U našem članku „Šta je virus Zapadnog Nila? Koji su simptomi? Kako se leči?“ detaljnije ćemo govoriti o ovoj temi. Virus Zapadnog Nila prenosi se ubodom komarca. Većina zaraženih osoba nema nikakve simptome. Otprilike jedna od pet zaraženih osoba ima povišenu temperaturu, osip i bolove u mišićima. Retko virus može izazvati ozbiljnu upalu mozga (encefalitis) ili moždanih ovojnica (meningitis).
Šta je virus Zapadnog Nila?
Virus Zapadnog Nila prenosi se ubodom komarca. Većina zaraženih osoba nema nikakve simptome. Međutim, otprilike jedna od pet zaraženih osoba ima povišenu temperaturu, glavobolju, bolove u telu i druge simptome slične gripi. Ovo stanje se ponekad naziva i groznica Zapadnog Nila. Retko virus može izazvati ozbiljnu upalu mozga (encefalitis) ili moždanih ovojnica (meningitis).
Virus je dobio ime po regiji Zapadni Nil u Ugandi, gdje je prvi put otkriven.
Koliko je čest virus Zapadnog Nila?
Virus Zapadnog Nila prisutan je u mnogim delovima sveta, uključujući Severnu Ameriku, Evropu, Afriku, Bliski istok, Australiju i Aziju. Od 1999. godine, kada su u toj zemlji otkriveni prvi slučajevi, u SAD-u je prijavljeno više od 51.000 slučajeva sa simptomima. Slučajevi zaraze virusom Zapadnog Nila zabilježeni su i u našoj zemlji od 2010. godine.
Koji su simptomi virusa Zapadnog Nila?
Simptomi virusa Zapadnog Nila uključuju:
- Povišenu telesnu temperaturu.
- Glavobolju.
- Bolove u mišićima.
- Mučninu i povraćanje.
- Proljev.
- Osip (obično se nalazi na području prsa i leđa).
- Uvećane limfne čvorove.
- Upalu grla.
- Bol iza očiju.
Koji su simptomi encefalitisa i meningitisa uzrokovanih virusom Zapadnog Nila?
Simptomi težih oblika infekcije virusom Zapadnog Nila uključuju:
- Jaku glavobolju.
- Visoku temperaturu (iznad 39,5 stepeni Celzijusa).
- Ukočenost vrata. Osoba možda neće moći približiti bradu prsima.
- Konfuziju (zbunjenost).
- Slabost mišića.
- Nekontrolisane pokrete mišića (drhtanje ili trzaje).
- Napade (konvulzije).
- Paralizu.
- Komu.
Koji su uzročnici virusa Zapadnog Nila?
Virus Zapadnog Nila je arbovirus, što znači da se prenosi putem člankonožaca (široka grupa koja uključuje i insekte). Riječ je o RNK virusu koji pripada rodu *Flavivirus*. Srodni virusi uzrokuju denga groznicu, žutu groznicu i Zika bolest.
Kako se prenosi virus Zapadnog Nila?
Virus Zapadnog Nila prenose zaraženi komarci. Komarci obično preuzimaju virus ujedanjem zaražene ptice (ne postoje dokazi da se ljudi mogu zaraziti direktno od ptica). Virus se razmnožava u telu komarca i prenosi se na čoveka (ili drugu životinju) prilikom ujeda. Period inkubacije (vreme od ujeda do pojave simptoma) obično traje od dva do šest dana (mada se može produžiti i do 14 dana).
U veoma malom broju slučajeva, virus Zapadnog Nila se prenosio na sledeće načine:
- Sa trudnice na fetus.
- Putem majčinog mleka.
- Putem transfuzije krvi.
- Putem transplantacije organa.
Da li je virus Zapadnog Nila zarazan?
Virus Zapadnog Nila nije zarazan. Ne možete se zaraziti ovim virusom od druge osobe koja ga nosi.
Koji su faktori rizika za virus Zapadnog Nila?
Komarci mogu ubosti bilo koga, ali su neke osobe pod većim rizikom od razvoja teškog oblika bolesti ako se zaraze virusom Zapadnog Nila.
Rizik može biti veći kod osoba:
- Starijih od 60 godina.
- Kojima je presađen organ.
- Koje imaju rak.
- Koje imaju dijabetes.
- Koje imaju visok krvni pritisak.
- Koje imaju bolest bubrega.
Koje su komplikacije infekcije virusom Zapadnog Nila?
Teži simptomi javljaju se kod manje od 1% osoba zaraženih virusom Zapadnog Nila (otprilike kod jedne od 150 osoba). Najčešća komplikacija je upala dela nervnog sistema (mozga i kičmene moždine), uključujući encefalitis i meningitis.
Dugoročne posljedice teške infekcije virusom Zapadnog Nila mogu uključivati:
- Gubitak pamćenja.
- Gubitak sluha.
- Poteškoće pri hodanju ili nepravilnosti u hodu.
- Slabost mišića.
- Neuobičajene reflekse.
- Depresiju.
Kako se dijagnosticira virus Zapadnog Nila?
