güvenli olmayan cinsel ilişkiye girmek veya düşmek).
- İçki içebilmek için çeşitli aktivitelerden vazgeçmek.
- Alkol almak için istek duymak.
- İçki yüzünden iş, okul, ilişkiler veya yasalarla ilgili tekrarlanan sorunlar yaşamak.
- Aynı etkiyi elde etmek için giderek daha fazla içmeye ihtiyaç duymak.
- İçmeye başladıktan sonra bırakamamak.
- İçmek veya içtikten sonra normal dönmek için çok zaman harcamak.
- İçkiyi azaltmak istemek ama yapamamak.
- Alkolü takıntı haline getirmek.
Alkol kullanım bozukluğu olan bir kişi, içmeyi azalttığında veya bıraktığında yoksunluk belirtileri de yaşayabilir. Bunlar örneğin şöyledir:
- Anksiyete.
- Depresyon.
- Sinirlilik.
- Mide bulantısı, kuru balgam.
- Kalp çarpıntısı.
- Huzursuzluk.
- Titreme.
- Terleme.
- Uyku problemi.
- Nöbetler.
- Olmayan şeyleri görmek (halüsinasyonlar).
- Deliryum tremens
- Koma ve ölüm.
Alkol Kullanım Bozukluğunun Aşamaları Nelerdir?
Bağımlılığa dönüşen alkol kullanımı aşamalı olarak gelişir.
- Risk altında olma aşaması: Bu, sosyal olarak, stresi azaltmak ya da kendini daha iyi hissetmek için içilen zamandır. Alkol için bir tolerans geliştirmeye başlanabilir.
- Erken alkol kullanım bozukluğu: Bu aşamada, bayılmalara, yalnız veya gizli içmeye ve alkol hakkında çok düşünmeye başlanmıştır.
- Orta evre alkol kullanım bozukluğu: Alkol kullanımı artık kontrolden çıkmıştır ve günlük yaşamda (iş, aile, mali, fiziksel ve zihinsel sağlık) sorunlara neden olur. Laboratuvar testleri ve taramalarda organ hasarı görülebilir.
- Son evre alkol kullanım bozukluğu: Yemek, sağlık ve mutluluğu dışlayacak şekilde içki içmek artık hayatın ana odak noktasıdır. Umutsuzluk, organ hasarı komplikasyonları ve ölüm artık çok yakındır.
Alkol Kullanım Bozukluğu Nasıl Teşhis Edilir?
Alkol kullanım bozukluğu için tek bir laboratuvar testi yoktur. Teşhis, doktorla yapılan görüşmeye dayanır. Teşhis, içki içmek kişinin hayatına müdahale ettiğinde veya sağlığını etkilediğinde konur.
Alkol Kullanım Bozukluğu Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi aşağıdakilerin bir kombinasyonunu içerebilir:
- Davranışsal terapiler: Psikolog veya ruh sağlığı danışmanı gibi bir sağlık hizmeti sağlayıcısıyla danışmanlık veya konuşma terapisi, kişiye davranışını değiştirmenin yollarını öğretebilir. Motivasyonel görüşme, bilişsel-davranışçı terapi, durumsallık yaklaşımı ve 12-adım kolaylaştırma terapisi en yaygın kullanılan tekniklerdir.
- İlaçlar: ABD Gıda ve İlaç Dairesi alkol kullanım bozukluğunun tedavisi için naltrekson ve akamprosatı onaylamıştır. Topiramat ve gabapentin de bazı kişilerde istekleri azaltabilir. Daha eski bir ilaç olan disülfiram artık sadece nadiren kullanılmaktadır. Bu ilaçların alkolle ilgili arka plandaki saplantılı düşünceleri azaltmaya yardımcı olduğu görülmektedir.
- Destek grupları: Alkol kullanım bozukluğu olan diğer kişilerle yapılan grup toplantıları ayık kalmaya yardımcı olabilir.
Tedavi ortamı iyileşme aşamasına ve hastalığın ciddiyetine bağlı olacaktır. Yatılı tıbbi (hastane), yatılı rehabilitasyon (rehabilitasyon), ayakta yoğun terapi veya ayakta bakım tedavisine ihtiyaç duyulabilir.
Alkol Kullanım Bozukluğu Nasıl Önlenebilir?
Alkol kullanım bozukluğunu önlemek için yüksek riskli alkol alımından kaçınılmalıdır. Bu kullanım şekli erkek ve kadınlar için şöyledir:
- Kadınlar için: Bir günde 4 kadeh veya daha fazla ya da haftada 8 kadeh veya daha fazla içki içilmemelidir.
- Erkekler için: Bir günde 5 kadeh veya daha fazla ya da haftada 15 kadeh veya daha fazla içki içilmemelidir.
Bundan daha fazla alkol alınıyorsa, alkolü azaltmak veya bırakmak düşünülmelidir. Kanıtlanmış stratejiler hakkında bir doktorla konuşulmalıdır.
Alkol Kullanım Bozukluğu Olan Kişiler İçin Seyir Nasıldır?
Alkol bağımlılığının seyri birçok faktöre bağlıdır. Daha hafif vakalar sadece bir süreliğine sorunlu olabilir. Ağır vakalar genellikle yaşam boyu mücadele gerektirir. Bir sorun olabileceği ne kadar erken fark edilir ve bir sağlık uzmanıyla konuşulursa, iyileşme şansı da o kadar artar. Alkol kullanım bozukluğunda durum ne kadar umutsuz görünürse görünsün, tedavi insanlara yardımcı olabilir. Alkolle ilgili bir sorunu olabileceğini düşünenler mutlaka bir sağlık uzmanıyla iletişime geçmelidir. Bu, kişinin durumla başa çıkması için doktorun bir tedavi planı oluşturmasına, ilaç yazmasına ve kişiyi destek programlarına yönlendirmesine yardımcı olabilir.