U našem članku pod naslovom "Šta je Hantavirusni plućni sindrom? Koji su njegovi simptomi? Kako se leči?", govorit ćemo o detaljima ove teme. Hantavirusni plućni sindrom je virusna bolest koja se širi preko zaraženih miševa i pacova. Može dovesti do oštećenja organa i predstavljati ozbiljnu petnju po život. U početnoj fazi simptomi često podsećaju na gripu. Kako bolest napreduje, mogu se javiti ubrzan rad srca i problemi s disanjem. Lečenje se najčešće provodi u jedinici intenzivne njege.
Šta je Hantavirusni plućni sindrom?
Hantavirusni plućni sindrom (HPS) je virusna bolest koju ljudi dobijaju nakon izlaganja pljuvački, urinu ili izmetu zaraženih miševa ili pacova. U početku uzrokuje simptome slične gripi, ali se može brzo pogoršati. Kako se širi i počinje utecati na druge delove tela, može dovesti do ozbiljnog zdravstvenog stanja, pa čak i do smrti.
Iako se slučajevi hantavirusnog plućnog sindroma beleže širom sveta, bolest je generalno retka. U Turskoj je prvo izbijanje hantavirusa kod ljudi zabilježeno u februaru 2009. godine u gradovima Zonguldak i Bartın. Prvi klinički uzorci pacijenata sa seropozitivnošću na hantavirus u Turskoj identificirani su u uzorcima poslanim iz Zonguldaka. U epidemiji Zonguldak-Bartın prijavljeno je 18 slučajeva i 4 smrtna slučaja u Zonguldak-u, a 15 slučajeva i 2 smrtna slučaja u Bartinu.
Ako se nakon boravka u blizini gnezda glodara ili njihovog izmeta pojave simptomi slični gripi, važno je odmah potražiti medicinsku pomoć. U nekim slučajevima može biti potrebno lečenje u jedinici intenzivne nege. Lekari mogu primeniti terapiju kisikom i intravenske tečnosti, a istovremeno će pratiti rad srca, pluća i bubrega.
Koji su simptomi hantavirusnog plućnog sindroma?
Simptomi hantavirusnog plućnog sindroma obično počinju nekoliko sedmica nakon infekcije.
U ovoj fazi, simptomi mogu uključivati:
- Temperaturu višu od 38°C,
- Drhtavicu,
- Osećaj jakog umora.
- Bolove u mišićima, posebno oko bedara, kukova i leđa.
- Probleme sa trbuhom, uključujući bol, mučninu, povraćanje i prolev.
- Osip na koži.
- Glavobolju.
- Vrtoglavicu.
Kako se hantavirusni plućni sindrom pogoršava, može uzrokovati nakupljanje tekućine u plućima (plućni edem) i dovesti do unutrašnjeg krvarenja.
U takvoj situaciji mogu se razviti sledeći simptomi:
- Suhi kašalj,
- Otežano disanje,
- Ubrzan rad srca,
- Osećaj stezanja u grudima.
Koji su uzroci hantavirusnog plućnog sindroma?
Uzrok hantavirusnog plućnog sindroma su hantavirusi. Najčešće se prenose udisanjem zraka u kojem se nalaze sitne čestice zaražene pljuvačkom, urinom ili izmetom glodara.
Osim toga, hantavirusi se mogu preneti i na druge načine:
- Ugriz ili ogrebotina zaraženog glodara.
- Konzumiranje kontaminirane hrane.
- Dodirivanje očiju, nosa ili usta nakon dodirivanja kontaminirane površine.
Hantavirusni plućni sindrom veoma se retko prenosi s jedne osobe na drugu. Prenos među ljudima zabeležen je samo kod određenih hantavirusa u Argentini i Čileu.
Koliko je vremena potrebno da se pojave simptomi nakon infekcije?
Simptomi obično počinju oko sedam dana nakon što virus uđe u organizam, ali se u nekim slučajevima mogu pojaviti i do osam sedmica nakon izlaganja virusu.
Koji su faktori rizika za hantavirusni plućni sindrom?
Rizik od zaraze veći je kod osoba koje borave u područjima gdje ima divljih glodara. Miševi i pacovi najčešće nastanjuju seoska, travnata ili šumska područja, posebno mesta s malo obekata i malo ljudi. Osim toga, mogu praviti gnezda ili tražiti hranu i u prostorima kao što su:
- Štale ili silosi za žito.
