Iako hirurško liječenje bolesti kičme, koje mogu znatno pogoršati kvalitet života, najčešće predstavlja posljednju opciju liječenja, u nekim situacijama to postaje jedino moguće rješenje. Među različitim vrstama operativnih zahvata, endoskopska hirurgija kičme često se smatra najpogodnijim izborom. Ova metoda, poznata i kao minimalno invazivna hirurgija, obuhvata niz pitanja kao što su: "Šta je endoskopska hirurgija kičme?", "U kojim slučajevima se koristi endoskopska hirurgija kičme?", "Ko može da se podvrgne endoskopskoj hirurgiji kičme?", "Kakav je proces endoskopske hirurgije kičme?", "Koje su prednosti endoskopske hirurgije kičme?", "Po čemu se endoskopska hirurgija kičme razlikuje od drugih tretmana?", "Kako se odvija proces rehabilitacije i oporavka nakon endoskopske hirurgije kičme?", "Da li je endoskopska hirurgija kičme sigurna?", "Koji su rizici endoskopske hirurgije kičme?" i "Kolika je stopa uspjeha endoskopske hirurgije kičme?". U nastavku ćemo se osvrnuti na ta pitanja i dati odgovore.
Šta je endoskopska (zatvorena) hirurgija kičme?
Unilateralna biportalna endoskopija (UBE) je artroskopski pristup kičmi. Ovom metodom se sve procedure koje se inače izvode u otvorenoj hirurgiji uz pomoć mikroskopa mogu uraditi kroz samo dva mala reza od oko 1 cm. UBE tehnika omogućava znatno manje invazivan hirurški pristup zahvaljujući savremenim sistemima za snimanje koji daju uvećanje tkiva do 30 puta. Endoskopske operacije kičme djeluju isključivo na zahvaćeno područje, čime se u najvećoj mjeri čuva okolno tkivo, mišići i koža od oštećen.
U kojim slučajevima se koristi endoskopska (zatvorena) hirurgija kičme?
- Lumbalne, torakalne i cervikalne hernije diska
- Pomjeranje pršljenova
- Određeni tumori (tumori koji metastaziraju u kičmu)
- Frakture
- Suženje kičmenog kanala u lumbalnom, vratnom i grudnom dijelu kičme
- Određene operacije skolioze (UBE se koristi kod kongenitalne dječje skolioze.)
- Skolioza lumbalne regije
- Reviziona hirurgija kičme, odnosno ponovni operativni zahvati nakon prethodnih operacija, npr. kod povratka diskus hernije poslije ranije otvorene operacije
Ko je kandidat za endoskopsku (minimalno invazivnu) hirurgiju kičme?
Endoskopska (minimalno invazivna) hirurgija kičme može se primijeniti na sve bolesti kičme osim velikih preloma i teške kifoze (grbavosti). Ovo je vrlo često preferirana metoda, posebno za herniju lumbalnog diska, herniju torakalnog diska, herniju cervikalnog diska i spinalnu stenozu u vratu, leđima i lumbalnoj kičmi.
Kako se izvodi endoskopska (minimalno invazivna) operacija kičme?
Prije endoskopske (minimalno invazivne) operacije kičme, pacijent može primiti opću anesteziju, lokalnu anesteziju ili spinalnu anesteziju.
Koje su prednosti endoskopske (zatvorene) hirurgije kičme?
- Uspješnost hirurških metoda u velikoj mjeri zavisi od toga koliko je tokom zahvata očuvano okolno tkivo. Endoskopske operacije se izvode kroz male rezove uz uvećanu i preciznu vizualizaciju struktura, što omogućava precizniji rad. Posebno kod hernija smještenih u području foramena, kroz koji živac izlazi iz kičmenog kanala, ovakav pristup dovodi do minimalnog oštećenja anatomskih struktura. Zbog toga je endoskopska (zatvorena) tehnika često prvi izbor za lječenje.
- Osim toga, endoskopske operacije kičme nude prednosti u liječenju bolesti grudnog dijela kičme, zbog toga što kod klasičnih metoda pacijent osjeća značajnu bol tokom reza na grudnom košu. Čak i kod manjih rezova, pacijent će i dalje osjećati bol bez obzira na veličinu reza. Međutim, kod endoskopske metode, na pacijentu se prave dva do četiri mala reza (ovisno o vrsti potrebne intervencije na grudnom košu) dok pacijent leži na boku. Hirurški zahvat se izvodi kroz kanale umetnute u tijelo kroz ove rezove, a pregled se vrši na ekranu.
Endoskopske operacije kičme povezane su s niskom stopom komplikacija. Iako je mogućnost ponovne pojave bolesti slična kao kod drugih hirurških metoda, eventualni naknadni zahvati obično nose manji rizik od komplikacija. Zbog toga se endoskopski pristup može uspješno i sigurno primijeniti čak i kod pacijenata kod kojih se tegobe ponovo jave nakon otvorene operacije ili mikrohirurškog zahvata.
Po čemu se endoskopska (zatvorena) hirurgija kičme razlikuje od drugih metoda liječenja?
I endoskopska hirurgija i tradicionalne operativne metode koriste savremenu medicinsku tehnologiju. Međutim, kod klasičnih zahvata često dolazi do većeg oštećenja okolnih zdravih tkiva, dok endoskopski pristup omogućava ciljanu intervenciju uz minimalno narušavanje okolnih struktura.
Rehabilitacija i oporavak nakon endoskopske (zatvorene) hirurgije kičme
Nakon svake operacije kičme potreban je određeni period oporavka i rehabilitacije. Međutim, zbog minimalnog oštećenja tkiva tokom endoskopskog zahvata, oporavak je obično brži, što pacijentima omogućava raniji povratak svakodnevnim obavezama i aktivnostima. Zbog toga dugotrajni i intenzivni rehabilitacijski programi često nisu potrebni.
Da li je endoskopska (minimalno invazivna) hirurgija kičme sigurna?
Endoskopska (minimalno invazivna) hirurgija kičme smatra se sigurnijom od drugih metoda iz sljedećih razloga:
- Pruža hirurgu jasniji i detaljniji prikaz operativnog područja.
- Ovom metodom nema krvarenja kod pacijenta.
- Prirodna tkiva se ovom metodom ne oštećuju.
- Budući da ova tehnika zahtijeva dugotrajnu obuku i iskustvo, rizik od neadekvatno izvedenog zahvata je manji.
Koji su rizici endoskopske (zatvorene) hirurgije kičme?
Kao i kod svih operativnih zahvata, i endoskopska hirurgija kičme sa sobom nosi određene rizike. Iako se komplikacije javljaju rijetko i njihova učestalost je relativno niska, važno je imati na umu da mogućnost njihovog nastanka ipak postoji. Mogući rizici uključuju:
- Oštećenje nerava
- Povredu kičmene moždine
- Infekciju
- Mišićne grčeve ili spazme
- Utrnulost ili trnjenje u rukama i nogama
- Pucanje ili oštećenje ovojnice kičmene moždine (dure)
Kolika je stopa uspjeha endoskopske (minimalno invazivne) hirurgije kičme?
Hirurgija diska ima stopu uspjeha od 92%, hirurgija stenoze (sužavanja kičmenog kanala) 98%, a endoskopska metoda stabilizacije (minimalno invazivna fiksacija vijcima) 96%.