Lekar može uraditi analizu krvi ili likvora, tečnosti koja se nalazi oko mozga i kičmene moždine. Tako proverava ima li antitela ili drugih znakova infekcije virusom Zapadnog Nila. Ovi testovi se obično rade samo ako je osoba teško bolesna. Ako osoba ima simptome upale mozga, lekar će tražiti snimanje mozga CT-om ili magnetnom rezonancom (MRI).
Kako se leči virus Zapadnog Nila?
Ne postoje antivirusni lekovi za lečenje virusa Zapadnog Nila. Blagi simptomi se mogu tretirati kod kuće lekovima koji se izdaju bez recepta, a koriste se za običnu prehladu ili gripu.
Ako su prisutni teški neurološki simptomi, lekari prate stanje pacijenta u bolnici.
Za ublažavanje simptoma ili smanjenje otoka mozga mogu se koristiti:
- Lekovi protiv napada, ako se napadi pojave.
- Dodatni kisik ili aparat koji pomaže pri disanju.
- Infuzija za održavanje ravnoteže tečnosti u telu.
- Kortikosteroidi, lekovi koji smanjuju upalu.
- Hranjenje kroz sondu, ako osoba ne može sama jesti.
Da li je moguć potpuni oporavak od virusa Zapadnog Nila?
Kod većine ljudi, imuni sistem na kraju savlada virus Zapadnog Nila. Simptomi slični gripi obično prolaze sami od sebe. Međutim, ako je imuni sistem oslabljen, eliminacija virusne infekcije može biti otežana. Oštećenja nervnog sistema uzrokovana teškim oblicima infekcije virusom Zapadnog Nila mogu potrajati čak i nakon što se virus eliminiše.
Koliko dugo traje infekcija virusom Zapadnog Nila?
Blagi simptomi virusa Zapadnog Nila obično potpuno nestaju u roku od nekoliko sedmica. Ponekad umor i slabost mišića mogu potrajati mesecima. Nakon infekcije nervnog sistema mogu se javiti dugotrajni ili trajni gubitak pamćenja, gubitak sluha, poteškoće s ravnotežom ili hodanjem, te druga neurološka stanja.
Da li je virus Zapadnog Nila smrtonosan?
Virus Zapadnog Nila je smrtonosan kod otprilike jedne od 10 osoba koje razviju infekciju nervnog sistema (odnosno kod otprilike jedne od 1.500 osoba koje se zaraze ovim virusom).
Može li se sprečiti zaraza virusom Zapadnog Nila?
Ne postoji vakcina protiv virusa Zapadnog Nila. Najbolji način da smanjite rizik od zaraze je da se zaštitite od uboda komaraca.
Možete se zaštititi na sledeće načine:
- Izbegavajte izlazak kada su komarci najaktivniji: U to vreme ostanite u zatvorenom prostoru, posebno rano ujutro i oko zalaska sunca.
- Koristite sredstva za zaštitu od insekata: Prije izlaska poprskajte otkrivene delove kože ili odeću sredstvom koje odbija insekte.
- Pokrijte kožu: Kada ste vani, nosite laganu odeću koja pokriva veći dio tela, poput dugih hlača ili košulja dugih rukava.
- Uklanjajte vodu koja se nakuplja: Redovno uklanjajte vodu iz lokvi, začepljenih oluka i drugih mesta gdje se voda zadržava. Čistite ta mesta jer se u takvoj vodi komarci mogu razmnožavati.
- Sprečite ulazak komaraca u kuću: Vrata i prozore držite zatvorene ili na njih postavite mreže protiv komaraca.
- Zaštitite se na putovanju ili kada spavate na otvorenom: Kad god je moguće, spavajte sa zatvorenim prozorima ili koristite mrežu protiv komaraca kako vas ne bi uboli tokom noći.
Kada se treba javiti lekaru?
Ako mislite da ste zaraženi virusom Zapadnog Nila, javite se lekaru.
Lekar vam može reći:
- Da li se trebate testirati.
- Na koje znakove ozbiljne bolesti trebate obratiti pažnju.
- Kako da se brinete o sebi kod kuće.
- Kada da mu se ponovo javite.
Kada treba potražiti hitnu pomoć?
Javite se u hitnu službu ako imate ozbiljne simptome, kao što su:
- Jaka glavobolja.
- Visoka temperatura.
- Ukočen vrat.
- Zbunjenost.
- Slabost mišića ili drhtanje.
- Napadi.
Koja pitanja možete postaviti lekaru?
Lekaru možete postaviti sledeća pitanja:
- Kada mogu očekivati da ću se osećati bolje?
- Kako mogu ublažiti simptome kod kuće?
- Na koje ozbiljne simptome trebam obratiti pažnju?
- Kada da vam se ponovo javim?
Komarci su najčešće samo dosadni i smetaju nam. Ipak, ponekad prenose viruse od kojih se možemo razboleti. Srećom, 80% osoba zaraženih virusom Zapadnog Nila nema nikakve simptome. Kod većine ljudi je i rizik od ozbiljne bolesti veoma mali.
Ako ćete boraviti na mestu gdje može biti komaraca, možete poduzeti mere da se zaštitite od njihovih uboda. Ako nakon uboda komarca dobijete simptome zaraze virusom Zapadnog Nila, javite se lekaru. Lekar vam može objasniti na koje ozbiljne simptome trebate obratiti pažnju i odgovoriti na vaša pitanja.