- Šupe.
- Barake.
- Kupatila ili potkrovlja.
Koje su komplikacije hantavirusnog plućnog sindroma?
Nakon što hantavirus uđe u telo, on se razmnožava i širi.
Ako zahvati pluća, uzrokuje slabljenje krvnih sudova i dovodi do njihovog propuštanja. Zračne vrećice (alveole) u plućima mogu se napuniti krvlju, što otežava disanje.
Također može oštetiti srčani mišić i krvne sudove. Oslabljeni krvni sudovi koji propuštaju tečnost mogu otežati srcu da šalje krv i hranjive materije u celo telo. Zbog toga može nastati kardiogeni šok, stanje koje brzo može dovesti do otkazivanja organa i smrti.
Kako se dijagnosticira hantavirusni plućni sindrom?
Doktor će pregledati vašu medicinsku istoriju, postaviti pitanja o vašim simptomima i obaviti fizički pregled.
U slučaju da doktor posumnja na hantavirusni plućni sindrom, može postaviti pitanja kao što su:
- Jeste li u poslednje vreme imali kontakt s divljim glodarima?
- Da li živite u šumovitim područjima ili provodite puno vremena na takvim mestima?
- Jeste li primetili bilo kakve znakove prisustva glodara oko vašeg doma ili radnog mesta?
Doktor može potvrditi dijagnozu hantavirusnog plućnog sindroma putem testa krvi. Nakon uzimanja, uzorak se šalje u laboratoriju radi analize antitela na hantavirus.
Također, ovu su neki od drugih nalaza koji se mogu uzeti u obzir:
- Bela krvna zrnca veća od uobičajenih,
- Nizak broj trombocita.
- Nizak nivo kisika.
Kako se leči Hantavirusni plućni sindrom?
Hantavirusni plućni sindrom se može lečiti, ali u većini slučajeva zahteva suportivno lečenje u jedinici intenzivne nege. Ovi tretmani mogu uključivati:
- Terapija kisikom za dovod više kisika u telo.
- Mehanička ventilacija za pomoć pri disanju.
- Intravenska tekućina za nadoknadu izgubljene tekućine.
- Vazopresori za podizanje krvnog pritiska.
- Antivirusni lekovi za lečenje virusa i sprečavanje njegovog širenja.
- Dijaliza za filtriranje krvi ako bubrezi ne rade.
- ECMO za uklanjanje ugljičnog dioksida iz krvi i dodavanje kisika.
Koliko dugo traje oporavak od hantavirusnog plućnog sindroma?
Ako se bolest brzo dijagnosticira i lečenje započne na vreme, potpuni oporavak se može očekivati u roku od nekoliko sedmica.
Kod blažih oblika bolesti, odmor i unos dovoljne količine tečnosti mogu pomoći u bržem oporavku.
Kada trebate posetiti doktora?
Ako razvijete simptome hantavirusnog plućnog sindroma nakon kontakta s divljim glodarima, važno je što prije potražiti lečenje. Hantavirusni plućni sindrom može se brzo pogoršati. Ako se simptomi pogoršaju i osetite ubrzan rad srca i otežano disanje, pozovite hitnu pomoć 112 ili se odmah javiti u najbližu hitnu službu.
Šta se može očekivati ako se razvije hantavirusni plućni sindrom?
Hantavirusni plućni sindrom je fatalan kod otprilike 4 od 10 osoba koje obole od bolesti. Ako se lečenje ne započne, većina smrtnih ishoda može nastupiti u roku od 24 do 48 sati nakon što bolest zahvati srce ili pluća.
Uspešnim lečenjem, većina ljudi se potpuno oporavi bez trajnih posledica.
Divlji glodari mogu prenositi bolesti koje ozbiljno ugrožavaju zdravlje. Simptomi hantavirusnog plućnog sindroma često podsećaju na simptome uobičajenih bolesti, poput gripe. Ipak, ako se ovi simptomi slični gripi pojave nakon boravka u blizini izmeta ili gnezda glodara, potrebno je odmah potražiti medicinsku pomoć. Lekare treba obavestiti o tome kada i gde se dogodio prvi kontakt s glodarima. Što se brže postavi dijagnoza i primi lečenje, šansa za potpuni oporavak je veća.